ఏకదా నారదో లోకాన్పర్యటన్భగవత్ప్రియః । మథురాయామంబరీషం కృష్ణారాధనతత్పరమ్
ఒకసారి భగవంతునికి ప్రియమైన నారదుడు లోకాలన్నింటిలో సంచరిస్తూ, మథురలో శ్రీకృష్ణుని ఆరాధనలో లీనమైన అంబరీషుడిని చూశాడు.
మహాభాగం వ్రతపరం దదర్శ మునిసత్తమః । స ఆగతం మునివరం సత్కృత్య మునిసత్తమః
వ్రతాలలో నిష్ణాతుడైన, భాగ్యశాలి అయిన అంబరీషుడిని ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు చూశాడు. ఆ మునివరుడు అక్కడికి వచ్చి, యథావిధిగా అతనికి సత్కారం చేశాడు.
భవంత ఇవ పప్రచ్ఛ శ్రద్ధయా హృష్టమానసః । అంబరీష ఉవాచ-। యన్మునే పరమం బ్రహ్మ వేదవాదిభిరుచ్యతే
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు, మీరు అడిగినట్లే, భక్తితో, ఆనందంతో ప్రశ్నించాడు. అంబరీషుడు ఇలా అన్నాడు— మునీంద్రా! వేదవేత్తలు చెప్పే పరబ్రహ్మం ఏమిటో చెప్పండి.
స దేవః పుండరీకాక్షః స్వయం నారాయణః పరః । యోఽమూర్తో మూర్తిమానీశో వ్యక్తోఽవ్యక్తః సనాతనః
ఆ దేవుడు పద్మనయనుడు, స్వయంగా నారాయణుడు, పరమాత్మ. ఆయన నిరాకారుడు అయినా సాకారుడే, సర్వాధిపతి, వ్యక్తమూ అవ్యక్తమూ అయిన శాశ్వతుడు.
సర్వభూతమయోఽచింత్యో ధ్యాతవ్యః స కథం హరిః । యస్మిన్సర్వమిదం విశ్వమోతం ప్రోతం ప్రతిష్ఠితమ్
ఆయన సమస్త భూతాలలోని సారము, మనసుకు అందని వాడు, ధ్యానించదగిన వాడు. ఈ విశ్వమంతా ఆయనలోనే అల్లబడింది, వ్యాపించింది, స్థిరంగా ఉంది.
అవ్యక్తమేకం పరమం పరమాత్మేతి విశ్రుతమ్ । యతో జన్మాది జగతో యో నిర్మాయ స్వయం భువమ్
అవ్యక్తమైన, ఒకటే ఉన్న, పరమమైన ఆ పరమాత్మనే అని ప్రసిద్ధి. జగత్తు జన్మించేది ఆయన నుంచే, భూమిని తానే సృష్టించాడు.
దదౌ తస్మై చ నిగమానాత్మన్యేవ వ్యవస్థితాన్ । కథమారాధ్యతే సోఽయం సమగ్రపురుషార్థదః
ఆయనే తనలో స్థిరంగా ఉన్న వేదాలను వారికి ఇచ్చాడు. సమస్త పురుషార్థాలను ప్రసాదించే ఆ పరమాత్మను ఎలా ఆరాధించాలి?
యోగినామపి దుర్గమ్యస్తదేతత్కృపయా వద । అనారాధిత గోవిందా న విదంతి హితోదయమ్
యోగులకు కూడా ఆయనను చేరడం చాలా కష్టం. దయతో ఇది వివరంగా చెప్పండి. గోవిందుని ఆరాధించకుండా ఎవరూ శ్రేయస్సు పొందరు.
న తపో యజ్ఞదానానాం లభతే ఫలముత్తమమ్ । అనాస్వాదితగోవిందపదాంబుజరసశ్చ యః
గోవిందుని పాదపద్మాల అమృతాన్ని రుచి చూడని వాడు, తపస్సు, యజ్ఞం, దానం చేసినా, వాటి పరమ ఫలాన్ని పొందడు.
మనోరథపథాతీతం స్ఫీతం నాకలయేత్ఫలమ్ । హరేరారాధనం హిత్వా దురితౌఘ నివారణమ్
హరిదేవుని ఆరాధనను వదిలిపెట్టినవాడు, కోరికల మార్గాన్ని దాటి ఉన్న గొప్ప ఫలాన్ని చూడలేడు. హరి ఆరాధన పాపాలను తొలగిస్తుంది.
నాన్యత్పశ్యామి జంతూనాం ప్రాయశ్చిత్తం పరం మునే । యద్భ్రూనర్తనవర్తిన్యః శ్రూయంతే సిద్ధయోఽఖిలాః
ఓ మునీశ్వరా! ప్రాణులకు గొప్ప ప్రాయశ్చిత్తంగా నేను ఇంకేదీ చూడను. ఆయన కనుబొమ్మల కదలికతోనే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయని వేదాలు చెబుతున్నాయి.
కథమారాధ్యతేసోఽయం కేశవః క్లేశనాశనః । ఉపాస్యతే స భగవాన్కథం నారాయణో నరైః
కేశవుడు, కష్టాలను తొలగించే వాడు, ఆయనను మనం ఎలా ఆరాధించాలి? భగవంతుడైన నారాయణుడిని మనుషులు ఎలా సేవించాలి?
ప్రీతశ్చ సర్వమేతన్మే హితాయ జగతో వద । భక్తిప్రియోఽసౌ భగవాన్కయా భక్త్యా ప్రసీదతి
ప్రియమైనవాడా, నీవు ప్రపంచానికి మేలు కలిగించేందుకు ఇవన్నీ నాకు చెప్పు. భక్తిని ఎంతో ఇష్టపడే ఆ భగవంతుడు, ఏ విధమైన భక్తితో సంతోషిస్తాడో చెప్పు.
కథం తస్మిన్భవేద్భక్తిః సర్వైరారాధ్యతే కథమ్ । వైష్ణవోసి హరేస్తస్య ప్రియోఽసి పరమార్థవిత్
ఆయనపై భక్తి ఎలా కలుగుతుంది? అందరూ ఆయనను ఎలా పూజిస్తారు? నీవు హరివైష్ణవుడవు, ఆయనకు ప్రియుడవు, పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడవు.
తేన త్వామేవ పృచ్ఛామి బ్రహ్మన్బ్రహ్మవిదుత్తమ । శ్రోతారమథ వక్తారం ప్రష్టారం పురుషం హరేః
అందుకే బ్రహ్మా, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడవైన నిన్నే నేను అడుగుతున్నాను. నీవు వినేవాడవు, చెప్పేవాడవు, హరిని ప్రశ్నించే వాడవు.
ప్రశ్నః పునాతి కృష్ణస్య తదంఘ్రిసలిలం యథా । దుర్ల్లభో మానుషో దేహో దేహినాం క్షణభంగురః
కృష్ణుని గురించి అడిగిన ప్రశ్న ఆయన పాదజలంలా పవిత్రతను ఇస్తుంది. మానవ శరీరం చాలా అరుదైనది, అది క్షణంలోనే నశించిపోతుంది.
తత్రాపి దుర్ల్లభం మన్యే వైకుంఠప్రియదర్శనమ్ । సంసారేస్మిన్క్షణార్ధోఽపి సత్సంగః శేవధిర్నృణామ్
వైకుంఠానికి ప్రియుడైనవాడిని చూడటం ఇంకా అరుదైనదని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ సంసారంలో సద్గుణుల సాంగత్యం క్షణార్ధమైనా మనుషులకు గొప్ప ధనం.
యస్మాదవాప్యతే సర్వం పురుషార్థచతుష్టయమ్ । భగవన్భవతో యాత్రా స్వస్తయే సర్వదేహినామ్
దానివల్ల మనుషుల నాలుగు పురుషార్థాలు అన్నీ లభిస్తాయి. భగవంతుడా, నీ సన్నిధి సమస్త జీవులకు శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.
బాలానాం తు యథా పిత్రోరుత్తమశ్లోకవర్త్మనామ్ । భూతానాం దేవచరితం దుఃఖాయ చ సుఖాయ చ
ఎలా పిల్లలు తల్లిదండ్రులు చూపిన ఉత్తమ మార్గంలో నడుస్తారో, దేవతల కార్యాలు జీవులకు సుఖాన్నీ, దుఃఖాన్నీ కలిగిస్తాయి.
సుఖాయైవ హి సాధూనాం త్వాదృశామచ్యుతాత్మనామ్ । భజంతి యే యథా దేవాన్దేవా అపి తథైవ తాన్
కాని నీలాంటి అచ్యుతునిపై మనసు నిలిపిన సజ్జనులకు అది కేవలం సుఖాన్నే ఇస్తుంది. దేవతలను ఈ విధంగా పూజించే వారిని దేవతలే పూజిస్తారు.
ఛాయేవ కర్మసచివాః సాధవో దీనవత్సలాః । తస్మాత్త్వం భగవన్మహ్యం వైష్ణవం ధర్మమాదిశ
సజ్జనులు, దయతో దीनులను ఆదరించే వారు, నీడలా సదా కర్మలకు తోడుగా ఉంటారు. అందుకే భగవంతుడా, నీవు నాకు వైష్ణవ ధర్మాన్ని బోధించు.
యస్యోపదేశదానేన లభతే వేదజం ఫలమ్ । నారద ఉవాచ- సాధు పృష్టం మహీపాల విష్ణుభక్తిమతా త్వయా
దాన్ని బోధించడం వలన వేదఫలం లభిస్తుంది. నారదుడు ఇలా అన్నాడు— రాజా, నీవు విష్ణుభక్తితో మంచి ప్రశ్న అడిగావు.
జానతా పరమం ధర్మమేకం మాధవసేవనమ్ । యస్మిన్నారాధితే విష్ణౌ విశ్వమారాధితం భవేత్
పరమధర్మం అంటే మాధవుని సేవ మాత్రమే అని తెలిసినవాడు. విష్ణువును పూజించినప్పుడు, మొత్తం లోకాన్ని పూజించినట్లే అవుతుంది.
తుష్టే చరాచరం తుష్టం సర్వదేవమయే హరౌ । యస్య స్మరణమాత్రేణ మహాపాతకసంహతిః
హరిని సంతృప్తిపరిచినపుడు చరాచరమంతా సంతోషిస్తుంది. ఆయనను ఒక్కసారి స్మరించినా, ఎంతటి మహాపాపాల సమూహమైనా నశిస్తుంది.
తత్క్షణాన్నాశమాయాతి స సేవ్యో హరిరేవ హి । కోఽను రాజన్నింద్రియవాన్ముకుందచరణాంబుజమ్
ఆ క్షణంలోనే అవి నశించిపోతాయి. హరినే సేవించాలి. రాజా, ఇంద్రియాలు ఉన్నవాడు ముకుందుని పద్మపాదాలను పూజించకుండా ఉండగలడా?
న భజేత్సర్వతో మృత్యురుపాస్యమృషిదైవతైః । శ్రుతోఽను పఠితో ధ్యాత ఆదృతశ్చానుమోదితః
మరణం దగ్గరపడే ఋషులు, దేవతలూ ఆయనను పూజించాలి. వినినా, పఠించినా, ధ్యానించినా, గౌరవించినా, అంగీకరించినా, నిజమైన ధర్మం వెంటనే శుద్ధి చేస్తుంది, లోకానికి విరోధిగా ఉన్నవాడినీ.
సద్యః పునాతి సద్ధర్మో వీరో విశ్వద్రుహోఽపి హి । యోయం కారణకార్యాది కారణస్యాపి కారణమ్
సద్ధర్మం వెంటనే శుద్ధి చేస్తుంది, ఎంతటి దుష్టునికైనా. ఈయననే కారణానికి కారణం, సృష్టి, కార్యాల మూలకారణం.
అనన్యకారణం యోగీ జగజ్జీవో జగన్మయః । అణుర్బృహత్కృశః స్థూలో నిర్గుణో గుణభృన్మహాన్
ఈయన ఒక్కడే కారణం, యోగి, జగత్తుకు ప్రాణం, జగత్తంతటినీ వ్యాపించినవాడు. సూక్ష్ముడూ, విస్తారుడూ, చిన్నవాడూ, పెద్దవాడూ, గుణరహితుడూ, గుణాలతో కూడినవాడూ, మహత్తరుడూ.
అజో జన్మలయాతీతో ధ్యాతవ్యః స హరిః సదా । సమ్యగేతద్వ్యవసితం భవతా పురుషర్షభ
అవతారములేని, జనన మరణాలకు అతీతుడైన ఆ హరిని ఎప్పుడూ ధ్యానించాలి. నీవు తీసుకున్న సంకల్పం నిజంగా శ్రేష్ఠమైనది.
యత్పృచ్ఛసే భాగవతాన్ధర్మాంస్త్వం విశ్వభావనాన్ । ప్రసంగేన సతామాత్మమనః శ్రుతి రసాయనాః
నీవు భగవతుల ధర్మాలను, విశ్వాన్ని పోషించే వారిని అడుగుతున్నావు. ఇవి సహజంగా సజ్జనుల మనస్సుకు, హృదయానికి అమృతం.