తస్య కృష్ణప్రసాదేన పుత్రోఽభూన్మధురాకృతిః । చిత్రధ్వజ ఇతి ఖ్యాతః కౌమారావధి వైష్ణవః
ఆ రాజర్షికి కృష్ణుడి అనుగ్రహంతో మధురమైన రూపం గల కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు చిత్రధ్వజుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు, చిన్నప్పటి నుంచే విష్ణువు భక్తుడిగా ఉండేవాడు.
స రాజా సుసుతం సౌమ్యం సుస్థిరం ద్వాదశాబ్దికమ్ । ఆదేశయద్ద్విజాన్మంత్రం పరమష్టాదశాక్షరమ్
ఆ రాజు తన మృదువైన, స్థిరమైన మనసున్న, పన్నెండు సంవత్సరాల కుమారుడికి, ద్విజుల మంత్రాన్ని, పరమమైన పదహారు అక్షరాల మంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు.
అభిషిచ్యమానః స శిశుర్మంత్రామృతమయైర్జలైః । తత్క్షణే భూపతిం ప్రేమ్ణా నత్వోదశ్రుప్రకల్పితః
ఆ బాలుడు మంత్రామృతంతో కలిపిన నీటితో అభిషేకం చేయబడుతున్నప్పుడు, వెంటనే ప్రేమతో రాజును వందనం చేసి, కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు.
తస్మిన్దినే స వై బాలః శుచివస్త్రధరః శుచిః । హారనూపురసూత్రాద్యైర్గ్రైవేయాంగదకంకణైః
ఆ రోజు ఆ బాలుడు పవిత్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, హారాలు, నుపురాలు, దారాలు, మాలలు, వడరాళ్లు, కంకణాలతో అలంకరించబడ్డాడు.
విభూషితో హరేర్భక్తిముపస్పృశ్యామలాశయః । విష్ణోరాయతనం గత్వా స్థిత్వైకాకీ వ్యచింతయత్
అలా అలంకరించబడి, పవిత్రమైన మనస్సుతో హరిభక్తిని పొందాడు. విష్ణువు ఆలయానికి వెళ్లి, ఒంటరిగా నిలబడి ధ్యానించాడు.
కథం భజామి తం భక్తం మోహనం గోపయోషితామ్ । విక్రీడంతం సదా తాభిః కాలిందీపులినే వనే
ఆ గోపికలకు మోహనంగా ఉండే, యమునా తీరంలో అడవిలో వారితో ఎల్లప్పుడూ క్రీడించే ఆ ప్రియుడిని నేను ఎలా భజించాలి?
ఇత్థమత్యాకులమతిశ్చింతయన్నేవ బాలకః । అథాపపరమాం విద్యాం స్వప్నం చ సమవాప్యత
ఇలా ఆలోచిస్తూ, మనసు కలవరపడి ఉన్న ఆ బాలుడు, పరమమైన విద్యను, ఒక అద్భుతమైన స్వప్నాన్ని పొందాడు.
ఆసీత్కృష్ణప్రతికృతిః పురతస్తస్య శోభనా । శిలామయీ స్వర్ణపీఠే సర్వలక్షణలక్షితా
అతని ముందు ఒక అందమైన కృష్ణుని విగ్రహం కనిపించింది. అది రాతితో తయారై, బంగారు పీఠంపై కూర్చొని, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సాభూదిందీవరశ్యామా స్నిగ్ధలావణ్యశాలినీ । త్రిభంగలలితాకార శిఖండీ పిచ్ఛభూషణా
ఆమె నీలి కమలంలా ముదురు, మృదువైన అందంతో మెరిసిపోతుంది. మూడు వంకరలతో సొగసుగా నిలబడి, కిరీటంతో, నెమలి పిచ్చకతో అలంకరించబడి ఉంది.
కూజయంతీ ముదా వేణుం కాంచనీమధరేఽర్పితామ్ । దక్షసవ్యగతాభ్యాం చ సుందరీభ్యాం నిషేవితామ్
ఆమె ఆనందంగా తన పెదవుల వద్ద పెట్టిన బంగారు వెణువును ఊదుతూ ఉంది. ఆమె కుడిపక్క, ఎడమపక్క ఇద్దరు అందమైన సఖులు సేవ చేస్తున్నారు.
వర్ద్ధయంతీం తయోః కామం చుంబనాశ్లేషణాదిభిః । దృష్ట్వా చిత్రధ్వజః కృష్ణం తాదృగ్వేషవిలాసినమ్
ఆ ఇద్దరి ప్రేమను ముద్దులు, ఆలింగనాలు మొదలైన వాటితో పెంచుతూ ఉంది. అలా అలంకారాలతో కృష్ణుని చూచి, చిత్రధ్వజుడు ఆ దృశ్యాన్ని ఆస్వాదించాడు.
అవనమ్య శిరస్తస్మై పురో లజ్జితమానసః । అథోవాచ హరిర్దక్షపార్శ్వగాం ప్రేయసీం హసన్
చిత్రధ్వజుడు తలవంచి నమస్కరించాడు, మనసు లజ్జతో నిండింది. అప్పుడా హరి నవ్వుతూ తన కుడిపక్కనున్న ప్రియసఖిని చూచి ఇలా అన్నాడు.
సలజ్జం పరమం చైనం స్వశరీరాసనాగతమ్ । నిర్మాయాత్మసమం దివ్యం యువతీరూపమద్భుతమ్
ఈవాడు సిగ్గుతో, పరమమైన స్థాయిలో, తనే స్వయంగా వచ్చినవాడు. నీవు నీలాంటి ఒక అద్భుతమైన యువతీ రూపాన్ని, దివ్యంగా సృష్టించు.
చింతయస్వ శరీరేణ హ్యభేదం మృగలోచనే । అథో త్వదంగతేజోభిః స్పృష్టస్త్వద్రూపమాప్స్యతి
ఓ మృగనయన, నీవు నీ శరీరంతో అతడికి ఏకత్వాన్ని ధ్యానించు. తర్వాత నీ కాంతి అతడిని తాకినప్పుడు, అతడు నీ రూపాన్ని పొందుతాడు.
తతః సా పద్మపత్రాక్షీ గత్వా చిత్రధ్వజాంతికమ్ । నిజాంగకైస్తదంగానామభేదం ధ్యాయతీ స్థితా
తర్వాత ఆ పద్మపత్రాక్షి అక్కడికి వెళ్లి, చిత్రధ్వజుని దగ్గర నిలబడి, తన అవయవాలు అతని అవయవాలతో ఏకత్వంగా కలిసిపోయాయని మనసులో ధ్యానం చేసింది.
అథాస్యాస్త్వంగతేజాంసి తదంగం పర్యపూరయన్ । స్తనయోర్జ్యోతిషా జాతౌ పీనౌ చారుపయోధరౌ
ఆ సమయంలో ఆమె తేజస్సు అతని అవయవాల్లోకి ప్రవేశించి, వాటిని నింపింది. ఆ వెలుగులోంచి రెండు అందమైన, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలు ఏర్పడ్డాయి.
నితంబజ్యోతిషా జాతం శ్రోణిబింబం మనోహరమ్ । కుంతలజ్యోతిషా కేశపాశోఽభూత్కరయోః కరౌ
ఆమె నితంబాల వెలుగుతో ఆకర్షణీయమైన నడుము ఏర్పడింది. జుట్టు వెలుగుతో దట్టమైన వెంట్రుకలు, చేతుల వెలుగుతో చేతులు ఏర్పడ్డాయి.
సర్వమేవం సుసంపన్నం భూషావాసః స్రగాదికమ్ । కలాసు కుశలా జాతా సౌరభేనాంతరాత్మని
అందులో ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు అన్నీ సంపూర్ణంగా ఏర్పడ్డాయి. ఆమె కళల్లో నైపుణ్యం సంపాదించి, అంతరాత్మ పరిమళంతో పరిమళించింది.
దీపాద్దీపమివాలోక్య సుభగాం భువి కన్యకామ్ । చిత్రధ్వజాం త్రపాభంగి స్మితశోభాం మనోహరామ్
ఒక దీపం నుండి వెలిగిన మరో దీపంలా భూమిపై ఆ అందమైన కన్యను చూసి, చిత్రధ్వజుడు ఆమె సిగ్గు తొలగిపోయేలా, ఆకర్షణీయమైన నవ్వుతో చూశాడు.
ప్రేమ్ణా గృహీత్వా కరయోః సా తామపహరన్ముదా । గోవిందవామపార్శ్వస్థాం ప్రేయసీం పరిరభ్య చ
ఆమె ప్రేమతో ఆమె చేతులు పట్టుకుని ఆనందంగా తీసుకెళ్లింది. గోవిందుని ఎడమవైపు ఉన్న ప్రియురాలిని ఆలింగనం చేసింది.
ఉవాచ తవ దాసీయం నామ చాస్యాశ్చకార య । సేవాం చాస్యై వద ప్రీత్యా యథాభిరుచితాం ప్రియామ్
"నేను నీ దాసురాలిని" అని చెప్పి, ఆ పేరును ఆమెకు పెట్టింది. ప్రియురాలు కోరిన విధంగా ప్రేమతో సేవ చేయమని ఆదేశించింది.
అథ చిత్రకలేత్యేతన్నామ చాత్మమతేన సా । చకార చాహ సేవార్థం ధృత్వా చాపి విపంచికామ్
తర్వాత ఆమె తన మనసులో "చిత్రకళ" అనే పేరును స్వీకరించి, సేవ చేయాలని చెప్పి, చేతిలో వీణను పట్టుకుంది.
సదా త్వం నికటే తిష్ఠ గాయస్వ వివిధైః స్వరైః । గుణాత్మన్ప్రాణనాథస్య తవాయం విహితో విధిః
నీవు ఎప్పుడూ దగ్గరే ఉండి, వివిధ రకాల స్వరాలతో పాడాలి. నీ ప్రాణనాథుడైన గుణాత్మునికి ఇది నీ విధిగా నిర్ణయించబడింది.
అథ చిత్రకలా త్వాజ్ఞాం గృహీత్వానమ్య మాధవమ్ । తత్ప్రేయస్యాశ్చ చరణం గృహీత్వా పాదయో రజః
తర్వాత చిత్రకళ నీ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, మాధవునికి నమస్కరించి, అతని ప్రియురాలి పాదధూళిని తీసుకుని తన పాదాలకు అర్పించింది.
జగౌ సుమధురం గీతం తయోరానందకారణమ్ । అథ ప్రీత్యోపగూఢా సా కృష్ణేనానందమూర్తినా
ఆమె ఎంతో మధురంగా పాట పాడి, వారిద్దరికీ ఆనందాన్ని కలిగించింది. ఆ తరువాత కృష్ణుడు, ఆనందమూర్తి, ప్రేమతో ఆమెను ఆలింగనం చేశాడు.
యావత్సుఖాంబుధౌ పూర్ణా తావదేవాప్యబుధ్యత । చిత్రధ్వజో మహాప్రేమవిహ్వలః స్మరతత్పరః
ఆమె సుఖసాగరంలో మునిగిపోయినంత కాలం, చిత్రధ్వజుడు గొప్ప ప్రేమతో మునిగి, స్మరణలో లీనమై ఉన్నాడు.
తమేవ పరమానందం ముక్తకంఠో రురోద హ । తదారభ్య రుదన్నేవ ముక్త్వా హరివిచారకమ్
అతడు పరమానందంతో నిర్బంధంగా ఏడ్చాడు. అప్పటి నుండి హరిలో మనస్సు నిలిపి, లోక విషయాలను పూర్తిగా వదిలేసి ఏడుస్తూనే ఉన్నాడు.
ఆభాషితోఽపి పిత్రాద్యైర్నైవావోచద్వచః క్వచిత్ । మాసమాత్రం గృహే స్థిత్వా నిశీథే కృష్ణసంశ్రయః
తండ్రి మొదలైనవారు పలికినా, అతడు ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. నెలరోజులు ఇంట్లో ఉండి, రాత్రిపూట కృష్ణుని ఆశ్రయించాడు.
నిర్గత్యారణ్యమచరత్తపో వై మునిదుష్కరమ్ । కల్పాంతే దేహముత్సృజ్య తపసైవ మహామునిః
అతడు అడవిలోకి వెళ్లి, మునులకు కూడా కష్టమైన తపస్సు ఆచరించాడు. యుగాంతంలో తపస్సుతో తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, మహామునిగా మారాడు.
వీరగుప్తాభిధానస్య గోపస్య దుహితా శుభా । జాతా చిత్రకలేత్యేవ యస్యాః స్కంధే మనోహరా
వీరగుప్తుడు అనే గోపుని మంగళకరమైన కుమార్తె, చిత్రకళగా జన్మించింది. ఆమె భుజంపై ఆకర్షణీయమైన వీణ ఉంది.