సర్వర్తుకుసుమస్రావి ద్రుమవల్లీభిరావృతమ్ । నటన్మత్తశిఖిస్వానం గాయత్కోకిలషట్పదమ్
అక్కడ అన్ని ఋతువుల్లో పువ్వులు చిందించే చెట్లు, వల్లులు విరివిగా ఉన్నాయి. నాట్యం చేసే మత్తయిన నెమళ్లు, పాటలు పాడే కోకిలలు, తేనెటీగలు అక్కడ నిండుగా ఉన్నాయి.
తస్య మధ్యే వసత్యేకః పారిజాతతరుర్మహాన్ । శాఖోపశాఖావిస్తారైః శతయోజనముచ్ఛ్రితః
ఆ ద్వీపం మధ్యలో ఒక గొప్ప పారిజాత వృక్షం ఉంది. దాని కొమ్మలు, ఉపశాఖలు విస్తరించి, వంద యోజనల ఎత్తుకు పెరిగి ఉంది.
తలే తస్యాథ విమలే పరితో ధేనుమండలమ్ । తదంతర్మండలం గోపబాలానాం వేణుశృంగిణామ్
ఆ వృక్షపు నిర్మలమైన అడుగున చుట్టూ ఆవుల వలయం ఉంది. ఆ వలయం మధ్యలో వేణువులు, శృంగాలు పట్టుకున్న గోపబాలులు ఉన్నారు.
తదంతరే తు రుచిరం మండలం వ్రజ సుభ్రువామ్ । నానోపాయనపాణీనాం మదవిహ్వలచేతసామ్
ఆ వలయం లోపల వ్రజ సుందరుల అందమైన వలయం ఉంది. వారు చేతుల్లో色色 పండ్లు, కానుకలు పట్టుకొని, ప్రేమతో మత్తయిన మనసుతో ఉన్నారు.
కృతాంజలిపుటానాం చ మండలం శుక్లవాససామ్ । శుక్లాభరణభూషాణాం ప్రేమవిహ్వలితాత్మనామ్
అక్కడ చేతులు జోడించి, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, తెల్లాభరణాలతో అలంకరించబడిన, ప్రేమతో మనసు మునిగిన స్త్రీల వలయం ఉంది.
చింతయేచ్ఛ్రుతికన్యానాం గృహ్ణతీనాం వచః ప్రియమ్ । రత్నవేద్యాం తతో ధ్యాయేద్దుకూలావరణం హరిమ్
వేద కుమార్తెలు మధురమైన మాటలు పలుకుతూ ఉన్నారని ధ్యానించాలి. ఆ తరువాత రత్నాల వేదికపై, మెత్తని వస్త్రంతో కప్పబడిన హరిని ధ్యానించాలి.
ఊరౌ శయానం రాధాయాః కదలీకాండకోపరి । తద్వక్త్రం చంద్ర సుస్మేరం వీక్షమాణం మనోహరమ్
హరి, రాధా ఒడిలో, అరటి కాండంపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ఉన్నాడు. అతని ముఖం చంద్రబింబంలా, నవ్వుతో మెరిసిపోతూ, అందరినీ ఆకర్షించేటట్లు ఉంది.
కించిత్కుంచితవామాంఘ్రిం వేణుయుక్తేన పాణినా । వామేనాలింగ్య దయితాం దక్షేణ చిబుకం స్పృశన్
అతని ఎడమ కాలు కొంచెం వంగి ఉంది, చేతిలో వేణువు పట్టుకున్నాడు. ఎడమ చేత్తో ప్రియమైనవారిని ఆలింగనం చేస్తూ, కుడి చేత్తో ఆమె కంటి కిందను తాకుతున్నాడు.
మహామారకతాభాసం మౌక్తికచ్ఛాయమేవ చ । పుండరీకవిశాలాక్షం పీతనిర్మలవాససమ్
అతడు మహామారకతపు ఆకారంలో మెరిసిపోతూ, ముత్యాల కాంతితో, పుండరీకపు విశాలమైన కళ్ళతో, పసుపు రంగు పవిత్ర వస్త్రాలు ధరించి ఉన్నాడు.
బర్హభారలసచ్ఛీర్షం ముక్తాహారమనోహరమ్ । గండప్రాంతలసచ్చారు మకరాకృతికుండలమ్
అతని తలపై నెమలి పిచ్చుకలతో అలంకరించిన కిరీటం ఉంది, ముత్యాల హారం ఆకర్షణీయంగా మెరిసిపోతోంది. అతని చెంప చివర అందమైన మకరాకారపు కుండలము వేలాడుతోంది.
ఆపాదతులసీమాలం కంకణాంగదభూషణమ్ । నూపురైర్ముద్రికాభిశ్చ కాంచ్యా చ పరిమండితమ్
పాదాల వరకు చేరే హారాలు, చేతికి కంకణాలు, భుజానికి వంకీలు, వేలికి ఉంగరాలు, కాళ్లకు నూపురాలు, నడుముకు కంచె—ఇలా అందంగా అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
సుకుమారతరం ధ్యాయేత్కిశోరవయసాన్వితమ్ । పూజా దశాక్షరోక్తైవ వేదలక్షం పురస్క్రియా
అతడిని ఎంతో మృదువుగా, యవ్వనంలో ఉన్న యువకుడిగా మనసులో ధ్యానం చేయాలి. పూజను పది అక్షరాల మంత్ర ప్రకారం, వేదాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని చేయాలి.
ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవో దేవీ చ గిరిజా సతీ । మునిరాగత్య పుత్రాయ తథైవోపదిదేశ హ
ఇలా చెప్పి దేవుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. దేవి గిరిజా, సతీ కూడా కనబడకుండా పోయింది. ఆ తర్వాత ముని వచ్చి తన కుమారుడికి అదే విధంగా ఉపదేశం చేశాడు.
పుణ్యశ్రవాస్తు తన్మంత్ర గ్రహణాదేవ కేశవమ్ । వర్ణయామాస వివిధైర్జిత్వా సర్వాన్మునీన్స్వయమ్
పుణ్యమైన చెవులు కలవాడా! ఆ మంత్రాన్ని కేశవునికి వివిధ విధాలుగా వివరించాడు. ఇతర మునులను స్వయంగా జయించి చెప్పాడు.
రూపలావణ్యవైదగ్ధ్య సౌందర్యాశ్చర్యలక్షణమ్ । తదా హృష్టమనా బాలో నిర్గత్య స్వగృహాత్తతః
ఆ రూపం, అందం, తెలివి, ఆశ్చర్యకరమైన లక్షణాలు—all ఇవన్నీ చూసి, ఆ బాలుడు ఆనందంతో తన ఇంటి నుంచి బయలుదేరాడు.
వాయుభక్షస్తపస్తేపే కల్పానామయుతత్రయమ్ । తదంతే గోకులే జాతా నందభ్రాతుర్గృహే స్వయమ్
అతడు ముప్పది వేల యుగాలు గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ తపస్సు చేశాడు. ఆ తర్వత గోకులంలో నందుని అన్న ఇంట్లో జన్మించాడు.
లవంగా ఇతి తన్నామ కృష్ణేంగిత నిరీక్షణా । యస్యా హస్తే ప్రదృశ్యేత ముఖమార్జనయంత్రకమ్
ఆమె పేరు లవంగా. కృష్ణుని సంకేతాలు, చూపులతో ఆమె గుర్తించబడుతుంది. ఆమె చేతిలో నోరు శుభ్రం చేసుకునే పరికరం కనిపిస్తుంది.
ఇతి తే కథితాః కాశ్చిత్ప్రధానాః కృష్ణవల్లభాః
ఇలా కొన్ని ముఖ్యమైన కృష్ణుని ప్రియతమలను నీకు వివరించాను.
హరివివిధరసాద్యైర్యుక్తమధ్యాయమేతద్వ్రజవరతనయాభిశ్చారుహాసేక్షణాభిః । పఠతి య ఇహ భక్త్యా పాఠయేద్వా మనుష్యో వ్రజతి భగవతః శ్రీవాసుదేవస్య ధామ
హరివారి అనేక రసాలతో నిండిన ఈ అధ్యాయాన్ని, వ్రజవనితల అందమైన చూపులతో అలంకరించబడినదాన్ని, ఎవరు భక్తితో చదువుతారో, చదివిస్తారో వారు శ్రీ వాసుదేవుని లోకాన్ని పొందుతారు.
ఈశ్వర ఉవాచ-। యత్త్వయా పృష్టమాశ్చర్యం తన్మయా భాషితం క్రమాత్ । యత్ర ముహ్యంతి బ్రహ్మాద్యాస్తత్ర కో వా న ముహ్యతి
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు— నీవు అడిగిన ఆ అద్భుతమైన విషయం నేను నీకు క్రమంగా వివరించాను. అక్కడ బ్రహ్మ మొదలైనవారు కూడా మాయలో పడతారు. మరి ఎవరు మాయలో పడరని చెప్పగలరు?
తథాపి తే ప్రవక్ష్యామి యదుక్తం పరమర్షిణా । మహారాజమంబరీషం విష్ణుభక్తం శివాన్వితమ్
అయినా కూడా, పరమర్షి చెప్పినదాన్ని నేను నీకు చెబుతాను. అది విష్ణుభక్తుడైన మహారాజు అంబరీషుని గురించి, శివుడు కూడా అతనితో ఉన్నాడు.
బదర్యాశ్రమమాసాద్య సమాసీనం జితేంద్రియమ్ । రాజా ప్రణమ్య తుష్టావ విష్ణుధర్మవివిత్సయా
బదరీ ఆశ్రమానికి చేరుకుని, ఇంద్రియాలను జయించిన వేదవ్యాసుడు కూర్చున్నాడు. రాజు అతనికి నమస్కరించి, విష్ణు ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలని ప్రార్థించాడు.
వేదవ్యాసం మహాభాగం సర్వజ్ఞం పురుషోత్తమమ్ । మాం త్వం సంసారదుష్పారే పరిత్రాతుమిహార్హసి
వేదవ్యాసుడు, మహాభాగుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఉత్తమ పురుషుడు. రాజు ఇలా అన్నాడు— ఈ సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి నన్ను రక్షించాలి.
విషయేషు విరక్తోఽస్మి నమస్తేభ్యో నమోఖిలమ్ । యత్తత్పదమనుద్విగ్నం సచ్చిదానందవిగ్రహమ్
నేను విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నాను. వాటికి నమస్కారం, అన్నిటికీ నమస్కారం. ఆ కలతలేని స్థితి, సచ్చిదానంద స్వరూపం నాకు కావాలి.
పరం బ్రహ్మ పరాకాశమనాకాశమనామయమ్ । యత్సాక్షాత్కృత్య మునయో భవాంభోధిం తరంతి హి
పరబ్రహ్మ, పరాకాశం, ఆకాశం లేని, వ్యధలేని స్వరూపం. దానిని తెలుసుకుని మునులు సంసార సముద్రాన్ని దాటి వెళ్తారు.
తత్రాహం మనసో నిత్యం కథం గతిమవాప్నుయామ్ । వ్యాస ఉవాచ-। అతిగోప్యం త్వయా పృష్టం యన్మయా న శుకం ప్రతి
ఆ స్థలంలో నేను ఎప్పుడూ మనస్సు మార్గాన్ని ఎలా పొందగలను? వేదవ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— నీవు చాలా రహస్యమైన విషయాన్ని అడిగావు. నేను దాన్ని శుకునికీ చెప్పలేదు.
గదితం స్వసుతం కింతు త్వాం వక్ష్యామి హరిప్రియమ్ । ఆసీదిదం పరం విశ్వం యద్రూపం యత్ప్రతిష్ఠితమ్
దాన్ని నేను నా కుమారుడికి మాత్రమే చెప్పాను. కానీ నీవు హరికి ప్రియుడవు కాబట్టి నీకు చెబుతాను. ఈ విశ్వం, దాని రూపం, దాని ఆధారం ఉన్నది.
అవ్యాకృతమవ్యథితం తదీశ్వరమయం శృణు । మయా కృతం తపః పూర్వం బహువర్షసహస్రకమ్
అవ్యక్తమైనది, కలత లేనిది, ఆ పరమేశ్వరుని తత్వంతో నిండినది—విని. నేను పూర్వంలో ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాను.
ఫలమూలపలాశాంబు వాయ్వాహారనిషేవిణా । తతో మామాహభగవాన్స్వధ్యాననిరతం హరిః
ఫలాలు, మూలాలు, ఆకులు, నీరు, గాలి ఇవి మాత్రమే తినుతూ, నేను నిత్యం స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు మహాభాగవంతుడు హరి నాకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కస్మిన్నర్థే చికీర్షాతే వివిత్సా వా మహామతే । ప్రసన్నోఽస్మి వృణుష్వ త్వం వరం చ వరదర్షభాత్
ఓ మహామతి! నీవు ఏ ఉద్దేశ్యంతో కార్యం చేయాలనుకుంటున్నావు? లేదా ఏ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నావు? నేను సంతోషించాను. వరదాత అయిన నన్ను ఏదైనా వరం అడుగు.