స్వస్థానమధికం నామధేయం మాథురమండలమ్ । నిగూఢం వివిధం స్థానం పుర్యభ్యంతరసంస్థితమ్
మథురా ప్రాంతం విష్ణువుకు అత్యంత ప్రాధాన్యమైన స్వస్థానం, అది దాగి ఉన్నది, ఎన్నో విధాలుగా ఉన్నది, నగరంలోపల స్థితమై ఉంది.
సహస్రపత్రకమలాకారం మాథురమండలమ్ । విష్ణుచక్రపరిభ్రామాద్ధామ వైష్ణవమద్భుతమ్
మథురా ప్రాంతం వేలదళాల కమలంలా ఆకారంలో ఉంది. అది విష్ణు చక్రం తిరుగుతూ, అద్భుతమైన వైష్ణవ ధామంగా వెలుగుతుంది.
కర్ణికాపర్ణవిస్తారం రహస్యద్రుమమీరితమ్ । ప్రధానం ద్వాదశారణ్యం మాహాత్మ్యం కథితం క్రమాత్
దాని మధ్య భాగం, దళాలు రహస్యమైన వనంగా చెప్పబడ్డాయి. ముఖ్యమైన పన్నెండు అరణ్యాల గొప్పతనాన్ని క్రమంగా వివరించారు.
భద్ర శ్రీ లోహ భాండీర మహాతాల ఖదీరకాః । బకులం కుముదం కామ్యం మధు వృందావనం తథా
భద్ర, శ్రీ, లోహ, భాండీర, మహాతాల, ఖదీర, బకుల, కుముద, కామ్య, మధు, వృందావనం కూడా ఉన్నాయి.
ద్వాదశైతావతీ సంఖ్యా కాలింద్యాః సప్త పశ్చిమే । పూర్వే పంచవనం ప్రోక్తం తత్రాస్తి గుహ్యముత్తమమ్
ఈ పన్నెండు అరణ్యాలు ఇలా లెక్కించబడతాయి – యమునా నదికి పడమరగా ఏడు, తూర్పున ఐదు. అందులో అత్యంత రహస్యమైనది ఉంది.
మహారణ్యం గోకులాఖ్యం మధు వృందావనం తథా । అన్యచ్చోపవనం ప్రోక్తం కృష్ణక్రీడారసస్థలమ్
గోకులం అనే మహావనం, మధు, వృందావనం, ఇంకా ఒక ఉపవనం – ఇవన్నీ కృష్ణుని క్రీడలకు ప్రియమైన స్థలాలుగా చెప్పబడ్డాయి.
కదంబఖండనం నందవనం నందీశ్వరం తథా । నందనందనఖండం చ పలాశాశోకకేతకీ
కదంబ అడవి, నందవనం, నందీశ్వరుడు, అలాగే నందనందన తోట, ఇంకా పలాశ, అశోక, కేతకీ చెట్లు ఉన్నాయి.
సుగంధమానసం కైలమమృతం భోజనస్థలమ్ । సుఖప్రసాధనం వత్సహరణం శేషశాయికమ్
సువాసనతో నిండిన సరస్సు, కైలాస అమృతం, భోజన స్థలం, ఆనంద నివాసం, వత్స హరణం, శేష తలపైన మంచం ఉన్నాయి.
శ్యామపూర్వో దధిగ్రామశ్చక్రభానుపురం తథా । సంకేతం ద్విపదం చైవ బాలక్రీడనధూసరమ్
శ్యామపూర్వం, పెరుగు గ్రామం, చక్రభాను పురం, కలిసే ప్రదేశం, రెండు కాళ్లతో ఉన్నవారు, పిల్లల ఆట ధూళి ఉన్నాయి.
కామద్రుమం సులలితముత్సుకం చాపి కాననమ్ । నానావిధరసక్రీడా నానాలీలారసస్థలమ్
కామద్రుమం, అందంగా అలంకరించబడిన అడవి, ఉత్సాహంగా ఉన్న వనం,色色 రకాల ఆటలు,色色 వినోదాల స్థలాలు ఉన్నాయి.
నాగవిస్తారవిష్టంభం రహస్యద్రుమమీరితమ్ । సహస్రపత్రకమలం గోకులాఖ్యం మహత్పదమ్
నాగుల విస్తారంతో ఉన్న స్థలం, మద్దతు ఇచ్చే స్థంభం, రహస్య వృక్షం, వేల కొమ్మలతో ఉన్న కమలం, గోకులం అనే గొప్ప స్థానం ఉన్నాయి.
కర్ణికాతన్మహద్ధామ గోవిందస్థానముత్తమమ్ । తత్రోపరి స్వర్ణపీఠే మణిమండపమండితమ్
కర్ణికా మధ్యలో విస్తారమైన ధామం, గోవిందుని అతి శ్రేష్ఠ స్థలం, దాని పైన బంగారు పీఠంపై మణిమంటపంతో అలంకరించబడింది.
కర్ణికాయాం క్రమాద్దిక్షు విదిక్షు దలమీరితమ్ । యద్దలం దక్షిణే ప్రోక్తం పరం గుహ్యోత్తమోత్తమమ్
కర్ణికా నుండి అన్ని దిక్కులలో, ఉపదిక్కులలో, ప్రతి దళం వివరించబడింది. దక్షిణ దళం అత్యంత రహస్యమైనది, శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.
తస్మిన్దలే మహాపీఠం నిగమాగమదుర్గమమ్ । యోగీంద్రైరపి దుష్ప్రాపం సర్వాత్మా యచ్చ గోకులమ్
ఆ దళంలో మహాపీఠం ఉంది, అది వేద, ఆగమ మార్గాలతో చేరలేనిది. యోగేశ్వరులకూ అందుబాటులోకి రాని, సర్వవ్యాప్తమైన గోకులం అక్కడ ఉంది.
ద్వితీయం దలమాగ్నేయ్యాం తద్రహస్యదలం తథా । సంకేతం ద్విపదం చైవ కుటీద్వౌ తత్కులే స్థితౌ
రెండవ దళం అగ్నికోణంలో ఉంది, అది కూడా రహస్య దళమే. కలిసే ప్రదేశం, రెండు కాళ్లవారు, ఆ వంశంలో రెండు గుడిసెలు స్థాపించబడ్డాయి.
పూర్వం దలం తృతీయం చ ప్రధానస్థానముత్తమమ్ । గంగాదిసర్వతీర్థానాం స్పర్శాచ్ఛతగుణం స్మృతమ్
తూర్పు దళం మూడవది, అది ప్రధానమైన అతి శ్రేష్ఠ స్థలం. గంగా మొదలైన పవిత్ర తీర్థాలన్నింటిని తాకిన ఫలానికి వంద రెట్లు ఫలం ఇక్కడ లభిస్తుంది.
చతుర్థం దలమైశాన్యాం సిద్ధపీఠేఽపి తత్పదమ్ । వ్యాయామనూతనాగోపీ తత్ర కృష్ణం పతిం లభేత్
నైరుత్య దిక్కులో నాల్గవ దళం ఉంది, అది సిద్ధపీఠంగా ప్రసిద్ధి. అక్కడ కొత్తగా యత్నించిన గోపికకు కృష్ణుడు భర్తగా లభిస్తాడు.
వస్త్రాలంకారహరణం తద్దలే సముదాహృతమ్ । ఉత్తరే పంచమం ప్రోక్తం దలం సర్వదలోత్తమమ్
ఆ దళంలో వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తీసుకోవడం చెప్పబడింది. ఉత్తర దిక్కులో ఐదవ దళం ఉంది, అది అన్ని దళాలలో అతి శ్రేష్ఠమైనది.
ద్వాదశాదిత్యమత్రైవ దలం చ కర్ణికాసమమ్ । వాయవ్యాం తు దలం షష్ఠం తత్ర కాలీహ్రదః స్మృతః
ఇక్కడ పన్నెండు సూర్యులు, కర్ణికాకు సమానమైన ఒక దళం ఉన్నాయి. వాయవ్య దిక్కులో ఆరవ దళం ఉంది, అక్కడ కాలీ హ్రదం ప్రసిద్ధి.
దలోత్తమోత్తమం చైవ ప్రధానం స్థానముచ్యతే । సర్వోత్తమదలం చైవ పశ్చిమే సప్తమం స్మృతమ్
దళాలన్నింటిలో అతి శ్రేష్ఠమైనదాన్ని ప్రధాన స్థలంగా అంటారు. పశ్చిమ దిక్కులో ఏడవ దళం ఉంది, అది సర్వోత్తమ దళంగా గుర్తించబడింది.
యజ్ఞపత్నీగణానాం చ తదీప్సితవరప్రదమ్ । అత్రాసురోఽపి నిర్వాణం ప్రాప త్రిదశదుర్లభమ్
యజ్ఞపత్నుల సమూహాలకు వారు కోరిన వరాలు ఇక్కడ లభిస్తాయి. ఇక్కడ ఒక అసురుడికూడా, దేవతలకు దుర్లభమైన మోక్షాన్ని పొందాడు.
బ్రహ్మమోహనమత్రైవ దలం బ్రహ్మహ్రదావహమ్ । నైర్ఋత్యాం తు దలం ప్రోక్తమష్టమం వ్యోమఘాతనమ్
బ్రహ్మను మోహింపజేసిన స్థలం ఇక్కడే, బ్రహ్మ హ్రదాన్ని కలిగించే దళం. నైరుత్య దిక్కులో ఎనిమిదవ దళం ఉంది, అది ఆకాశాన్ని తాకుతుంది.
శంఖచూడవధస్తత్ర నానాకేలిరసస్థలమ్ । శ్రుతమష్టదలం ప్రోక్తం వృందారణ్యాంతరస్థితమ్
అక్కడ శంఖచూడుని వధ జరిగిన స్థలం,色色 ఆటల ఆనంద స్థలం ఉన్నాయి. ఎనిమిది దళాల కమలం వృందావనంలోనూ ఉంది.
శ్రీమద్వృందావనం రమ్యం యమునాయాః ప్రదక్షిణమ్ । శివలింగమధిష్ఠానం దృష్టం గోపీశ్వరాభిధమ్
శ్రీ వృందావనం ఎంతో అందంగా, యమునా నదిని చుట్టుముట్టి ఉంది. అక్కడ శివలింగ స్థానం గోపీశ్వరునిగా ప్రసిద్ధి.
తద్బాహ్యే షోడశదలం శ్రియాపూర్ణం తమీశ్వరమ్ । సర్వాసు దిక్షు యత్ప్రోక్తం ప్రాదక్షిణ్యాద్యథాక్రమమ్
అది బయట ఉన్న పదహారు దళాల కలవనెను, అది మహిమతో నిండినది. ఆ ప్రభువును అన్ని దిక్కులలో వర్ణిస్తారు, యథాక్రమంగా ప్రదక్షిణ చేయవలసినవాడు.
మహత్పదం మహద్ధామ స్వధామాధావసంజ్ఞకమ్ । ప్రథమైకదలం శ్రేష్ఠం మాహాత్మ్యం కర్ణికాసమమ్
అది మహత్తరమైన స్థానం, పరమధామం, ఆయన స్వస్థానం అని పిలవబడుతుంది. మొదటి ఒక్క దళం అత్యుత్తమమైనది, దాని మహిమ కర్ణికా సమానంగా ఉంటుంది.
తత్ర గోవర్ద్ధనగిరౌ రమ్యే నిత్యరసాశ్రయే । కర్ణికాయాం మహాలీలా తల్లీలా రసగహ్వరౌ
అక్కడ, ఆహ్లాదకరమైన గోవర్ధన పర్వతంపై, నిత్యరసానికి ఆధారమైన కర్ణికాలో, మహా లీల జరుగుతుంది; ఆ లీల రసానికి గుహ కూడా అక్కడే ఉంది.
యత్ర కృష్ణో నిత్యవృందాకాననస్య పతిర్భవేత్ । కృష్ణో గోవిందతాం ప్రాప్తః కిమన్యైర్బహుభాషితైః
అక్కడ కృష్ణుడు నిత్య వృందావన అరణ్యానికి అధిపతి. కృష్ణుడు పరమానందాన్ని పొందాడు. మరెందుకు ఎక్కువ మాటలు?
దలం తృతీయమాఖ్యాతం సర్వశ్రేష్ఠోత్తమోత్తమమ్ । చతుర్థం దలమాఖ్యాతం మహాద్భుతరసస్థలమ్
మూడవ దళం అన్నింటిలో అత్యుత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది. నాల్గవ దళం అద్భుతమైన రసస్థలమని చెప్పబడింది.
నందీశ్వరవనం రమ్యం తత్ర నందాలయః స్మృతః । కర్ణికాదలమాహాత్మ్యం పంచమం దలముచ్యతే
అక్కడ అందమైన నందీశ్వర వనం ఉంది, అది నందుని నివాసంగా గుర్తించబడింది. కర్ణికా మహిమ కలిగిన ఐదవ దళం అని చెప్పబడింది.