యథాకథంచిద్రామస్య కర్తవ్యం స్మరణం పరమ్ । యేన ప్రాప్నోతి పరమం పదం దేవాదిదుర్లభమ్
ఎలా అయినా సరే, రాముని స్మరణ తప్పక చేయాలి. దాని వల్ల దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమ పదాన్ని పొందగలుగుతాడు.
తచ్చిత్రం వీక్ష్య మునయః కృతార్థం మేనిరే నిజమ్ । యద్రామచరణప్రేక్షా కరస్పర్శపవిత్రితమ్
ఆ అద్భుత దృశ్యం చూసిన మునులు, రాముని పాదాలను దర్శించి, ఆయన చేతి స్పర్శతో పవిత్రులై, తమ జీవితాన్ని సఫలమైందని భావించారు.
గతే తస్మిన్సురే స్వర్గం హయరూపధరే పురా । ఉవాచ రామస్తపసాం నిధీన్వేదవిదుత్తమాన్
అప్పుడు, గుర్రం రూపంలో ఉన్న ఆ దేవుడు స్వర్గానికి వెళ్లిన తర్వాత, రాముడు వేదాల్లో నిపుణులైన తపస్వులకు ఇలా చెప్పాడు.
కిం కర్తవ్యం మయాబ్రహ్మన్హయో నష్టో గతః సుఖమ్ । హోమః కథం పురోభావీ సర్వదైవతతర్పకః
బ్రాహ్మణా, నేను ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి? గుర్రం పోయింది, సుఖంగా ఉంది. అన్ని దేవతలను తృప్తిపరిచే హోమం ఎలా పూర్తిచేయాలి?
యథా స్యాత్సురసంతృప్తిర్యథా మే మఖ ఉత్తమః । తథా కుర్వంతు మునయో యథా మే స్యాద్విధిశ్రుతమ్
మునులు, దేవతలు పూర్తిగా తృప్తిపడేలా, నా యజ్ఞం ఉత్తమంగా, విధి ప్రకారం, శాస్త్రోక్తంగా జరిగేలా మీరు చేయండి.
ఇతి వాక్యం సమాశ్రుత్య జగాద మునిసత్తమః । వసిష్ఠః సర్వదేవానాం చిత్తాభిజ్ఞానకోవిదః
ఈ మాటలు విని, సమస్త దేవతల మనస్సును తెలిసిన వసిష్ఠ మహర్షి ఇలా అన్నాడు.
కర్పూరమాహర క్షిప్రం యేన దేవాః స్వయం పురా । ప్రాప్య హవ్యం గ్రహీష్యంతి మద్వాక్యప్రేరితాధునా
తక్షణమే కర్పూరం తీసుకురా. పూర్వం దానితోనే దేవతలు స్వయంగా హవిస్సు స్వీకరించారు. ఇప్పుడు నా ఆజ్ఞతో వారు మళ్లీ అంగీకరిస్తారు.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య రామః క్షిప్రముపాహరత్ । కర్పూరం బహుదేవానాం ప్రీత్యర్థం బహుశోభనమ్
అది విని, రాముడు వెంటనే అనేక దేవతల ఆనందార్థం, ఎంతో అందమైన కర్పూరాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
తదా మునిః ప్రహృష్టాత్మా దేవానాహ్వయదద్భుతాన్ । తే సర్వే తత్క్షణాత్ప్రాప్తాః స్వపరీవారసంవృతాః
అప్పుడు ఆ ముని ఆనందంతో, అద్భుతమైన దేవతలను పిలిచాడు. వారు అందరూ తమ తమ పరివారాలతో ఆ క్షణంలోనే వచ్చారు.
శేష ఉవాచ- పరిస్వాదన్క్రతౌ తృప్తిం న ప్రాప సురసంయుతః
శేషుడు చెప్పాడు: యజ్ఞంలో హవిస్సు రుచి చూశా కూడా, దేవతలకు తృప్తి కలగలేదు.
నారాయణో మహాదేవో బ్రహ్మా తత్ర చతుర్ముఖః । వరుణశ్చ కుబేరశ్చ తథాన్యే లోకపాలకాః
అక్కడ నారాయణుడు, మహాదేవుడు, నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ, వరుణుడు, కుబేరుడు, ఇంకా ఇతర లోకపాలకులు కూడా ఉన్నారు.
తత్రాస్వాద్య హవిః స్నిగ్ధం వసిష్ఠేన పరిష్కృతమ్ । తత్ర పునర్హి విప్రేంద్రాః క్షుధార్తాఇవ భోజనాత్
వసిష్ఠుడు సిద్ధం చేసిన మృదువైన హవిస్సును అక్కడ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు రుచి చూశారు. అయినా, భోజనం చేసినా ఆకలి తీరని వారిలా ఉన్నారు.
సర్వాన్దేవాంశ్చ సంతర్ప్య హవిషా కరుణానిధిః । వసిష్ఠప్రేరితః సర్వమితి కర్తవ్యమాచరత్
కరుణామయుడైన వాడు, వసిష్ఠుడు చెప్పినట్లు అన్ని విధాలా ఆచరించి, దేవతలందరికీ హవిస్సుతో తృప్తి కలిగించాడు.
బ్రాహ్మణాదానసంతుష్టా హవిస్తుష్టాః సురావరాః । తృప్తాః సర్వే స్వకం భాగం గృహీత్వా స్వాలయం యయుః
బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చిన దానాలతో, హవిస్సులతో దేవతలు సంతోషించారు. అందరూ తాము పొందాల్సిన భాగాన్ని తీసుకుని, తృప్తిగా తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు.
ఋషిభ్యో హోతృముఖ్యేభ్యః ప్రాదాద్రాజ్యం చతుర్దిశమ్ । సంతుష్టాస్తే ద్విజారామమాశీర్భిరదదుః శుభమ్
ఆ రాజు, ముఖ్యమైన ఋషులు, హోతృవర్గాలకు రాజ్యాన్ని నాలుగు దిక్కులా ఇచ్చాడు. వారు సంతృప్తితో, ఆ రాజును మంచి ఆశీర్వచనాలతో ఆశీర్వదించారు.
పూర్ణాహుతిం తతః కృత్వా వసిష్ఠః ప్రాహ సుస్త్రియః । వర్ధాపయంతు భూమీశం యాగపూర్తికరం పరమ్
తర్వాత వసిష్ఠుడు పూర్ణాహుతి సమర్పించి, ఆ మహిళలకు ఇలా అన్నాడు: 'భూమిపతిని, యాగపుణ్యఫలాన్ని పొందిన వాడిని, మీరు గౌరవించండి.'
తద్వాక్యం తాః స్త్రియః శ్రుత్వా లాజైరవాకిరన్ముదా । లావణ్యజితకందర్పం మహామణివిభూషితమ్
వసిష్ఠుని మాటలు విన్న ఆ స్త్రీలు, ఆనందంగా లాజలతో అతనిపై చల్లారు. అతడు కామదేవునికన్నా అందంగా, గొప్ప మణులతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
తతోఽవభృథస్నానార్థం ప్రేరయామాస భూమిపమ్ । యయౌ రామః సహస్వీయైః సరయూతీరముత్తమమ్
తర్వాత, అవభృథస్నానానికి రాజును పంపించారు. రాముడు తన భార్యలతో కలిసి, ఉత్తమమైన సరయూ నది తీరానికి వెళ్లాడు.
అనేకరాజకోటీభిః పరీతః పాదచారిభిః । జగామ స సరిచ్ఛ్రేష్ఠాం పక్షివృందసమాకులామ్
అనేకమంది రాజులు కాలినడకన చుట్టుముట్టగా, అతడు పక్షుల గుంపులతో నిండిన ఆ గొప్ప నదిని చేరాడు.
తారాపతిరివ స్వాభిర్భార్యాభిర్వృత ఉత్ప్రభః । విరోచతే తథా తద్వద్రామో రాజగణైర్వృతః
నక్షత్రాధిపతి తన భార్యలతో చుట్టుముట్టబడి ప్రకాశించునట్లు, రాజసమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి రాముడు అలా ప్రకాశించాడు.
తదుత్సవం సమాజ్ఞాయ యయుర్లోకాస్త్వరాయుతాః । సీతాపతిముఖాలోకనిశ్చలీభూతలోచనాః
ఆ ఉత్సవం జరుగుతుందని తెలిసి, జనసమూహాలు వేగంగా అక్కడికి వచ్చారు. వారి చూపు సీతాపతిని చూసేలా నిలిచిపోయింది.
రాజేంద్రం సీతయా సాకం గచ్ఛంతం సరితం ప్రతి । విలోక్య ముదితా లోకాశ్చిరం దర్శనలాలసాః
రాజు సీతతో కలిసి నదివైపు వెళ్తున్నాడని చూసి, చాలా కాలంగా అతడిని చూడాలని ఆశించిన ప్రజలు ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
అనేక నటగంధర్వా గాయంతో యశ ఉజ్జ్వలమ్ । అనుజగ్ముర్మహీశానం సర్వలోకనమస్కృతమ్
అనేకమంది నటులు, గంధర్వులు అతని యశస్సును పాడుతూ, అన్ని లోకాలు గౌరవించే భూమిపతిని అనుసరించారు.
నర్తక్యస్తత్ర నృత్యంత్యః క్షోభయంత్యః పతేర్మనః । జలయంత్రైశ్చ సించంత్యో యయుః శ్రీరామసేవనమ్
అక్కడ నర్తకులు నాట్యం చేస్తూ, రాజుని మనసును ఆకట్టుకున్నారు. జలయంత్రాలతో నీళ్లు చల్లుతూ, శ్రీరాముని సేవకు వెళ్లారు.
మహారాజం విలిపంత్యో హరిద్రా కుంకుమాదిభిః । పరస్పరం ప్రలిపంత్యో ముదం ప్రాపుర్మహత్తరామ్
వారు మహారాజును హరిద్రా, కుంకుమ మొదలైన పదార్థాలతో పూసారు. ఒకరినొకరు అలంకరించుకుంటూ, వారి ఆనందం మరింత పెరిగింది.
కుచయుగ్మోపరిన్యస్తముక్తాహారసుశోభితాః । శ్రవణద్వంద్వసంమృష్టస్వర్ణకుండలలక్షితాః
వారి రెండు వక్షోజాలపై ముత్యాల హారాలు మెరిసిపోతూ, రెండు చెవుల్లో బంగారు కుండలాలు మిలమిలలాడుతూ, వారు అందంగా కనిపించారు.
అనేకనరనారీభిః సంకీర్ణం మార్గమాచరన్ । యథావత్సరితం ప్రాప శివపుణ్యజలాప్లుతామ్
అనేకమంది పురుషులు, స్త్రీలతో నిండిన మార్గంలో సాగుతూ, శివుని పవిత్ర జలాలతో పునీతమైన నదిని యథావిధిగా చేరాడు.
తత్ర గత్వా స వైదేహ్యా రామః కమలలోచనః । ప్రవివేశ జలం పుణ్యం వసిష్ఠాదిభిరన్వితః
అక్కడ, వైదేహితో కలిసి, కమలలోచనుడైన రాముడు వసిష్ఠుడు మరియు ఇతరులతో కలిసి పవిత్ర జలంలో ప్రవేశించాడు.
అనుప్రవివిశుః సర్వే రాజానో జనతాస్తథా । తత్పాదరజసా పూతజలం లోకైకవందితమ్
అందరూ రాజులు, ప్రజలు కూడా అలాగే ప్రవేశించారు. అతని పాదరేణువుతో పవిత్రమైన, లోకమంతా పూజించే ఆ నీటిలోకి వారు దిగారు.
పరస్పరం ప్రసించంతో జలయంత్రైర్మనోరమైః । సుశోణనయనాః సర్వే హర్షం ప్రాపుర్మనోధికమ్
మనోహరమైన జలయంత్రాలతో ఒకరిపై ఒకరు నీళ్లు చల్లుకుంటూ, అందరి కళ్లూ ఆనందంతో ఎర్రబడిపోయాయి. వారి హర్షం హద్దులు దాటి పొంగిపోయింది.