నాన్యత్పశ్యామి జంతూనాం ప్రాయశ్చిత్తం పరం మునే । యద్భ్రూనర్తనవర్తిన్యః శ్రూయంతే సిద్ధయోఽఖిలాః
ఓ మునీశ్వరా! ప్రాణులకు గొప్ప ప్రాయశ్చిత్తంగా నేను ఇంకేదీ చూడను. ఆయన కనుబొమ్మల కదలికతోనే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయని వేదాలు చెబుతున్నాయి.
కథమారాధ్యతేసోఽయం కేశవః క్లేశనాశనః । ఉపాస్యతే స భగవాన్కథం నారాయణో నరైః
కేశవుడు, కష్టాలను తొలగించే వాడు, ఆయనను మనం ఎలా ఆరాధించాలి? భగవంతుడైన నారాయణుడిని మనుషులు ఎలా సేవించాలి?
ప్రీతశ్చ సర్వమేతన్మే హితాయ జగతో వద । భక్తిప్రియోఽసౌ భగవాన్కయా భక్త్యా ప్రసీదతి
ప్రియమైనవాడా, నీవు ప్రపంచానికి మేలు కలిగించేందుకు ఇవన్నీ నాకు చెప్పు. భక్తిని ఎంతో ఇష్టపడే ఆ భగవంతుడు, ఏ విధమైన భక్తితో సంతోషిస్తాడో చెప్పు.
కథం తస్మిన్భవేద్భక్తిః సర్వైరారాధ్యతే కథమ్ । వైష్ణవోసి హరేస్తస్య ప్రియోఽసి పరమార్థవిత్
ఆయనపై భక్తి ఎలా కలుగుతుంది? అందరూ ఆయనను ఎలా పూజిస్తారు? నీవు హరివైష్ణవుడవు, ఆయనకు ప్రియుడవు, పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడవు.
తేన త్వామేవ పృచ్ఛామి బ్రహ్మన్బ్రహ్మవిదుత్తమ । శ్రోతారమథ వక్తారం ప్రష్టారం పురుషం హరేః
అందుకే బ్రహ్మా, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడవైన నిన్నే నేను అడుగుతున్నాను. నీవు వినేవాడవు, చెప్పేవాడవు, హరిని ప్రశ్నించే వాడవు.
ప్రశ్నః పునాతి కృష్ణస్య తదంఘ్రిసలిలం యథా । దుర్ల్లభో మానుషో దేహో దేహినాం క్షణభంగురః
కృష్ణుని గురించి అడిగిన ప్రశ్న ఆయన పాదజలంలా పవిత్రతను ఇస్తుంది. మానవ శరీరం చాలా అరుదైనది, అది క్షణంలోనే నశించిపోతుంది.
తత్రాపి దుర్ల్లభం మన్యే వైకుంఠప్రియదర్శనమ్ । సంసారేస్మిన్క్షణార్ధోఽపి సత్సంగః శేవధిర్నృణామ్
వైకుంఠానికి ప్రియుడైనవాడిని చూడటం ఇంకా అరుదైనదని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ సంసారంలో సద్గుణుల సాంగత్యం క్షణార్ధమైనా మనుషులకు గొప్ప ధనం.
యస్మాదవాప్యతే సర్వం పురుషార్థచతుష్టయమ్ । భగవన్భవతో యాత్రా స్వస్తయే సర్వదేహినామ్
దానివల్ల మనుషుల నాలుగు పురుషార్థాలు అన్నీ లభిస్తాయి. భగవంతుడా, నీ సన్నిధి సమస్త జీవులకు శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.
బాలానాం తు యథా పిత్రోరుత్తమశ్లోకవర్త్మనామ్ । భూతానాం దేవచరితం దుఃఖాయ చ సుఖాయ చ
ఎలా పిల్లలు తల్లిదండ్రులు చూపిన ఉత్తమ మార్గంలో నడుస్తారో, దేవతల కార్యాలు జీవులకు సుఖాన్నీ, దుఃఖాన్నీ కలిగిస్తాయి.
సుఖాయైవ హి సాధూనాం త్వాదృశామచ్యుతాత్మనామ్ । భజంతి యే యథా దేవాన్దేవా అపి తథైవ తాన్
కాని నీలాంటి అచ్యుతునిపై మనసు నిలిపిన సజ్జనులకు అది కేవలం సుఖాన్నే ఇస్తుంది. దేవతలను ఈ విధంగా పూజించే వారిని దేవతలే పూజిస్తారు.
ఛాయేవ కర్మసచివాః సాధవో దీనవత్సలాః । తస్మాత్త్వం భగవన్మహ్యం వైష్ణవం ధర్మమాదిశ
సజ్జనులు, దయతో దीनులను ఆదరించే వారు, నీడలా సదా కర్మలకు తోడుగా ఉంటారు. అందుకే భగవంతుడా, నీవు నాకు వైష్ణవ ధర్మాన్ని బోధించు.
యస్యోపదేశదానేన లభతే వేదజం ఫలమ్ । నారద ఉవాచ- సాధు పృష్టం మహీపాల విష్ణుభక్తిమతా త్వయా
దాన్ని బోధించడం వలన వేదఫలం లభిస్తుంది. నారదుడు ఇలా అన్నాడు— రాజా, నీవు విష్ణుభక్తితో మంచి ప్రశ్న అడిగావు.
జానతా పరమం ధర్మమేకం మాధవసేవనమ్ । యస్మిన్నారాధితే విష్ణౌ విశ్వమారాధితం భవేత్
పరమధర్మం అంటే మాధవుని సేవ మాత్రమే అని తెలిసినవాడు. విష్ణువును పూజించినప్పుడు, మొత్తం లోకాన్ని పూజించినట్లే అవుతుంది.
తుష్టే చరాచరం తుష్టం సర్వదేవమయే హరౌ । యస్య స్మరణమాత్రేణ మహాపాతకసంహతిః
హరిని సంతృప్తిపరిచినపుడు చరాచరమంతా సంతోషిస్తుంది. ఆయనను ఒక్కసారి స్మరించినా, ఎంతటి మహాపాపాల సమూహమైనా నశిస్తుంది.
తత్క్షణాన్నాశమాయాతి స సేవ్యో హరిరేవ హి । కోఽను రాజన్నింద్రియవాన్ముకుందచరణాంబుజమ్
ఆ క్షణంలోనే అవి నశించిపోతాయి. హరినే సేవించాలి. రాజా, ఇంద్రియాలు ఉన్నవాడు ముకుందుని పద్మపాదాలను పూజించకుండా ఉండగలడా?
న భజేత్సర్వతో మృత్యురుపాస్యమృషిదైవతైః । శ్రుతోఽను పఠితో ధ్యాత ఆదృతశ్చానుమోదితః
మరణం దగ్గరపడే ఋషులు, దేవతలూ ఆయనను పూజించాలి. వినినా, పఠించినా, ధ్యానించినా, గౌరవించినా, అంగీకరించినా, నిజమైన ధర్మం వెంటనే శుద్ధి చేస్తుంది, లోకానికి విరోధిగా ఉన్నవాడినీ.
సద్యః పునాతి సద్ధర్మో వీరో విశ్వద్రుహోఽపి హి । యోయం కారణకార్యాది కారణస్యాపి కారణమ్
సద్ధర్మం వెంటనే శుద్ధి చేస్తుంది, ఎంతటి దుష్టునికైనా. ఈయననే కారణానికి కారణం, సృష్టి, కార్యాల మూలకారణం.
అనన్యకారణం యోగీ జగజ్జీవో జగన్మయః । అణుర్బృహత్కృశః స్థూలో నిర్గుణో గుణభృన్మహాన్
ఈయన ఒక్కడే కారణం, యోగి, జగత్తుకు ప్రాణం, జగత్తంతటినీ వ్యాపించినవాడు. సూక్ష్ముడూ, విస్తారుడూ, చిన్నవాడూ, పెద్దవాడూ, గుణరహితుడూ, గుణాలతో కూడినవాడూ, మహత్తరుడూ.
అజో జన్మలయాతీతో ధ్యాతవ్యః స హరిః సదా । సమ్యగేతద్వ్యవసితం భవతా పురుషర్షభ
అవతారములేని, జనన మరణాలకు అతీతుడైన ఆ హరిని ఎప్పుడూ ధ్యానించాలి. నీవు తీసుకున్న సంకల్పం నిజంగా శ్రేష్ఠమైనది.
యత్పృచ్ఛసే భాగవతాన్ధర్మాంస్త్వం విశ్వభావనాన్ । ప్రసంగేన సతామాత్మమనః శ్రుతి రసాయనాః
నీవు భగవతుల ధర్మాలను, విశ్వాన్ని పోషించే వారిని అడుగుతున్నావు. ఇవి సహజంగా సజ్జనుల మనస్సుకు, హృదయానికి అమృతం.
భవంతి కీర్తనీయస్య కథాః కృష్ణస్య నిర్మలాః । భావసాధ్యోహ్యయం దేవః స్వయం జానాతి తద్భవాన్
కీర్తించదగ్గ శ్రీకృష్ణుని కథలు పవిత్రమైనవి. ఈ దేవుడు భక్తితో చేరగలిగినవాడు. ఆయనను మీరు మీరే తెలుసుకుంటారు.
తథాపి వక్ష్యే జగతో హితాయ తవ గౌరవాత్ । యదాహుః పరమం బ్రహ్మ ప్రధానపురుషాత్పరమ్
అయినా, లోకానికి మేలుకోసం, మీ గౌరవార్థం, ప్రధానపురుషులకన్నా పరమమైన బ్రహ్మాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.
యన్మాయయా తతం సర్వం సర్వం యచ్ఛతి సోఽచ్యుతః । పుత్రాన్కలత్రం దీర్ఘాయూ రాజ్యం స్వర్గాపవర్గకమ్
అఖిలాన్ని తన మాయతో వ్యాపింపజేసి, అన్నిటినీ ప్రసాదించే అచ్యుతుడు, కుమారులు, భార్యలు, దీర్ఘాయువు, రాజ్యం, స్వర్గం, మోక్షం ఇవన్నీ ఇస్తాడు.
స దద్యాదీప్సితం సర్వం భక్త్యా సంపూజితోఽజితః । కర్మణా మనసా వాచా తత్పరా యే హి మానవాః
ఆ అజితుడు, ఎవరు మనసు, మాట, కర్మలతో ఆయనకు అంకితమై, భక్తితో పూజిస్తారో, వారికి కోరినది అన్నిటినీ ప్రసాదిస్తాడు.
తేషాం వ్రతాని వక్ష్యామి ప్రీతయే భూపసత్తమ । అహింసాసత్యమస్తేయం బ్రహ్మచర్యమకల్పతా
వారికోసం నేను చెప్పే వ్రతాలు ఇవే, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా: హింస చేయకపోవడం, సత్యం, దొంగతనం చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, లోభం లేకపోవడం.
ఏతాని మానసాన్యాహుర్వ్రతాని హరితుష్టయే । ఏకభక్తం తథా నక్తముపవాసమయాచితమ్
హరిదేవుడు సంతోషపడటానికి, ఇవే మానసిక వ్రతాలు అంటారు. అలాగే, ఏకభక్తి, రాత్రిపూట ఉపవాసం, యాచించి వచ్చిన భోజనం తీసుకోవడం కూడా ఉన్నాయి.
ఇత్యేవం కాయికం పుంసాం వ్రతముక్తం నరేశ్వర । వేదస్యాధ్యయనం విష్ణోః కీర్తనం సత్యభాషణమ్
ఇలా మానవులకు శరీర సంబంధమైన వ్రతాలు చెప్పబడ్డాయి, ఓ నరేశ్వరా: వేదాన్ని అధ్యయనం చేయడం, విష్ణువును కీర్తించడం, నిజాయితీగా మాట్లాడడం.
అపైశున్యమిదం రాజన్వాచికం వ్రతముత్తమమ్ । చక్రాయుధస్య నామాని సదా సర్వత్ర కీర్తయేత్
పొగడడం లేకపోవడం, ఇదే ఉత్తమమైన వాచిక వ్రతం, ఓ రాజా. చక్రాయుధుడి నామాలను ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా కీర్తించాలి.
నాశౌచం కీర్తనే తస్య స పవిత్రకరో యతః । వర్ణాశ్రమాచారవతా పురుషేణ పరః పుమాన్
ఆయనను కీర్తించడంలో ఎలాంటి అపవిత్రత ఉండదు, ఎందుకంటే ఆయన పవిత్రతను ప్రసాదిస్తాడు. వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే వ్యక్తి పరమపురుషుడిని ఆరాధించగలడు.
విష్ణురారాధ్యతే పంథా నాన్యః సంతోషకారణమ్ । పతిప్రియహితాభిశ్చ మనోవాక్కాయసంయమైః
ఈ మార్గం ద్వారా విష్ణువు ఆరాధించబడతాడు, వేరే సంతోషానికి కారణం లేదు. మనసు, మాట, శరీర నియమాలతో, భార్యలు భర్తల ఆనందం, మేలుకోసం ప్రవర్తిస్తారు.