సర్వేషాం బల్లవాదీనాం రతిం నందసుతే పరామ్ । దృష్ట్వా మునివరః సర్వాన్మనసా ప్రణనామ హ
అందరు గోపులు నందునందనుడిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమను చూసి, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు మనసారా వారందరికి నమస్కరించాడు.
గోపాలానాం గృహే బాలాం దదర్శ శ్వేతరూపిణీమ్ । స దృష్ట్వా తర్కయామాస రమా హ్యేషా న సంశయః
ఒక గోపుని ఇంట్లో, తెల్లవన్నె గల బాలికను చూసి, 'ఇది రమాదేవే, ఇందులో సందేహమే లేదు' అని ఆ ముని తలంచాడు.
ప్రవివేశ తతో ధీమాన్నందసఖ్యుర్మహాత్మనః । కస్యచిద్గోపవర్య్యస్య భానునామ్నో గృహం మహత్
తర్వాత ఆ జ్ఞానవంతుడు, నందునకు మిత్రుడైన గొప్ప గోపుడు భానునామకుని పెద్ద ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
అర్చితో విధివత్తేన సోఽప్యపృచ్ఛన్మహామనాః । సాధో త్వమసి విఖ్యాతో ధర్మనిష్ఠతయా భువి
ఆయన విధిగా పూజించి, ఆ మహామనస్కుడు ఇలా అడిగాడు: 'సాధువూ, భూమిపై నీ ధర్మనిష్ఠకు నీవు ప్రసిద్ధివంతుడవు.'
తవాహం ధనధాన్యాది సమృద్ధిం సంవిభావయే । కచ్చిత్తే యోగ్యః పుత్రోఽస్తి కన్యా వా శుభలక్షణా
'నీకు ధనం, ధాన్యం మొదలైన సమృద్ధి కలుగాలని ఆశీర్వదిస్తున్నాను. నీకు యోగ్యమైన కుమారుడు లేదా శుభలక్షణాలున్న కుమార్తె ఉన్నారా?'
యతస్తే కీర్తిరఖిలం లోకం వ్యాప్య భవిష్యతి । ఇత్యుక్తో మునివర్య్యేణ భానురానీయ పుత్రకమ్
'నీ కీర్తి ఈ లోకమంతట వ్యాపించబోతుంది' అని మునిశ్రేష్ఠుడు చెప్పగానే, భాను తన కుమారుణ్ని తీసుకొచ్చాడు.
మహాతేజస్వినం దృప్తం నారదాయాభ్యవాదయత్ । దృష్ట్వా మునివరస్తం తు రూపేణాప్రతిమం భువి
ఆ మహాతేజోవంతుడైన కుమారునితో కలిసి నారదునికి సత్కారం చేశాడు. ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు భూమిపై అతనికి సమానమైన అందం ఎవరికి లేదని చూశాడు.
పద్మపత్రవిశాలాక్షం సుగ్రీవం సుందరభ్రువమ్ । చారుదంతం చారుకర్ణం సర్వావయవసుందరమ్
పద్మాకరపు పెద్ద కన్నులు, అందమైన మెడ, సుందరమైన కనుబొమ్మలు, మధురమైన పళ్ళు, ఆకర్షణీయమైన చెవులు, ప్రతి అవయవం సౌందర్యంతో నిండినవిగా ఉన్నాడు.
తం సమాశ్లిష్య బాహుభ్యాం స్నేహాశ్రూణి విముచ్య చ । తతః స గద్గద ప్రాహ ప్రణయేన మహామునిః
అతడిని చేతులతో ఆలింగనం చేసి, ప్రేమతో కన్నీళ్లు విడిచాడు. ఆ తరువాత ఆ మహాముని భావోద్వేగంతో, గొంతు కదిలిపోతూ ఇలా అన్నాడు.
నారద ఉవాచ-। అయం శిశుస్తే భవితా సుసఖా రామకృష్ణయోః । విహరిష్యతి తాభ్యాం చ రాత్రిందివమతంద్రితః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ నీ కుమారుడు రామకృష్ణులకు మిత్రుడవుతాడు. వారితో రాత్రింబవళ్ళు అలసట లేకుండా ఆటలాడతాడు.'
తత ఆభాష్య తం గోపప్రవరం మునిపుంగవః । యదా గంతుం మనశ్చక్రే తత్రైవం భానురబ్రవీత్
ఆ గొప్ప ముని ఆ గోపశ్రేష్ఠునితో మాట్లాడి, వెళ్లిపోవాలని అనుకున్నప్పుడు, భాను ఇలా అన్నాడు:
ఏకాస్తి పుత్రికా దేవ దేవపత్న్యుపమా మమ । కనీయసీ శిశోరస్య జడాంధబధిరాకృతిః
'దేవా! నాకు ఒక కుమార్తె ఉంది, ఆమె దేవతల భార్యలకు సమానంగా ఉంది. ఈ కుమారునికి తమ్ముడిగా, కానీ మూర్ఖురాలిగా, అంధురాలిగా, చెవిటిగా కనిపిస్తుంది.'
ఉత్సాహాద్వృద్ధయే యాచే త్వాం వరం భగవత్తమ । ప్రసన్నదృష్టిమాత్రేణ సుస్థిరాం కురు బాలికామ్
'ఆమె అభివృద్ధి కోసం ఉత్సాహంతో మీ వద్ద వరం కోరుతున్నాను, భగవంతుడా! మీ కరుణతో ఒక్క చూపుతో ఆ బాలికను స్థిరంగా, ఆరోగ్యంగా చేయండి.'
శ్రుత్వైవం నారదో వాక్యం కౌతుకాకృష్టమానసః । అథ ప్రవిశ్య భవనం లుఠంతీం భూతలే సుతామ్
ఇలా వినగానే, నారదుడు ఆసక్తితో మనసు ఆకర్షితుడై, ఇంట్లోకి వెళ్లి నేలపై పాకుతున్న ఆ కుమార్తెను చూశాడు.
ఉత్థాప్యాంకే నిధాయాతిస్నేహవిహ్వలమానసః । భానురప్యాయయౌ భక్తినమ్రో మునివరాంతికమ్
ఆమెను పైకి ఎత్తి తన మడిలో కూర్చోబెట్టి, అపారమైన ప్రేమతో మనసు ఉప్పొంగిపోయిన భాను, భక్తితో తలవంచి ఆ మహామునివరి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అథ భాగవతశ్రేష్ఠః కృష్ణస్యాతిప్రియో మునిః । దృష్ట్వా తస్యాః పరం రూపమదృష్టాశ్రుతమద్భుతమ్
అప్పుడు కృష్ణునికి అత్యంత ప్రియమైన, భక్తుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ముని, ఆమెను చూసి — ఎప్పుడూ చూడని, వినని, అద్భుతమైన రూపాన్ని గమనించాడు.
అభూత్పూర్వసమం ముగ్ధో హరిప్రేమా మహామునిః । విగాహ్య పరమానందసింధుమేకరసాయనమ్
హరిలో అపారమైన ప్రేమతో, ఆ మహాముని మునుపటిలా మాయలో పడిపోయాడు; పరమానందసముద్రంలో ఒక్కటే అమృతరసం అనుభవిస్తూ మునిగిపోయాడు.
ముహూర్త్తద్వితయం తత్ర మునిరాసీచ్ఛిలోపమః । మునీంద్రః ప్రతిబుద్ధస్తు శనైరున్మీల్య లోచనే
రెండు క్షణాలు ఆ ముని అక్కడ శిలలా నిశ్చలంగా కూర్చున్నాడు. తరువాత మునులలో పెద్దవాడు, మెల్లగా కన్నులు తెరిచి, జ్ఞానం తిరిగి పొందాడు.
మహావిస్మయమాపన్నస్తూష్ణీమేవ స్థితోఽభవత్ । అంతర్హృది మహాబుద్ధిరేవమేవం వ్యచింతయత్
మహా ఆశ్చర్యంతో నిశ్శబ్దంగా నిలిచిపోయాడు. తన హృదయంలో ఆ మహాజ్ఞాని ఇలా ఆలోచించాడు.
భ్రాంతం సర్వేషు లోకేషు మయా స్వచ్ఛందచారిణా । అస్యా రూపేణ సదృశీ దృష్ట్వా నైవ చ కుత్రచిత్
నేను అన్ని లోకాలలో స్వేచ్ఛగా తిరిగాను. అయినా, ఆమె రూపానికి సమానమైనవారిని ఎక్కడా చూడలేదు.
బ్రహ్మలోకే రుద్రలోక ఇంద్రలోకే చ మే గతిః । న కోపి శోభాకోట్యంశః కుత్రాప్యస్యా విలోకితః
బ్రహ్మలోకం, రుద్రలోకం, ఇంద్రలోకం అన్నీ తిరిగాను. అయినా, ఆమె కాంతికి పదిలో ఒక్క భాగం కూడా ఎక్కడా కనబడలేదు.
మహామాయా భగవతీ దృష్టా శైలేంద్రనందినీ । యస్యా రూపేణ సకలం ముహ్యతే సచరాచరమ్
మహామాయ అయిన భగవతిని, శైలేంద్రుని కుమార్తెను నేను చూశాను. ఆమె రూపాన్ని చూసి చరాచరమంతా మాయలో పడిపోతుంది.
సాప్యస్యాః సుకుమారాంగీ లక్ష్మీం నాప్నోతి కర్హిచిత్ । లక్ష్మీః సరస్వతీ కాంతి విద్యాద్యాశ్చ వరస్త్రియః
అయినా, సుకుమారమైన అవయవాల కలిగిన లక్ష్మీదేవి కూడా ఆమె అందాన్ని ఎప్పుడూ అందుకోలేరు. లక్ష్మీ, సరస్వతి, కాంతి, విద్యా మొదలైన ఉత్తమ స్త్రీలు —
ఛాయామపి స్పృశంత్యస్యాః కదాచిన్నైవ దృశ్యతే । విష్ణోర్యన్మోహినీరూపం హరో యేన విమోహితః
వారు ఆమె నీడను కూడా ఎప్పుడూ తాకలేరు. ఇది విష్ణువు మోహినీ రూపం; దీని వల్ల హరుడికూడా మాయలో పడ్డాడు.
మయా దృష్టం చ తదపి కుతోఽస్యాసదృశం భవేత్ । తతోఽస్యాస్తత్త్వమాజ్ఞాతుం న మే శక్తిః కథంచన
ఆ రూపాన్ని నేనూ చూశాను, అయినా ఇది ఆమెకు సమానంగా ఎలా ఉంటుంది? అందువల్ల, ఆమె అసలు తత్వాన్ని తెలుసుకునే శక్తి నాకు లేదు.
అన్యే చాపి న జానంతి ప్రాయేణైనాం హరేః ప్రియామ్ । అస్యాః సందర్శనాదేవ గోవిందచరణాంబుజే
ఇతరులు కూడా ఈ హరిలో ప్రియమైనవారిని సాధారణంగా తెలుసుకోరు. ఆమెను ఒక్కసారి చూసినా, గోవిందుని పాదపద్మాలపై భక్తి కలుగుతుంది.
యా ప్రేమర్ద్ధిరభూత్సా మే భూతపూర్వా న కర్హిచిత్ । ఏకాంతే నౌమి భవతీం దర్శయిత్వాతివైభవమ్
నాలో కలిగిన ప్రేమ అంతగా ఎప్పుడూ కలగలేదు. ఒంటరిగా, నీ అపూర్వ వైభవాన్ని చూపిన నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను అమ్మా.
కృష్ణస్య సంభవత్యస్యా రూపం పరమతుష్టయే । విమృశ్యైవం మునిర్గోపప్రవరం ప్రేష్య కుత్రచిత్
కృష్ణుని పరమ సంతోషానికి ఆమె ఈ రూపాన్ని ధరించింది. ఇలా ఆలోచించి, ఆ ముని గొప్ప గోపబాలుడిని ఎక్కడికో పంపించాడు.
నిభృతే పరితుష్టావ బాలికాం దివ్యరూపిణీమ్ । అపి దేవి మహాయోగమాయేశ్వరి మహాప్రభే
ఒంటరిగా, ఆ దివ్యరూపిణిని మహాముని ప్రశంసించాడు: 'అమ్మా! మహాయోగమాయ, మహాశక్తియుతురాలా!' అని.
మహామోహనదివ్యాంగి మహామాధుర్యవర్షిణి । మహాద్భుతరసానందశిథిలీకృతమానసే
'మహామోహనమైన దివ్య అవయవాల కలిగినవాడా, పరమ మాధుర్యాన్ని వర్షించేవాడా, మహాద్భుతమైన ఆనందరసంలో మనసు లయమైపోయినవాడా!'