మహేంద్రదర్పనాశాయ గోగోపాలసుఖావహమ్ । గోపాలమబలాసంగముదితం వేణువాదినమ్
ఇంద్రుని గర్వాన్ని కూల్చి, ఆవులకు, గోపబాలులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేందుకు, గోపికలతో కలిసి వేణువాడుతూ ఉన్న గోపబాలుడిని చూశాను.
దృష్ట్వాతిహృష్టో హ్యభవం సర్వభూషణభూషణమ్ । తతో మామాహ భగవాన్వృందావనచరః స్వయమ్
అతన్ని చూసి నేను అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయాను. అన్ని ఆభరణాలకు ఆభరణమైన వాడు. అప్పుడు వృందావనంలో విహరించే భగవంతుడు నాతో మాట్లాడాడు.
యదిదం మే త్వయా దృష్టం రూపం దివ్యం సనాతనమ్ । నిష్కలం నిష్క్రియం శాంతం సచ్చిదానందవిగ్రహమ్
నీవు చూచిన ఈ దివ్యమైన, నిత్యమైన నా స్వరూపం — ఇది అఖండమైనది, క్రియలేనిది, శాంతమైనది, సచ్చిదానందమయమైనది.
పూర్ణం పద్మపలాశాక్షం నాతః పరతరం మమ । ఇదమేవవదంత్యేతేవేదాఃకారణకారణమ్
పద్మాకారమైన కన్నులతో సంపూర్ణమైనది. దీని కంటే నాకు ఎవరూ పైకి లేరు. వేదాలు ఇదే అన్ని కారణాలకు కారణమని చెబుతాయి.
సత్యంనిత్యంపరానందంచిద్ఘనంశాశ్వతంశివమ్ । నిత్యాం మే మథురాం విద్ధి వనం వృందావనం తథా
నిజమైనది, నిత్యమైనది, పరమానందమైనది, చైతన్యమయమైనది, శాశ్వతమైనది, మంగళకరమైనది. మధురా, వృందావన అరణ్యం నిత్యంగా నాదే అని తెలుసుకో.
యమునాం గోపకన్యాశ్చ తథా గోపాలబాలకాః । మమావతారో నిత్యోఽయమత్ర మా సంశయం కృథాః
యమునా, గోపికలు, గోపబాలులు కూడా నిత్యమే. నా అవతారం ఇక్కడ నిత్యమే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకు.
మమేష్టా హి సదా రాధా సర్వజ్ఞోఽహం పరాత్పరః । సర్వకామశ్చ సర్వేశః సర్వానందః పరాత్పరః
రాధా నాకు ఎప్పుడూ ప్రియమైనవారు. నేను అన్నీ తెలిసినవాడిని, అందరికంటే ఉన్నతుడిని, అన్ని కోరికలను తీరుస్తాను, అందరికీ అధిపతిని, సమస్త ఆనంద స్వరూపుడిని, పరమాత్ముడిని.
మయి సర్వమిదం విశ్వం భాతి మాయావిజృంభితమ్ । తతోఽహమబ్రువం దేవం జగత్కారణకారణమ్
ఈ సృష్టి అంతా నాలోనే ప్రకాశిస్తోంది, అది మాయ వల్ల కనిపిస్తోంది. అందుకే నేను ఆ జగత్కారణమైన దేవునితో మాట్లాడాను.
కాశ్చ గోప్యస్తు కే గోపా వృక్షోఽయం కీదృశో మతః । వనం కిం కోకిలాద్యాశ్చ నదీ కేయం గిరిశ్చ కః
ఈ గోపికలు ఎవరు? గోపులు ఎవరు? ఈ చెట్టు ఏది, ఎలా ఉంది? ఈ అడవి ఏమిటి? ఈ కోకిలలు మొదలైనవారు ఎవరు? ఈ నది ఏది? ఈ కొండ ఏది?
కోఽసౌ వేణుర్మహాభాగో లోకానందైకభాజనమ్ । భగవానాహ మాం ప్రీతః ప్రసన్నవదనాంబుజః
అతిశయ భాగ్యవంతుడైన ఆ వేణువు ఎవరు? లోకాలకు ఆనందాన్ని పంచే వాడు ఎవరు? ఆనందంగా, సంతోషంగా ఉన్న భగవంతుడు నాకు ఇలా చెప్పాడు.
గోప్యస్తు శ్రుతయో జ్ఞేయా ఋచో వై గోపకన్యకాః । దేవకన్యాశ్చ రాజేంద్ర తపోయుక్తా ముముక్షవః
రాజా! గోపికలు వేదాలే, గోపుల కుమార్తెలు ఋగ్వేద మంత్రాలే, తపస్సుతో ఉన్న, మోక్షాన్ని కోరే దేవకన్యలు కూడా ఉన్నారు.
గోపాలా మునయః సర్వే వైకుంఠానందమూర్త్తయః । కల్పవృక్షః కదంబోఽయం పరానందైకభాజనమ్
అన్ని గోపులు మునులు, వైకుంఠ ఆనంద స్వరూపులు. ఈ కదంబ చెట్టు కల్పవృక్షం, పరమానందాన్ని పంచే వృక్షం.
వనమానందకాఖ్యం హి మహాపాతకనాశనమ్ । సిద్ధాశ్చ సాధ్యా గంధర్వాః కోకిలాద్యా న సంశయః
ఆ ఆనందక అనే అడవి మహా పాపాలను నశింపజేస్తుంది. సిద్ధులు, సాధ్యులు, గంధర్వులు కోకిలలు మొదలైనవారిగా ఉన్నారు — ఇందులో సందేహం లేదు.
కేచిదానందహృదయం సాక్షాద్యమునయా తనుమ్ । అనాదిర్హరిదాసోఽయం భూధరో నాత్ర సంశయః
కొంతమంది పరమానందంతో హృదయాన్ని నింపుకుని, మునిగా స్వరూపం ధరించారు. ఈ కొండ ఆదిరహితుడు, హరిదాసుడు — ఇందులో సందేహం లేదు.
వేణుర్యః శృణుతం విప్రం తవాపి విదితం తథా । ద్విజ ఆసీచ్ఛాంతమనాస్తపః శాంతిపరాయణః
ఆ వేణువు, బ్రాహ్మణా, నీకూ తెలుసు, ఒక ద్విజుడు, మనస్సు ప్రశాంతంగా, తపస్సులో నిమగ్నుడై, శాంతిని కోరుతూ ఉండేవాడు.
నామ్నా దేవవ్రతోదాంతః కర్మకాండవిశారదః । స వైష్ణవజనవ్రాతమధ్యవర్త్తీ క్రియాపరః
అతని పేరు దేవవ్రతుడు, నియమంగా ఉండేవాడు, కర్మకాండలో నిపుణుడు. అతను వైష్ణవుల మధ్య ఉండి, ధార్మిక కార్యాలలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
స కదాచన శుశ్రావ యజ్ఞేశోఽస్తీతి భూపతే । తస్య గేహమథాభ్యాగాద్ద్విజో మద్గతనిశ్చయః
ఒకసారి, రాజా! అతను యజ్ఞేశ్వరుడు ఉన్నాడని విన్నాడు. ఆ తరువాత, నా మీద ధ్యానం పెట్టిన ఆ బ్రాహ్మణుడు అతని ఇంటికి వచ్చాడు.
స మద్భక్తః క్వచిత్పూజాం తులసీదలవారిణా । కృతవాంస్తద్గృహే కించిత్ఫలం మూలం న్యవేదయత్
ఆ నా భక్తుడు, ఎప్పుడో ఒకసారి తులసి దళం, నీటితో పూజ చేశాడు. ఆ ఇంట్లో కొంత పండు, మూలకూరలు సమర్పించాడు.
స్నానవారిఫలం కించిత్తస్మై మత్యా దదౌ సుధీః । అశ్రద్ధయా స్మితం కృత్వా సోఽప్యగృహ్ణాద్ద్విజన్మనః
అతను తన స్నానానికి వాడిన కొంత పండును, మంచి మనసుతో ఇచ్చాడు. కానీ ఆ ద్విజుడు నమ్మకంతో కాకుండా, చిరునవ్వుతో తీసుకున్నాడు.
తేన పాపేన సంజాతం వేణుత్వమతిదారుణమ్ । తేన పుణ్యేన తస్యాథ మదీయ ప్రియతాం గతః
ఆ పాపం వల్ల అతను దారుణమైన వేణువుగా జన్మించాడు. ఆ పుణ్యం వల్ల నా ప్రియుడిగా మారాడు.
అమునా సోపి రాజేంద్ర కేతుమానివ రాజతే । యుగాంతే తద్విష్ణుపరో భూత్వా బ్రహ్మ సమాప్స్యతి
దీనివల్ల, రాజా! అతను కేతుమాన్ లాగా ప్రకాశిస్తున్నాడు. యుగాంతంలో విష్ణువును ధ్యానిస్తూ బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
అహో న జానంతి నరా దురాశయాః పురీం మదీయాం పరమాం సనాతనీమ్ । సురేంద్ర నాగేంద్ర మునీంద్ర సంస్తుతాం మనోరమాం తాం మథురాం పురాతనీమ్
హాయ్! చెడు సంకల్పం గల మనుషులు నా పరమమైన, శాశ్వతమైన పురిని తెలియరు. ఇంద్రుడు, నాగరాజు, మునిశ్రేష్ఠులు స్తుతించిన ఆ ప్రాచీన మధురా నగరం ఎంత అందమైనదో!
కాశ్యాదయో యద్యపి సంతి పుర్యస్తాసాం తు మధ్యే మథురైవ ధన్యా । యజ్జన్మమౌంజీవ్రతమృత్యుదాహైర్నృణాం చతుర్ద్ధా విదధాతి ముక్తిమ్
కాశీ మొదలైన నగరాలు ఉన్నా, వాటిలో మధురా మాత్రమే ధన్యమైనది. ఎందుకంటే జననం, ఉపనయనం, వ్రతాలు, మరణం ద్వారా మధురా ప్రజలకు నాలుగు విధాల మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
యదా విశుద్ధాస్తపఆదినా జనాః శుభాశయా ధ్యానధనా నిరంతరమ్ । తదైవ పశ్యంతి మమోత్తమాం పురీం న చాన్యథా కల్పశతైర్ద్విజోత్తమాః
తపస్సు మొదలైన వాటితో పవిత్రమైన, శుభసంకల్పంతో ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనమైన వారు మాత్రమే నా ఉత్తమ పురిని చూడగలరు, ద్విజోత్తమా! వంద యుగాలు గడిచినా, వేరే విధంగా చూడలేరు.
మథురావాసినో ధన్యా మాన్యా అపి దివౌకసామ్ । అగణ్యమహిమానస్తే సర్వ ఏవ చతుర్భుజాః
మధురలో నివసించే వారు దేవతల్లో కూడా ఎంతో గౌరవం పొందిన ధన్యులు. వారందరికీ నాలుగు చేతులు ఉండి, వారి మహిమను లెక్కించలేము.
మథురావాసినో యే తు దోషాన్పశ్యంతి మానవాః । తేషు దోషం న పశ్యంతి జన్మమృత్యుసహస్రజమ్
మధురవాసులలో తప్పులు చూస్తున్న మనుషులు, జనన మరణాల వందల వేల బాధలను మాత్రం అసలు గమనించరు.
అధనా అపి తే ధన్యా మథురాం యే స్మరంతి తే । యత్ర భూతేశ్వరో దేవో మోక్షదః పాపినామపి
ధనం లేని వారు కూడా, మధురను స్మరించినంత మాత్రాన ధన్యులే. ఎందుకంటే అక్కడే భూతేశ్వరుడు ఉన్నాడు; పాపులకైనా మోక్షం ప్రసాదించే దేవుడు.
మమ ప్రియతమో నిత్యం దేవో భూతేశ్వరః పరః । యః కదాపి మమ ప్రీత్యై న సంత్యజతి తాం పురీమ్
నా హృదయానికి ఎప్పుడూ అత్యంత ప్రియమైన పరమ భూతేశ్వరుడు, నా ఆనందం కోసం ఆ నగరాన్ని ఒక్క క్షణం కూడా విడిచిపెట్టడు.
భూతేశ్వరం యో న నమేన్న పూజయేన్న వాస్మరేద్దుశ్చరితో మనుష్యః । నైనాం స పశ్యేన్మథురాం మదీయాం స్వయంప్రకాశాం పరదేవతాఖ్యామ్
భూతేశ్వరుడికి నమస్కరించని, పూజించని, స్మరించని చెడు మనిషి, నా మధుర అనే స్వయంవెలుగుతో ఉన్న పరమదేవతా నగరాన్ని చూడకూడదు.
న కథం మయి భక్తిం స లభతే పాపపూరుషః । యో మదీయం పరం భక్తం శివం సంపూజయేన్నహి
నా పరమ భక్తుడు అయిన శివుని పూజించని పాపాత్ముడు, నాపై భక్తిని పొందలేడు.