యోగజా మానసీసిద్ధిర్విష్ణుభక్తిః పరా స్మృతా । య ఏవం భక్తిమాన్దేవం విష్ణుభక్తిః స ఉచ్యతే
యోగం వల్ల మనస్సులో కలిగే సిద్ధి, విష్ణుభక్తిలో పరమమైనదిగా చెప్పబడింది. ఇలాంటి భక్తితో ఉన్నవాడే విష్ణుభక్తుడు అని అంటారు.
ఏవం భక్తిః సముద్దిష్టా వివిధా నృపనందన । సాత్వికీ రాజసీ చైవ తామసీభేదతస్త్విమాః
ఇలా, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! భక్తిని వివిధ రూపాల్లో వివరించాను. ఇవి సాత్విక, రాజస, తామస స్వభావాలుగా ఉంటాయి.
నానాప్రకారా విజ్ఞేయా విష్ణోరమితతేజసః । యథాగ్నిః సుసమృద్ధార్చ్చిః కరోత్యేధాంసి భస్మసాత్
అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న విష్ణుభక్తికి అనేక విధాలున్నాయని తెలుసుకోవాలి. బాగా మండే అగ్ని ఎలా ద్రవ్యాన్ని బూడిద చేస్తుందో—
పాపాని భగవద్భక్తిస్తథా దహతి తత్క్షణాత్
అలాగే, భగవంతుని భక్తి కూడా పాపాలను వెంటనే కాల్చేస్తుంది.
యావజ్జనో న శృణుతే భువి విష్ణుభక్తిం సాక్షాత్సుధారసమశేషరసైకసారమ్ । తావజ్జరామరణజన్మశతాభిఘాతదుఃఖాని తాని లభతే బహుదేహజాని
ఈ భూమిపై ఎవరికైనా విష్ణుభక్తి గురించి, అది అమృతసారంలా, అన్ని రుచుల మాధుర్యంలా ఉన్నదని వినిపించకపోతే, వారు పుట్టుపుట్టు, వృద్ధాప్యం, మరణం, ఎన్నో జన్మల బాధలు అనుభవిస్తారు.
సంకీర్తితశ్చింతితకీర్తిరంతః శ్రుతానుభావో భగవాననంతః । సమంతతోఽఘవినిహంతి మేఘం వాయుర్యథాభానురివాంధకారమ్
పాడబడే, ధ్యానించబడే, లోపల వినిపించే అనంతుడు భగవంతుడు — ఆయన పాపాలను ఎక్కడైనా తొలగిస్తాడు. గాలి మేఘాలను ఎలా పారద్రోలుతుందో, సూర్యుడు చీకటిని ఎలా తొలగిస్తాడో అలాగే.
న దాన దేవార్చన యాగ తీర్థ స్నాన శ్రుతాచార తపః క్రియాభిః । తథా విశుద్ధిం లభతేంఽతరాత్మా యథా హృదిస్థే భగవత్యనంతే
దానం, దేవార్చన, యజ్ఞం, తీర్థస్నానం, వేదపఠనం, తపస్సు, ఇతర క్రియల వల్ల అంతర్గత ఆత్మకు అంతటి పవిత్రత రాదు. అది హృదయంలో అనంతుడు భగవంతుడు నివసించినప్పుడే కలుగుతుంది.
కథా విశుద్ధా నరనాథ తథ్యాస్తా ఏవ పథ్యా హరినాథ తథ్యాః । సంకీర్తితా యత్ర పవిత్రమూర్తేః సంశ్రూయతే చ శ్రుతసాధుకీర్తిః
నరాధిపా! పవిత్రమైనవి, నిజమైనవే ఆ కథలు. హరినాథా! మేలైనవి, నిజమైనవే ఆ కథలు. పవిత్ర స్వరూపాన్ని ఎక్కడ పాడితే, మేలైనవారి కీర్తిని ఎక్కడ వినిపిస్తే, అవే శుభప్రదాలు.
ధన్యోసి ధీరధరణీధర ధర్మధుర్య్య ధ్యానైకతాన హృదయః పురుషోత్తమస్య । యన్నైష్ఠికీమతిరసౌ తవ సౌభగశ్రీః శ్రీకృష్ణనాథసుకృతః శ్రవణే ప్రవృత్తా
ధైర్యంగా భూమిని మోసే వాడవు, నీతిని కాపాడేవాడవు, నీ హృదయం పరమపురుషుడైన శ్రీకృష్ణుని ధ్యానంలో లీనమై ఉంది. నీ అచంచలమైన భక్తి, అదృష్టం, పుణ్యఫలంతో నీవు శ్రీకృష్ణుని లీలలు వినే భాగ్యం పొందావు. నిజంగా నీవు ధన్యుడవు.
అనారాధ్య హరిం భక్త్యా వరదం విష్ణుమవ్యయమ్ । కుతః శ్రేయో భవేద్భూప పురుషస్యాత్మమానినః
ఓ రాజా! భక్తితో వరాలిచ్చే హరిను, నిత్యుడైన విష్ణువును ఆరాధించకుండా, తనను తాను గొప్పవాడని భావించే మనిషికి నిజమైన శ్రేయస్సు ఎలా కలుగుతుంది?
మాయాజనిరమాయోఽసౌ భక్త్యా రాజన్నమాయయా । సాధ్యతే సాధుపురుషః స్వయం జానాతి తద్భవాన్
ఓ రాజా! మాయలో పుట్టినా మాయకు అతీతుడైన వాడు భక్తితోనే పొందగలడు, మాయతో కాదు. మంచి మనిషి మాత్రమే దీనిని సాధిస్తాడు — నీవే దీనిని బాగా తెలుసు.
న విద్యతే తే నృప ధర్మతత్త్వమజ్ఞాతమేతద్విమలం పునర్మామ్ । త్వం పృచ్ఛసే తీర్థపదం ప్రసంగాత్కథారసం వైష్ణవ గౌరవేణ
ఓ రాజా! నీకు ధర్మస్వరూపం తెలియదు; నాకు కూడా ఈ పవిత్రమైన జ్ఞానం పూర్తిగా తెలియదు. అయినా నీవు వైష్ణవుల గొప్పతనాన్ని గౌరవించి, వారి కథల ఆనందంలో, పవిత్ర మార్గాన్ని నన్ను అడుగుతున్నావు.
నాతః పరం పరమతోషవిశేషపోషం పశ్యామి పుణ్యముచితం చ పరస్పరేణ । సంతః ప్రసహ్య యదనంతగుణాననంతశ్రేయోనిధీనధికభావభుజో భుజంతి
ఇంతకంటే గొప్ప పుణ్యం, పరమానందాన్ని కలిగించేది ఇంకేదీ లేదు. మంచి వారు పరస్పరం మించిపోతూ, అపారమైన గుణాలు, అనంతమైన శ్రేయస్సును అనుభవిస్తారు.
బ్రాహ్మణాః సురభీ సత్య శ్రద్ధా యాగ తపాంసి చ । శ్రుతి స్మృతి దయా దీక్షా శాంతయస్తనవో హరేః
బ్రాహ్మణులు, కామధేను, సత్యం, విశ్వాసం, యజ్ఞాలు, తపస్సు, వేదాలు, స్మృతులు, దయ, దీక్ష, శాంతి — ఇవన్నీ హరిదేవుని రూపాలే.
ఆదిత్యశ్చంద్రమా వాయుర్భూమిరాపోంఽబరం దిశః । బ్రహ్మావిష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ సర్వభూతమయో విభుః
సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, భూమి, నీరు, ఆకాశం, దిక్కులు, బ్రహ్మ, విష్ణువు, రుద్రుడు — వీటిలో అన్నిటిలోను విస్తరించి ఉన్నవాడు పరమాత్మ.
విశ్వరూపః స్వయం చక్రే జగదేతచ్చరాచరమ్ । స్వయం బ్రాహ్మణమావిశ్య సదాన్నముపభుంజతే
విశ్వరూపాన్ని ధరించి, ఈ చరాచర జగత్తును తానే సృష్టించాడు. బ్రాహ్మణునిలో ప్రవేశించి, తానే అన్నాన్ని స్వీకరిస్తాడు.
తతస్తు తీర్థాస్పదపాదరేణూన్ధరాధరాత్మాలయ భూమిదేవాన్ । పరాత్మనః పూజయ పుణ్యలక్ష్మీ సర్వస్వభూతానఖిలాత్మభూతాన్
కాబట్టి, పవిత్ర స్థలాల పాదధూళిని, పర్వతాలను, భూమిదేవతలను, అన్నీ జీవులను పరమాత్మ స్వరూపంగా భావించి, భక్తితో పూజించు.
బ్రాహ్మణం విష్ణుబుద్ధ్య్యా యో విద్వాంసం సాధు పశ్యతి । స ఏవ వైష్ణవో యశ్చ స్వస్వకర్మైకనిష్ఠితః
బ్రాహ్మణుడిని విష్ణువు అని భావించి, జ్ఞానంతో గౌరవించే వాడు, తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా చేసే వాడే నిజమైన వైష్ణవుడు.
కించిదేతన్మయాప్రోక్తం రహస్యం సమయో హి మే । స్నాతుం గంతుం చ గంగాయాం న కథావసరోఽధికః
ఈ రహస్యాన్ని కొంతమేర చెప్పాను. ఇప్పుడు నాకు గంగానదిలో స్నానం చేయడానికి సమయం అయింది. మరింతగా కథ చెప్పడానికి వీలు లేదు.
ప్రాప్తోఽయం మాధవో మాసః పుణ్యో మాధవవల్లభః । తస్యాపి సప్తమీ శుక్లా గంగాయామతిదుర్ల్లభా
ఇప్పుడు మాధవ మాసం వచ్చింది. ఇది మాధవునికి ప్రియమైన పవిత్రమైన నెల. ఇందులో శుక్లపక్ష సప్తమి గంగానదిలో అత్యంత అరుదైనది.
వైశాఖ శుక్ల సప్తమ్యాం జాహ్నవీ జహ్నునా పురా । క్రోధాత్పీతా పునస్త్యక్తా కర్ణరంధ్రాత్తు దక్షిణాత్
వైశాఖ శుద్ధ సప్తమి రోజున, పురాణకాలంలో జహ్ను మహర్షి కోపంతో గంగను తాగి, తరువాత తన కుడి చెవి ద్వారా ఆమెను మళ్లీ విడిచాడు.
తస్యాం సమర్చయేద్దేవీం గంగాం గగనమేఖలామ్ । స్నాత్వా సమ్యగ్విధానేన స ధన్యః సుకృతీ నరః
ఆ రోజున, ఆకాశాన్ని కట్టుగా ధరించిన గంగాదేవిని శాస్త్రోక్తంగా స్నానం చేసి పూజించాలి. అలా చేసినవాడు నిజంగా ధన్యుడు, పుణ్యవంతుడు.
తస్యాం యస్తర్పయేద్దేవాన్పితౄన్మర్త్యో యథావిధి । సాక్షాత్పశ్యతి తం గంగా స్నాతకం గతపాపకమ్
ఆ రోజున, యథావిధిగా దేవతలకు, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు, గంగానదిలో స్నానం చేసి, పాపరహితుడై, ప్రత్యక్షంగా గంగాదేవిని దర్శించగలడు.
న మాధవ సమో మాసో న గంగా సదృశీ నదీ । దుర్ల్లభః ఖలు యోగోఽయం హరిభక్త్యైవ లభ్యతే
మాధవ మాసానికి సమానం ఇంకో నెల లేదు; గంగకు సమానమైన నది లేదు. ఈ అరుదైన కలయిక హరిభక్తితోనే లభిస్తుంది.
విష్ణుపాదోదకోద్భూతా బ్రహ్మలోకాదుపాగతా । త్రిభిః స్రోతోభిరశ్రాంతా యా పునాతి జగత్త్రయమ్
విష్ణుపాదజలంలో పుట్టి, బ్రహ్మలోకంనుంచి వచ్చి, మూడు ప్రవాహాలతో అలసట లేకుండా ప్రవహిస్తూ, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది.
స్వర్గారోహణనిఃశ్రేణీ సతతానందకారిణీ । అనేకదురితోద్గారహారిణీ దుర్గతారిణీ
ఆమె స్వర్గారోహణానికి మెట్టిలా, ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని పంచే వాడిలా, అనేక పాపాలను తొలగించేది, కష్టాలను దాటి రక్షించేది.
శ్రీమహేశజటాజూటవాసినీ దుఃఖనాశినీ । భజమానజనస్వాంతకాన్తకేలి వినాశినీ
శ్రీమహేశ్వరుని జటాజూటంలో నివసించే, బాధలను తొలగించే, భక్తుల హృదయాలలోని మోహాన్ని నశింపజేసే తల్లి.
సగరాన్వయనిర్వాణకారిణీ ధర్మధారిణీ । త్రిమార్గచారిణీ దేవీ లోకాలంకృతికారిణీ
సగరుని వంశానికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించే, ధర్మాన్ని కాపాడే, మూడు మార్గాల్లో సంచరించే, లోకాలను అలంకరించే దేవత.
దర్శన స్పర్శన స్నాన కీర్త్తన ధ్యాన సేవనైః । పుణ్యానపుణ్యాన్పురుషాన్పావయంతీ సహస్రశః
దర్శనం, స్పర్శనం, స్నానం, కీర్తనం, ధ్యానం, సేవల ద్వారా, పుణ్యులనైనా, పాపులనైనా, వేలాది మందిని పవిత్రం చేయువారు.
గంగా గంగేతి గంగేతి యైస్త్రిసంధ్యమితీరితమ్ । సుదూరస్థైశ్చ తత్పాపం హంతి జన్మత్రయార్జితమ్
గంగా, గంగా అని మూడు సంధ్యలలో దూరం నుండైనా పిలిచినవారి మూడు జన్మల పాపాలను ఆమె తొలగిస్తుంది.