తద్వద్దోషవిహీనాత్మా భవత్యేవ నిరామయః । నిరాశో నిశ్చలో వీరోనమిత్రం న రిపుస్తథా
అదేవిధంగా, దోషాలు లేని ఆత్మ నిజంగా ఆరోగ్యంగా, ఆశలు లేకుండా, కదలకుండా, ధైర్యంగా, మిత్రుడూ శత్రువూ లేని స్థితిలో ఉంటుంది.
శోకహర్షౌ విషాదశ్చ న లోభో మత్సరో భ్రమః । సంభ్రమాలాపమోహైశ్చ సుఖదుఃఖైర్విముచ్యతే
అతడు శోకం, ఆనందం, నిరుత్సాహం, లోభం, అసూయ, మాయ, అయోమయం, భ్రమ, సంశయం, సుఖం, దుఃఖం—ఇవి అన్నింటి నుండి విముక్తుడవుతాడు.
విషయైశ్చాపి సర్వైశ్చ ఇంద్రియాణాం ప్రముచ్యతే । తదా స కేవలజ్ఞానీ కైవల్యత్వం ప్రజాయతే
అతడు అన్ని విషయాలనుండి, ఇంద్రియాలనుండి కూడా విడిపోతాడు. అప్పుడు కేవలం జ్ఞానరూపుడై, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
జ్వాలాకర్మప్రసంగేన దీపస్తైలం ప్రశోషయేత్ । వర్త్యాధారేణ రాజేంద్ర నిర్ద్వన్ద్వో వాయువర్జితః
దీపం తన జ్వాల వల్ల నూనెను ఆరబెట్టుతుంది, ఓ రాజా! గాలి తాకకుండా, వత్తి ఆధారంగా నిలిచి, కదలకుండా ఉంటుంది.
కజ్జలం వమతే పశ్చాత్తైలస్యాపి మహామతే । కృష్ణా సందృశ్యతే రేఖా దీపస్యాగ్రే మహామతే
తర్వాత, ఆ నూనె నుండి దీపం పొగను వెలువడుతుంది, దీపం అగ్రభాగంలో నలుపు గీత కనిపిస్తుంది, ఓ మహామతి!
స్వయమాకృష్య తత్తైలం తేజసా నిర్మలోభవేత్ । కాయే చాంతః స్థితస్తద్వత్కర్మతైలం ప్రశోషయేత్
తన వెలుగు ద్వారా ఆ నూనెను లోపలికి తీసుకుని, దీపం నిర్మలంగా మారుతుంది. అలాగే, శరీరంలో స్థిరమైన ఆత్మ కర్మనూనెను ఆరబెడుతుంది.
విషయాన్కజ్జలం కృత్వా ప్రత్యక్షాన్సంప్రదర్శయేత్ । జ్వాలావన్నిర్మలో భూత్వా స్వయమేవ ప్రకాశయేత్
విషయాలను పొగలా చేసి, వాటిని ప్రత్యక్షంగా చూపిస్తుంది. జ్వాల వలె నిర్మలంగా మారి, తానే తాను ప్రకాశిస్తుంది.
క్రోధలోభాదిభిః సంజ్ఞైర్వాయుభిః పరివర్జితః । నిఃస్పృహో నిశ్చలో భూత్వా తేజశ్చ స్వయముజ్జ్వలేత్
కోపం, లోభం మొదలైన గాలుల నుండి విముక్తుడై, ఆశ లేకుండా, కదలకుండా ఉండి, తన వెలుగు తానే వెలుగుతుంది.
త్రైలోక్యం పశ్యతే సర్వం స్వస్థానస్థం స్వతేజసా । కేవలజ్ఞానరూపోఽయం మయా తే పరికీర్తితః
తన వెలుగు ద్వారా మూడు లోకాలన్నింటినీ వాటి స్థానాల్లో చూస్తాడు. ఈ కేవలం జ్ఞానరూపాన్ని నేను నీకు వివరించాను.
ధ్యానం చైవ ప్రవక్ష్యామి ద్వివిధం తస్య చక్రిణః । కేవలజ్ఞానరూపేణ దృశ్యతే పరచక్షుషా
చక్రాన్ని ధరించిన ఆయన యొక్క ధ్యానం రెండు విధాలుగా ఉందని నేను చెబుతాను. కేవలం జ్ఞానరూపంగా, ఇతరుల దృష్టికి ఆయన కనిపిస్తాడు.
యోగయుక్తా మహాత్మానః పరమార్థపరాయణాః । యం న పశ్యంతి ముగ్ధాస్తు సర్వజ్ఞం సర్వదర్శకమ్
యోగంతో కూడిన మహాత్ములు, పరమార్థాన్ని ఆశ్రయించిన వారు, అన్నీ తెలిసిన, అన్నీ చూసే ఆయనను చూస్తారు. మాయలో ఉన్నవారు మాత్రం చూడలేరు.
హస్తపాదవిహీనశ్చ సర్వత్ర పరిగచ్ఛతి । సర్వం గృహ్ణాతి త్రైలోక్యం స్థావరం జంగమం పునః
చేతులు, కాళ్లు లేకపోయినా, ఆయన ఎక్కడికైనా వెళ్తాడు. మూడు లోకాల్లోని స్థావరజంగమాలన్నింటినీ ఆయన పట్టుకుంటాడు.
నాసాముఖవిహీనస్తు ఘ్రాతి భక్షతి భూపతే । అకర్ణః శృణుతే సర్వం సర్వసాక్షీ జగత్పతిః
ముక్కు, నోరు లేకపోయినా, ఓ రాజా! ఆయన వాసన పీలుస్తాడు, భక్షణం చేస్తాడు. చెవులు లేకపోయినా, అన్నీ వింటాడు. జగత్పతియైన ఆయన అన్నింటికీ సాక్షి.
అరూపో రూపసంబద్ధః పంచవర్గవశం గతః । సర్వలోకస్య యః ప్రాణః పూజ్యతే సచరాచరైః
రూపం లేకపోయినా, రూపాలతో సంబంధం కలిగి, ఐదు వర్గాలకు లోబడి ఉంటాడు. అన్ని లోకాలకూ ప్రాణస్వరూపుడైన ఆయన, చరాచరములందరి ద్వారా పూజించబడతాడు.
అజిహ్వో వదతే సర్వం వేదశాస్త్రానుగం తథా । అత్వచః స్పర్శమేవాపి సర్వేషామేవ విందతి
నోరు లేకపోయినా వేదాలు, శాస్త్రాలకు అనుగుణంగా అన్నీ మాట్లాడతాడు; చర్మం లేకపోయినా అన్ని వస్తువుల స్పర్శను తెలుసుకుంటాడు.
సదానందో వివిక్తాక్ష ఏకరూపో నిరాశ్రయః । నిర్గుణో నిర్మమో వ్యాపీ సగుణో నిర్మలోఽనఘః
అతడు ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటాడు, ఇంద్రియాలను వశం చేసుకున్నవాడు, ఒకే రూపంలో ఉన్నవాడు, ఎవరి మీద ఆధారపడని వాడు. అతనికి లక్షణాలు లేవు, స్వార్థం లేదు, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడు, లక్షణాలతో కూడి, పవిత్రుడు, పాపం లేని వాడు.
అవశ్యః సర్వవశ్యాత్మా సర్వదః సర్వవిత్తమః । తస్య మాతా న చైవాస్తి స వై సర్వమయో విభుః
అతడు ఎవరి నియంత్రణలో లేడు, కానీ అందరినీ తన వశంలో ఉంచుతాడు; అందరికీ దాత, అన్నీ తెలిసినవాడు. అతనికి తల్లి లేదు, ఎందుకంటే అతడే అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్న పరమేశ్వరుడు.
ఏవం సర్వమయం ధ్యానం యశ్చ పశ్యత్యనన్యధీః । స యాతి పరమం స్థానమమూర్త్తమమృతోపమమ్
ఈ విధంగా అన్నింటినీ కలిగి ఉన్న ధ్యానాన్ని ఎవడు ఏకాగ్రంగా చూస్తాడో, అతడు పరమమైన, రూపరహితమైన, మరణం లేని స్థితిని పొందుతాడు.
ద్వితీయం తు ప్రవక్ష్యామి తచ్ఛృణుష్వ మహామతే । మూర్త్తాకారం తు సాకారం నిరాకారం నిరామయమ్
ఇప్పుడు రెండవదాన్ని నేను చెబుతాను, ఓ జ్ఞానవంతుడా, విను. అది రూపంతో, ఆకారంతో ఉన్నదైనా, రూపం లేని, వ్యాధిలేని స్వరూపం.
బ్రహ్మాండం సర్వమతులం వాసితం యస్య వాసనాత్ । స తస్మాద్వాసుదేవస్తు ప్రోచ్యతే నృపనందన
అతని సుగంధంతో ఈ అపూర్వమైన బ్రహ్మాండం మొత్తం పరిమళించబడింది. అందువల్ల, రాజుల ఆనందమా, అతడిని వాసుదేవుడు అంటారు.
వర్షమాణస్య మేఘస్య యద్భాసా తస్య తద్భవేత్ । సూర్యతేజఃప్రతీకాశం చతుర్బాహుం సురేశ్వరమ్
వర్షించే మేఘానికి ఉన్న ప్రకాశం అతనికీ ఉంటుంది. అతడు సూర్యుని తేజస్సు లాంటి వెలుగుతో, నాలుగు చేతులతో, దేవతల అధిపతిగా ఉంటాడు.
దక్షిణే శోభతే శంఖో హేమరత్నవిభూషితః । కౌమోదకీ గదా తస్య మహాసురవినాశినీ
అతని కుడి వైపున బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించబడిన శంఖం మెరిసిపోతుంది. అతనికి కౌమోదకీ అనే గదా ఉంది, అది మహాసురులను నాశనం చేస్తుంది.
వామే చ శోభతే వీర హస్తే తస్య మహాత్మనః । మహాపద్మం సుగంధాఢ్యం తస్య దక్షిణహస్తగమ్
అతని ఎడమ చేతిలో పరిమళభరితమైన పెద్ద పద్మం మెరిసిపోతుంది; అతని కుడి చేతిలోనూ ఒక పద్మం ఉంటుంది.
శోభమానం సదైవాస్తే సాయుధం కమలశ్రియమ్ । కంబుగ్రీవం సువృత్తాస్యం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్
అతడు ఎప్పుడూ కాంతివంతంగా, ఆయుధాలతో, పద్మ సౌందర్యంతో నిలబడివుంటాడు. అతని మెడ శంఖం ఆకారంలో ఉంటుంది, ముఖం బాగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది, కళ్లూ పద్మదళాల్లా ఉంటాయి.
రాజమానం హృషీకేశం దశనైః కుందసంనిభైః । గుడాకేశస్య యస్యాస్తే అధరో విద్రుమాకృతిః
హృషీకేశుడు మహిమాన్వితంగా, దంతాలు మల్లెపువ్వుల్లా తెల్లగా ఉంటాయి. గుడాకేశుని దిగువ పెదవి పద్మరాగం లాగా ఎర్రగా మెరిసిపోతుంది.
శోభతే పుండరీకాక్షః కిరీటేనాపి భాస్వతా । విశాలేనాపి రూపేణ కేశవస్తు సువక్షసా
పుండరీకాక్షుడు ప్రకాశవంతమైన కిరీటంతో మెరిసిపోతాడు. అతని రూపం విశాలంగా, కేశవుడు అందమైన ఛాతితో కాంతివంతంగా కనిపిస్తాడు.
కౌస్తుభేనాంకితేనైవ రాజమానో జనార్దనః । సూర్యతేజఃప్రతీకాశ కుండలాభ్యాం ప్రభాతి చ
కౌస్తుభ మణితో అలంకరించబడిన జనార్దనుడు మహిమాన్వితంగా ఉంటాడు. సూర్యుని తేజస్సు లాంటి కాంతితో, కుండలాలతో మెరిసిపోతాడు.
హరిః కేయూరకంకణైర్హారైర్మౌక్తికైర్ఋక్షసన్నిభైః
హరి చేతికట్టలు, కంకణాలు, హారాలు, నక్షత్రాల్లా మెరిసే ముత్యాల మాలలతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
వపుషా భ్రాజమానస్తు విజయో జయతాం వరః । భ్రాజతేసోఽపి గోవిందో హేమవర్ణేన వాససా
అతని రూపం ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది. విజయుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడు, కాంతివంతంగా మెరిసిపోతాడు. గోవిందుడు కూడా బంగారు రంగు వస్త్రాలతో మెరిసిపోతాడు.
ముద్రికాభిస్తు యుక్తాభిరంగులీషు విరాజతే । సర్వాయుధైః సుసంపూర్ణైర్ద్దివ్యైరాభరణైర్హరిః
అతని వేళ్లన్నీ ముద్రికలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. హరి అన్ని ఆయుధాలతో, దివ్యాభరణాలతో సంపూర్ణంగా అలంకరించబడి ప్రకాశిస్తాడు.