శాలగ్రామద్వారకాయాం స్థితాయ గదినే నమః । ఏకేన లక్షితో యోవ్యాద్గదాధారీ సుదర్శనః
శాలగ్రామ ద్వారంలో నివసించే గదాధరుడికి నమస్సులు. ఒక్క గుర్తుతో ఉన్నవాడు గదాధారి, సుదర్శనుడు.
లక్ష్మీనారాయణో ద్వాభ్యాం త్రిభిశ్చైవ త్రివిక్రమః । చతుర్భిశ్చ చతుర్వ్యూహో వాసుదేవశ్చ పంచభిః
లక్ష్మీనారాయణుడు రెండు గుర్తులతో, త్రివిక్రముడు మూడు గుర్తులతో ఉంటాడు. నలుగురు రూపాలవాడు నాలుగు గుర్తులతో, వాసుదేవుడు ఐదు గుర్తులతో ఉంటాడు.
ప్రద్యుమ్నః షడ్భిరేవావ్యాత్సంకర్షణశ్చ సప్తభిః । పురుషోత్తమోఽష్టభిశ్చ స్యాన్నవవ్యూహో నవో హితః
ప్రద్యుమ్నుడు ఆరు గుర్తులతో, సంకర్షణుడు ఏడు గుర్తులతో, పురుషోత్తముడు ఎనిమిది గుర్తులతో, తొమ్మిది రూపాలవాడు తొమ్మిది గుర్తులతో, ఇవన్నీ మంగళకరమైనవే.
దశావతారో దశభిరనిరుద్ధోఽవతాదథ । ద్వాదశాత్మా ద్వాదశభిరతఊర్ద్ధ్వమనంతకః
పది అవతారాలు పది గుర్తులతో, అనిరుద్ధుడు కూడా పది గుర్తులతో ఉంటాడు. పన్నెండు రూపాలవాడు పన్నెండు గుర్తులతో, పై అనంతకుడు కూడా పన్నెండు గుర్తులతో ఉంటాడు.
బ్రహ్మా చతుర్ముఖో దండీ కమండలుస్రగున్నతః । మహేశ్వరః పంచవక్త్రో దశబాహుర్వృషధ్వజః
బ్రహ్మా నాలుగు ముఖాలతో, దండం, కమండలం, హారంతో ఉన్నవాడు. మహేశ్వరుడు అయిదు ముఖాలు, పది చేతులు, వృషభధ్వజంతో ఉంటాడు.
యథాయుధస్తథాగౌరీ చండికా చ సరస్వతీ । మహాలక్ష్మీర్మాతరశ్చ పద్మహస్తో దివాకరః
వారి ఆయుధాల ప్రకారమే, గౌరీ, చండికా, సరస్వతి కూడా ఉంటారు. మహాలక్ష్మి, మాతృకలు, పద్మహస్తుడు, సూర్యుడు కూడా అలాగే ఉంటారు.
గజాస్యశ్చ గజస్కంధః షణ్ముఖోనేకధా గణాః । ఏతే స్థితాః స్థాపితా స్యుః ప్రసాదేవాథ పూజితాః
ఏనుగు ముఖం, ఏనుగు భుజం, ఆరు ముఖాలు, విభిన్న గణాలు—ఇవి అన్నీ స్థాపించబడి, ప్రతిష్ఠించబడి, కృపతో పూజించబడతాయి.
ధర్మార్థకామమోక్షా హి ప్రాప్యంతే పురుషేణ చ
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం ఇవన్నీ మనిషికి లభిస్తాయి.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే శాలగ్రామనిర్ణయోనామాష్టసప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో శాలగ్రామనిర్ణయమనే డెబ్బై ఎనిమిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
ఈశ్వర ఉవాచ- శాలగ్రామే మణౌయంత్రే మండలే ప్రతిమాసు చ । నిత్యం తు శ్రీహరేః పూజా కేవలే భవనేన తు
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — శాలగ్రామ శిలలో, మణిలో, యంత్రంలో, మండలంలో, విగ్రహాల్లో, శ్రీహరిని ప్రతిరోజూ భక్తితో పూజించాలి.
గండక్యామేకదేశే తు శాలగ్రామస్థలం మహత్ । పాషాణం తద్భవం పాతు శాలగ్రామమితి స్థితమ్
గండకీ నదిలో ఒక ప్రదేశంలో గొప్ప శాలగ్రామ స్థలం ఉంది. అక్కడ పుట్టిన రాయి 'శాలగ్రామం'గా పూజించబడుతుంది, అది రక్షణనిస్తుంది.
శాలగ్రామశిలాస్పర్శాత్కోటిజన్మాఘనాశనమ్ । కిం పునః పూజనం తత్ర హరేః సాంనిధ్యకారణమ్
శాలగ్రామ శిలను తాకితేనే కోట్ల జన్మల పాపాలు పోతాయి. మరి అక్కడ హరిదేవుని పూజ చేస్తే ఆయన సన్నిధి లభిస్తుంది కదా!
శాలగ్రామైకయజనాచ్ఛతలింగీఫలం లభేత్ । బహుభిర్జన్మభిః పుణ్యైర్యదికృష్ణశిలాం లభేత్
ఒకే ఒక శాలగ్రామాన్ని పూజిస్తే వంద లింగాలను పూజించిన ఫలం లభిస్తుంది. ఎన్నో జన్మల్లో పుణ్యఫలంతో ఎవరికైనా కృష్ణశిల దొరికితే అదృష్టమే.
గోష్పదేన చ చిహ్నేన జనుస్తేన సమాప్యతే । ఆదౌ శిలాం పరీక్షేత స్నిగ్ధాం శ్రేష్ఠాం చ మేచకామ్
ఆ రాయిపై ఆవు పాదం వంటి గుర్తు ఉంటే ఆ జన్మ సఫలమవుతుంది. మొదట రాయిని పరిశీలించి, మెత్తగా, మెరిసే ఉత్తమమైనదాన్ని ఎంచుకోవాలి.
ఆకృష్ణా మధ్యమా ప్రోక్తా మిశ్రా మిశ్రఫలప్రదా । సదా కాష్ఠే స్థితో వహ్నిర్మథనేన ప్రకాశ్యతే
నల్లటి రాయి మధ్యమమైనదిగా చెప్పబడింది. కలిసిన రంగు రాయికి కలిసిన ఫలితాలు వస్తాయి. మంట ఎప్పుడూ దారులో ఉంటుంది, రుద్దితే వెలుగుతుంది.
యథా తథా హరిర్వ్యాపీ శాలగ్రామే ప్రతీయతే । ప్రత్యహం ద్వాదశశిలాః శాలగ్రామస్య యోఽర్చయేత్
అలానే హరిదేవుడు అన్నిచోట్లా ఉన్నాడని శాలగ్రామంలో అనుభవించవచ్చు. ప్రతిరోజూ పన్నెండు శాలగ్రామాలను పూజించే వాడు...
ద్వారవత్యాః శిలాయుక్తాః స వైకుంఠే మహీయతే । శాలగ్రామశిలాయాం తు గహ్వరం లక్షతే నరః
ద్వారకా శిలలతో ఉన్నవారు వైకుంఠంలో గౌరవం పొందుతారు. శాలగ్రామ రాయిలో మనిషి ఒక రంధ్రాన్ని చూస్తాడు.
పితరస్తస్య తిష్ఠంతి తృప్తాః కల్పాంతకం దివి । వైకుంఠభవనం తత్ర యత్ర ద్వారావతీ శిలా
ఆయన పితృదేవతలు కల్పాంతం వరకు స్వర్గంలో తృప్తిగా ఉంటారు. ద్వారకా శిల ఉన్నచోటే వైకుంఠమందిరం ఉంటుంది.
మృతో విష్ణుపురం యాతి తత్తీర్థం యోజనత్రయమ్ । జపః పూజా చ హోమశ్చ సర్వం కోటిగుణం భవేత్
చనిపోయినవాడు విష్ణుపురానికి వెళ్తాడు. ఆ తీర్థం మూడు యోజనాల పొడవుగా ఉంటుంది. జపం, పూజ, హోమం అన్నీ కోట్ల రెట్లు ఫలిస్తుంది.
మనస్కామసమాభీష్టం క్రోశమాత్రం న సంశయః । కీటకోఽపి మృతిం యాతి వైకుంఠభవనం యతః
మనసులో ఏ కోరిక ఉన్నా, ఒక క్రోశ దూరంలో నెరవేరుతుంది, సందేహం లేదు. అక్కడ చనిపోయిన పురుగు కూడా వైకుంఠానికి చేరుతుంది.
శాలగ్రామశిలాయాం యో మూల్యముద్ఘాటయేన్నరః । విక్రేతా చానుమంతా చ యః పరీక్షానుమోదకః
శాలగ్రామ రాయికి ధర నిర్ణయించేవాడు, అమ్మేవాడు, ఆమోదించేవాడు, పరిశీలించి ఒప్పుకునేవాడు...
సర్వే తే నరకం యాంతి యావత్సూర్యశ్చ సంప్లవః । అతస్తద్వర్జయేద్దేవి చక్రక్రయణవిక్రయమ్
వాళ్లందరూ సూర్యుడు అంతం అయ్యే వరకూ నరకంలో ఉంటారు. అందుకే దేవీ, చక్రాన్ని కొనుగోలు చేయడం, అమ్మడం నివారించాలి.
శాలగ్రామోద్భవో దేవో యో దేవో ద్వారకోద్భవః । ఉభయోః సంగమో యత్ర ముక్తిస్తత్ర న సంశయః
శాలగ్రామంలో పుట్టిన దేవుడు, ద్వారకాలో పుట్టిన దేవుడు — ఈ ఇద్దరూ కలిసినచోట ముక్తి తప్పక లభిస్తుంది.
ద్వారకోద్భవచక్రాఢ్యో బహుచక్రేణ చిహ్నితః । చక్రాసనశిలాకారచిత్స్వరూపో నిరంజనః
ద్వారకా జనిత చక్రాలతో, అనేక చక్రాల గుర్తులతో, చక్రాసనాకారంలో మెరిసే శిల, స్వచ్ఛమైన స్వరూపంతో ఉంటుంది.
నమోఽస్త్వోంకారరూపాయ సదానందస్వరూపిణే । శాలగ్రామమహాభాగ భక్తస్యానుగ్రహం కురు
ఓం రూపంగా, నిత్యానంద స్వరూపుడైన శాలగ్రామ మహాభాగా! నీ భక్తుడికి అనుగ్రహం చేయుము.
తవానుగ్రహకామస్య ఋణగ్రస్తస్య మే ప్రభో । అతః పరం ప్రవక్ష్యామి తిలకస్య విధిం ముదా
నీ అనుగ్రహం కోరుతూ, ఋణభారంతో ఉన్న నాకు, ప్రభూ! ఇప్పుడు తిలక విధానాన్ని ఆనందంగా వివరించబోతున్నాను.
యచ్ఛ్రుత్వా మానవాః సర్వే విష్ణుసారూప్యమాప్నుయుః । లలాటే కేశవం విద్యాత్కంఠే శ్రీపురుషోత్తమమ్
ఇది వినినవారు అందరూ విష్ణువుతో సమానత్వాన్ని పొందుతారు. లలాటంపై కేశవుడిని, మెడపై శ్రీపురుషోత్తముణ్ణి తెలుసుకోవాలి.
నాభౌ నారాయణం దేవం వైకుంఠం హృదయే తథా । దామోదరం వామపార్శ్వే దక్షిణే చ త్రివిక్రమమ్
నాభిలో నారాయణుడు, హృదయంలో వైకుంఠం, ఎడమవైపు దామోదరుడు, కుడివైపు త్రివిక్రముడు ఉండాలి.
మూర్ధ్ని చైవ హృషీకేశం పద్మనాభం చ పృష్ఠతః । కర్ణయోర్యమునాం గంగాం బాహ్వోః కృష్ణం హరిం తథా
తలపై హృషీకేశుడు, వెనుక భాగంలో పద్మనాభుడు, చెవుల వద్ద యమునా, గంగా, రెండు చేతులపై కృష్ణుడు, హరి ఉండేలా భావించాలి.
యథాస్థానేషు తుష్యంతి దేవతా ద్వాదశ స్మృతాః । ద్వాదశైతాని నామాని కర్తవ్యే తిలకే పఠేత్
ఈ పన్నెండు దేవతలు తగిన చోట గుర్తు చేసుకుంటే సంతోషిస్తారు. తిలకం ధరించేటప్పుడు ఈ పన్నెండు పేర్లను చదవాలి.