వక్ష్యామి యుగలం తుభ్యం కృష్ణమంత్రమనుత్తమమ్ । మంత్రచింతామణిర్నామ యుగలం ద్వయమేవ చ
నేను నీకు ఈ యుగళాన్ని, అత్యుత్తమ కృష్ణమంత్రాన్ని చెప్పుతాను. మన్త్రచింతామణి అనే ఈ యుగళం రెండు భాగాలుగా ఉంటుంది.
పర్యాయా అస్య మంత్రస్య తథా పంచపదీతి చ । గోపీజనపదం వల్లభాం తం తు చరణానితి
ఈ మంత్రానికి మరో పేర్లు— పంచపదమంత్రం, గోపీ జన పదం, వల్లభా, చరణాని అని కూడా అంటారు.
శరణం చ ప్రపద్యే చ ఏష పంచపదాత్మకః । మంత్రచింతామణిః ప్రోక్తః షోడశార్ణో మహామనుః
‘శరణం’ అని, ‘ప్రపద్యే’ అని పలికితే ఇది పంచపద రూపం. మన్త్రచింతామణి పదహారు అక్షరాల మహామంత్రంగా చెప్పబడింది.
నమో గోపీజనేత్యుక్త్వా వల్లభాభ్యాం వదేత్తతః । పదద్వయాత్మకో మంత్రో దశార్ణః ఖలు కథ్యతే
‘గోపీ జన’కు నమస్సు అని చెప్పి, తరువాత ‘వల్లభా’ అని పలకాలి. రెండు పదాలతో కూడిన ఈ మంత్రాన్ని పది అక్షరాల మంత్రం అంటారు.
ఏతాం పంచపదీం జప్త్వా శ్రద్ధయాశ్రద్ధయా సకృత్ । కృష్ణప్రియాణాం సాన్నిధ్యం గచ్ఛత్యేవ న సంశయః
ఈ పంచపదమంత్రాన్ని విశ్వాసంతో లేదా విశ్వాసం లేకపోయినా ఒక్కసారి జపించినా, కృష్ణప్రియుల సన్నిధ్యాన్ని తప్పకుండా పొందుతారు.
న పురశ్చరణప్రేక్షా నాస్య న్యాసవిధిక్రమః । న దేశకాలనియమో నారిమిత్రాదిశోధనమ్
ఈ మంత్రానికి ప్రత్యేక పూజా విధానం అవసరం లేదు, నియాస విధి లేదు, స్థలం లేదా కాల పరిమితి లేదు, నీటితో లేదా మిత్రులతో శుద్ధి చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
సర్వేఽధికారిణశ్చాత్ర చండాలాంతా మునీశ్వర । స్త్రియః శూద్రాదయశ్చాపి జడమూకాది పంగవః
ఓ మునీశ్వరా! ఇక్కడ అందరికీ హక్కు ఉంది—చండాలుల వరకు, స్త్రీలు, శూద్రులు, మూర్ఖులు, మూగవారు, లంగవారు కూడా.
అన్యే హూణాః కిరాతాశ్చ పులిందాః పుష్కసాస్తథా । ఆభీరాయ వనాః కంకాః ఖసాద్యాః పాపయోనయః
ఇంకా హూణులు, కిరాతులు, పులిందులు, పుష్కసులు, ఆభీరులు, అడవివాసులు, కంకులు, ఖసులు, పాపయోనులు కూడా.
దంభాహంకారపరమాః పాపాః పైశున్యతత్పరాః । గోబ్రాహ్మణాది హంతారో మహోపపాతకాన్వితాః
దంభం, అహంకారం ఎక్కువగా ఉన్నవారు, పాపులు, పరనిందకులు, గోవు, బ్రాహ్మణ హంతకులు, మహాపాతకులు కూడా.
జ్ఞానవైరాగ్యరహితాః శ్రవణాదివివర్జితాః । ఏతే చాన్యే చ సర్వే స్యుర్మనోరస్యాధికారిణః
జ్ఞానం, వైరాగ్యం లేని వారు, శ్రవణాది సాధనలేని వారు, వీరితో పాటు ఇతరులందరికీ ఈ మంత్రానికి హక్కు ఉంది.
యది భక్తిర్భవేదేషాం కృష్ణే సర్వేశ్వరేశ్వరే । తదాధికారిణః సర్వే నాన్యథా మునిసత్తమ
వారికి కృష్ణుని మీద భక్తి ఉంటే, అందరికీ హక్కు ఉంటుంది. లేకపోతే కాదు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా!
యాజ్ఞికో దాననిరతః సర్వతంత్రోపసేవకః । సత్యవాదీ యతిర్వాపి వేదవేదాంగపారగః
యజ్ఞాలు చేసేవాడు, దానంలో నిమగ్నుడైనవాడు, అన్ని తంత్రాలను ఆచరించేవాడు, సత్యవాది, యతి అయినవాడు, వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్నవాడు కూడా.
బ్రహ్మనిష్ఠః కులీనో వా తపస్వీ వ్రతతత్పరః । అత్రాధికారీ న భవేత్కృష్ణభక్తివివర్జితః
బ్రహ్మంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు, మంచి వంశంలో పుట్టినవాడు, తపస్సు చేసేవాడు, వ్రతాలకు నిబద్ధుడైనవాడు అయినా, కృష్ణభక్తి లేని వాడికి ఇక్కడ హక్కు ఉండదు.
తస్మాదకృష్ణభక్తాయ కృతఘ్నాయ న మానినే । న చ శ్రద్ధావిహీనాయ వక్తవ్యం నాస్తికాయ చ
అందువల్ల, కృష్ణభక్తి లేని వాడికి, కృతఘ్నుడికి, గర్విష్టుడికి, విశ్వాసం లేని వాడికి, నాస్తికునికి ఈ ఉపదేశం చెప్పకూడదు.
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం నాసంవత్సరసేవినే । శ్రీకృష్ణేఽనన్యభక్తాయ దంభలోభవివర్జినే
వినిపించుకోని వాడికి, ఏడాది సేవ చేయని వాడికి చెప్పకూడదు. శ్రీకృష్ణునికి ఎలాంటి మాయ, లోభం లేని, ఏకభక్తి ఉన్నవాడికి మాత్రమే చెప్పాలి.
కామక్రోధవిముక్తాయ దేయమేతత్ప్రయత్నతః । ఋషిశ్చైవాహమేతస్య గాయత్రీఛంద ఉచ్యతే
కామక్రోధాలు లేని వాడికి శ్రద్ధగా ఈ మంత్రాన్ని ఇవ్వాలి. దీనికి ఋషి నేనే, ఛందస్సు గాయత్రీ అని చెప్పబడింది.
దేవతా బల్లవీకాంతో మంత్రస్య పరికీర్తితః । సప్రియస్య హరేర్దాస్యే వినియోగ ఉదాహృతః
ఈ మంత్రానికి దేవతగా గోపికల ప్రియుడైన హరి చెప్పబడ్డాడు. ఆయన ప్రియతో కలిసి హరికి సేవ చేయడమే దీనికి ప్రయోజనం.
ఆచక్రాద్యైస్తథా మంత్రైః పంచాంగాని ప్రకల్పయేత్ । అథవాపి స్వబీజేన కరాంగన్యాసకౌ చరేత్
నిర్దిష్టమైన మంత్రాలతో ఐదు భాగాలను స్థాపించాలి. లేకపోతే, తన స్వంత బీజాక్షరంతో చేతులు, అవయవాలపై న్యాసం చేయాలి.
మంత్రస్య ప్రథమో వర్ణో బిందునా మూర్ధ్నిభూషితః । గమిత్యేవం భవేద్బీజం నమః శక్తిరిహోదితా
మంత్రంలో మొదటి అక్షరం తలపై బిందువుతో అలంకరించబడితే అది బీజం అవుతుంది. 'నమః' అనే పదమే ఇక్కడ శక్తిగా చెప్పబడింది.
అంతిమార్ణైర్దశాంగాని తైరేవ చ తథార్చనమ్ । గంధపుష్పాదిభిస్తచ్చ జలైరేవాప్యసంభవే
చివరి అక్షరాలతో పది భాగాలు, పూజ చేయాలి. అవి లేకపోతే, పరిమళభరితమైన పువ్వులు, నీటితో ఆచరించాలి.
న్యాసపూర్వవిధానేన కర్తవ్యం హరితుష్టయే । అతఏవాస్య మంత్రస్య న్యాసాద్యన్యే వదంతి చ
ముందుగా న్యాసం చేసి, హరిని సంతుష్టిపర్చేందుకు ఈ విధానం చేయాలి. అందుకే, ఈ మంత్రానికి న్యాసం అవసరమని ఇతరులు కూడా చెబుతారు.
సకృదుచ్చారణాదేవ కృతకృత్యత్వదాయినః । తథాపి దశధా నిత్యం జపాద్యర్థం ప్రవిన్యసేత్
ఒక్కసారి ఉచ్చరించినా, ఇది అన్ని కార్యాలను సిద్ధించేస్తుంది. అయినప్పటికీ, జపం మొదలైన వాటికి ప్రతిరోజూ పది సార్లు చేయాలి.
అథ ధ్యానం ప్రవక్ష్యామి మంత్రస్యాస్య ద్విజోత్తమ । పీతాంబరం ఘనశ్యామం ద్విభుజం వనమాలినమ్
ఇప్పుడు ఈ మంత్రానికి ధ్యానాన్ని చెబుతాను, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా! పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, మేఘంలా నలుపుగా ఉండి, రెండు చేతులతో, అడవి పూలమాల ధరించినవాడిగా ధ్యానం చేయాలి.
బర్హిబర్హకృతోత్తంసం శశికోటినిభాననమ్ । ఘూర్ణాయమాననయనం కర్ణికారావతంసినమ్
నెమలి పిచ్చుకలతో కిరీటం ధరించి, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖంతో, తిరుగుతున్న కళ్లతో, చెవికి కర్ణికార పువ్వు అలంకరించుకున్నవాడిగా చూడాలి.
అభితశ్చందనేనాథ మధ్యే కుంకుమబిందునా । రచితం తిలకం భాలే బిభ్రతం మండలాకృతిమ్
ముఖం చుట్టూ గంధం పూసి, నడుములో కుంకుమ బిందువుతో వృత్తాకార తిలకం నుదిటిపై ధరించినవాడిగా భావించాలి.
తరుణాదిత్యసంకాశం కుండలాభ్యాం విరాజితమ్ । ఘర్మామ్బుకణికారాజద్దర్పణాభకపోలకమ్
కొత్త సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, చెవుల్లో కుండలాలతో, చెమట నీటి బిందువులతో మెరిసే కపోలాలతో ఉన్నవాడిగా చూడాలి.
ప్రియాస్య న్యస్తనయనం లీలాపాంగోన్నతభ్రువమ్ । అగ్రభాగన్యస్తముక్తా విస్ఫురత్ప్రోచ్చనాసికమ్
తన ప్రియమైనవారిని చూస్తూ, లీలగా కనురెప్పలు పైకి లేపుతూ, ముక్కు చివర ముత్యాన్ని ధరించి, మెరిసే ముక్కుతో ఉన్నవాడిగా ధ్యానం చేయాలి.
దశనజ్యోత్స్నయా రాజత్పక్వబింబఫలాధరమ్ । కేయూరాంగదసద్రత్నముద్రికాభిర్లసత్కరమ్
పండిన బింబపండు వంటి పెదవులతో, దంతాల వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, చేతుల్లో కంకణాలు, వడ్రంగాలు, విలువైన ఉంగరాలతో అలంకరించబడి ఉన్నవాడిగా చూడాలి.
బిభ్రతం మురలద్యం వామే పాణౌ పద్మం తథైవ చ । కాంచీదామస్ఫురన్మధ్యం నూపురాభ్యాం లసత్పదమ్
వామచేతిలో మురళీ, పద్మాన్ని పట్టుకుని, నడుము మీద మెరిసే కంచెతో, కాళ్లకు నూపురాలతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నవాడిగా ధ్యానం చేయాలి.
రతికేలిరసావేశ చపలం చపలేక్షణమ్ । హసంతం ప్రియయా సార్ద్ధం హాసయంతం చ తాం ముహుః
ప్రేమలీల ఆనందంలో మునిగిపోయి, చంచలమైన కళ్లతో, తన ప్రియతో కలిసి నవ్వుతూ, ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ నవ్వించేవాడిగా భావించాలి.