తథాపి తే ప్రవక్ష్యామి యదుక్తం పరమర్షిణా । మహారాజమంబరీషం విష్ణుభక్తం శివాన్వితమ్
అయినా కూడా, పరమర్షి చెప్పినదాన్ని నేను నీకు చెబుతాను. అది విష్ణుభక్తుడైన మహారాజు అంబరీషుని గురించి, శివుడు కూడా అతనితో ఉన్నాడు.
బదర్యాశ్రమమాసాద్య సమాసీనం జితేంద్రియమ్ । రాజా ప్రణమ్య తుష్టావ విష్ణుధర్మవివిత్సయా
బదరీ ఆశ్రమానికి చేరుకుని, ఇంద్రియాలను జయించిన వేదవ్యాసుడు కూర్చున్నాడు. రాజు అతనికి నమస్కరించి, విష్ణు ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలని ప్రార్థించాడు.
వేదవ్యాసం మహాభాగం సర్వజ్ఞం పురుషోత్తమమ్ । మాం త్వం సంసారదుష్పారే పరిత్రాతుమిహార్హసి
వేదవ్యాసుడు, మహాభాగుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఉత్తమ పురుషుడు. రాజు ఇలా అన్నాడు— ఈ సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి నన్ను రక్షించాలి.
విషయేషు విరక్తోఽస్మి నమస్తేభ్యో నమోఖిలమ్ । యత్తత్పదమనుద్విగ్నం సచ్చిదానందవిగ్రహమ్
నేను విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నాను. వాటికి నమస్కారం, అన్నిటికీ నమస్కారం. ఆ కలతలేని స్థితి, సచ్చిదానంద స్వరూపం నాకు కావాలి.
పరం బ్రహ్మ పరాకాశమనాకాశమనామయమ్ । యత్సాక్షాత్కృత్య మునయో భవాంభోధిం తరంతి హి
పరబ్రహ్మ, పరాకాశం, ఆకాశం లేని, వ్యధలేని స్వరూపం. దానిని తెలుసుకుని మునులు సంసార సముద్రాన్ని దాటి వెళ్తారు.
తత్రాహం మనసో నిత్యం కథం గతిమవాప్నుయామ్ । వ్యాస ఉవాచ-। అతిగోప్యం త్వయా పృష్టం యన్మయా న శుకం ప్రతి
ఆ స్థలంలో నేను ఎప్పుడూ మనస్సు మార్గాన్ని ఎలా పొందగలను? వేదవ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— నీవు చాలా రహస్యమైన విషయాన్ని అడిగావు. నేను దాన్ని శుకునికీ చెప్పలేదు.
గదితం స్వసుతం కింతు త్వాం వక్ష్యామి హరిప్రియమ్ । ఆసీదిదం పరం విశ్వం యద్రూపం యత్ప్రతిష్ఠితమ్
దాన్ని నేను నా కుమారుడికి మాత్రమే చెప్పాను. కానీ నీవు హరికి ప్రియుడవు కాబట్టి నీకు చెబుతాను. ఈ విశ్వం, దాని రూపం, దాని ఆధారం ఉన్నది.
అవ్యాకృతమవ్యథితం తదీశ్వరమయం శృణు । మయా కృతం తపః పూర్వం బహువర్షసహస్రకమ్
అవ్యక్తమైనది, కలత లేనిది, ఆ పరమేశ్వరుని తత్వంతో నిండినది—విని. నేను పూర్వంలో ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాను.
ఫలమూలపలాశాంబు వాయ్వాహారనిషేవిణా । తతో మామాహభగవాన్స్వధ్యాననిరతం హరిః
ఫలాలు, మూలాలు, ఆకులు, నీరు, గాలి ఇవి మాత్రమే తినుతూ, నేను నిత్యం స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు మహాభాగవంతుడు హరి నాకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కస్మిన్నర్థే చికీర్షాతే వివిత్సా వా మహామతే । ప్రసన్నోఽస్మి వృణుష్వ త్వం వరం చ వరదర్షభాత్
ఓ మహామతి! నీవు ఏ ఉద్దేశ్యంతో కార్యం చేయాలనుకుంటున్నావు? లేదా ఏ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నావు? నేను సంతోషించాను. వరదాత అయిన నన్ను ఏదైనా వరం అడుగు.
మద్దర్శనాంతః సంసార ఇతి సత్యం బ్రవీమి తే । తతోఽహమబ్రువం కృష్ణం పులకోత్ఫుల్లవిగ్రహః
నన్ను దర్శించడం వల్లే జనన మరణాల బంధం ముగుస్తుంది — ఇది నిజమే, నీకు చెబుతున్నాను. అప్పుడు నా శరీరం ఆనందంతో పులకరించి, నేను కృష్ణునితో మాట్లాడాను.
త్వామహం ద్రష్టుమిచ్ఛామి చక్షుర్భ్యాం మధుసూదన । యత్తత్సత్యం పరం బ్రహ్మ జగజ్జ్యోతిం జగత్పతిమ్
మధుసూదనా! నిన్ను నా కన్నులతో చూడాలని కోరిక. ఆ పరమ సత్యమైన బ్రహ్మను, జగత్తుకు వెలుగునిచ్చే జగత్పతిని చూడాలని కోరుతున్నాను.
వదంతి వేదశిరసశ్చాక్షుషం నాథమద్భుతమ్ । శ్రీభగవానువాచ-। బ్రహ్మణైవం పురా పృష్టః ప్రార్థితశ్చ యథా పురా
వేదములు ఆ అద్భుతమైన ప్రభువును కన్నులతో చూడవచ్చని చెబుతాయి. శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రహ్మ కూడా నన్ను ఇలాగే అడిగి, ప్రార్థించాడు.
యదవోచమహం తస్మై తత్తుభ్యమపి కథ్యతే । మామేకే ప్రకృతిం ప్రాహుః పురుషం చ తథేశ్వరమ్
అప్పుడు నేను బ్రహ్మకు చెప్పినదే ఇప్పుడు నీకు కూడా చెబుతున్నాను. కొందరు నన్ను ప్రకృతిగా, మరికొందరు పురుషుడిగా, ఇంకొందరు ఈశ్వరుడిగా పిలుస్తారు.
ధర్మమేకే ధనం చైకే మోక్షమేకేఽకుతోభయమ్ । శూన్యమేకే భావమేకే శివమేకే సదాశివమ్
కొంతమంది నన్ను ధర్మంగా, మరికొందరు ధనంగా, ఇంకొందరు భయములేని మోక్షంగా పిలుస్తారు. ఇంకొందరు శూన్యంగా, మరికొందరు భావంగా, మరికొందరు శివుడిగా, సదాశివుడిగా పిలుస్తారు.
అపరే వేదశిరసి స్థితమేకం సనాతనమ్ । సద్భావం విక్రియాహీనం సచ్చిదానందవిగ్రహమ్
ఇంకొంతమంది వేదాలలో స్థిరంగా ఉన్న ఒకే ఒక నిత్యమైన సత్యమని, మార్పులేని నిజమైన స్వరూపమని, సచ్చిదానందమయుడని నన్ను అంటారు.
పశ్యాద్య దర్శయిష్యామి స్వరూపం వేదగోపితమ్ । తతోఽపశ్యం భూపబాలమహం కాలాంబుదప్రభమ్
ఇవాళ నేను నీకు వేదాలలో దాగి ఉన్న నా నిజమైన స్వరూపాన్ని చూపిస్తాను. అప్పుడు నేను మేఘంలా నలుపుగా మెరిసే ఒక గోపబాలుడిని చూశాను.
గోపకన్యావృతం గోపం హసంతం గోపబాలకైః । కదంబమూలఆసీనం పీతవాససమద్భుతమ్
గోపికలు చుట్టూ ఉన్న, గోపబాలులతో కలిసి నవ్వుతూ, కదంబ వృక్షం కింద కూర్చొని, పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన అద్భుతమైన గోపుడిని చూశాను.
వనం వృందావనం నామ నవపల్లవమండితమ్ । కోకిలభ్రమరారావం మనోభవ మనోహరమ్
కొత్త ఆకులతో అలంకరించబడిన వృందావనమనే అరణ్యాన్ని చూశాను. కోయిలలు, తేనెటీగలు మధురంగా అరుస్తూ, మనసుని ఆకట్టుకునే దృశ్యాన్ని చూశాను.
నదీమపశ్యం కాలిందీమిందీవరదలప్రభామ్ । గోవర్ద్ధనమథాపశ్యం కృష్ణరామకరోద్ధృతమ్
నీలకమల దళాల్లా మెరిసే యమునా నదిని చూశాను. ఆ తరువాత కృష్ణుడు, రాముడు లేచిపెట్టిన గోవర్ధన పర్వతాన్ని చూశాను.
మహేంద్రదర్పనాశాయ గోగోపాలసుఖావహమ్ । గోపాలమబలాసంగముదితం వేణువాదినమ్
ఇంద్రుని గర్వాన్ని కూల్చి, ఆవులకు, గోపబాలులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేందుకు, గోపికలతో కలిసి వేణువాడుతూ ఉన్న గోపబాలుడిని చూశాను.
దృష్ట్వాతిహృష్టో హ్యభవం సర్వభూషణభూషణమ్ । తతో మామాహ భగవాన్వృందావనచరః స్వయమ్
అతన్ని చూసి నేను అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయాను. అన్ని ఆభరణాలకు ఆభరణమైన వాడు. అప్పుడు వృందావనంలో విహరించే భగవంతుడు నాతో మాట్లాడాడు.
యదిదం మే త్వయా దృష్టం రూపం దివ్యం సనాతనమ్ । నిష్కలం నిష్క్రియం శాంతం సచ్చిదానందవిగ్రహమ్
నీవు చూచిన ఈ దివ్యమైన, నిత్యమైన నా స్వరూపం — ఇది అఖండమైనది, క్రియలేనిది, శాంతమైనది, సచ్చిదానందమయమైనది.
పూర్ణం పద్మపలాశాక్షం నాతః పరతరం మమ । ఇదమేవవదంత్యేతేవేదాఃకారణకారణమ్
పద్మాకారమైన కన్నులతో సంపూర్ణమైనది. దీని కంటే నాకు ఎవరూ పైకి లేరు. వేదాలు ఇదే అన్ని కారణాలకు కారణమని చెబుతాయి.
సత్యంనిత్యంపరానందంచిద్ఘనంశాశ్వతంశివమ్ । నిత్యాం మే మథురాం విద్ధి వనం వృందావనం తథా
నిజమైనది, నిత్యమైనది, పరమానందమైనది, చైతన్యమయమైనది, శాశ్వతమైనది, మంగళకరమైనది. మధురా, వృందావన అరణ్యం నిత్యంగా నాదే అని తెలుసుకో.
యమునాం గోపకన్యాశ్చ తథా గోపాలబాలకాః । మమావతారో నిత్యోఽయమత్ర మా సంశయం కృథాః
యమునా, గోపికలు, గోపబాలులు కూడా నిత్యమే. నా అవతారం ఇక్కడ నిత్యమే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకు.
మమేష్టా హి సదా రాధా సర్వజ్ఞోఽహం పరాత్పరః । సర్వకామశ్చ సర్వేశః సర్వానందః పరాత్పరః
రాధా నాకు ఎప్పుడూ ప్రియమైనవారు. నేను అన్నీ తెలిసినవాడిని, అందరికంటే ఉన్నతుడిని, అన్ని కోరికలను తీరుస్తాను, అందరికీ అధిపతిని, సమస్త ఆనంద స్వరూపుడిని, పరమాత్ముడిని.
మయి సర్వమిదం విశ్వం భాతి మాయావిజృంభితమ్ । తతోఽహమబ్రువం దేవం జగత్కారణకారణమ్
ఈ సృష్టి అంతా నాలోనే ప్రకాశిస్తోంది, అది మాయ వల్ల కనిపిస్తోంది. అందుకే నేను ఆ జగత్కారణమైన దేవునితో మాట్లాడాను.
కాశ్చ గోప్యస్తు కే గోపా వృక్షోఽయం కీదృశో మతః । వనం కిం కోకిలాద్యాశ్చ నదీ కేయం గిరిశ్చ కః
ఈ గోపికలు ఎవరు? గోపులు ఎవరు? ఈ చెట్టు ఏది, ఎలా ఉంది? ఈ అడవి ఏమిటి? ఈ కోకిలలు మొదలైనవారు ఎవరు? ఈ నది ఏది? ఈ కొండ ఏది?
కోఽసౌ వేణుర్మహాభాగో లోకానందైకభాజనమ్ । భగవానాహ మాం ప్రీతః ప్రసన్నవదనాంబుజః
అతిశయ భాగ్యవంతుడైన ఆ వేణువు ఎవరు? లోకాలకు ఆనందాన్ని పంచే వాడు ఎవరు? ఆనందంగా, సంతోషంగా ఉన్న భగవంతుడు నాకు ఇలా చెప్పాడు.