ఆవయోరుజ్జ్వలా కీర్తిరావయోరుజ్జ్వలో రసః । ఆవయోరుజ్జ్వలౌ వంశావావయోరుజ్జ్వలాః క్రియాః
మనిద్దరి కీర్తి ప్రకాశవంతంగా ఉంది, మనిద్దరి రుచి ప్రకాశవంతంగా ఉంది, మనిద్దరి వంశాలు ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి, మనిద్దరి కార్యాలు ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి.
భవేయురావయోః కీర్తిర్గాయకా ఉజ్జ్వలా భువి । ఆవయోర్భక్తిమంతో యే తే యాంత్యంతే భవాంబుధేః
మనిద్దరి కీర్తి భూమిపై గాయకులు పాడాలని కోరుకుంటున్నాను. మనిద్దరికి భక్తి కలిగినవారు భవసాగరాన్ని దాటి చివరకు చేరుకుంటారు.
ఇత్యుక్తా భవతీ తేన ప్రీయమాణేన తే గుణైః । పత్యుః పాదాంబుజే ద్రష్టుం కరోతు సదయం మనః
అలా నీ మంచి లక్షణాలతో సంతోషించిన ఆయన చెప్పిన మాటలు విని, భర్త పాదపద్మాలను చూడాలని నీ మనసు దయతో ఒప్పుకోవాలి.
వాసాంసి రమణీయాని భూషణాని మహాంతి చ । అంగరాగస్తథా గంధా మనోజ్ఞాస్త్వయి యోజితాః
నీవు ఆకర్షణీయమైన వస్త్రాలు, గొప్ప అలంకారాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, మధురమైన వాసనలు ధరించావు.
రథో దాస్యశ్చ రామేణ ప్రేషితా ఉత్సవాయతే । ఛత్రం చ చామరే శుభ్రే గజా అశ్వాశ్చ శోభనే
ఉత్సవానికి రాముడు రథం, దాసులు పంపించాడు; తెల్లటి గొడుగు, శుభ్రమైన చామరాలు, అందమైన ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడా పంపించాడు.
స్తూయమానా ద్విజశ్రేష్ఠైః సూతమాగధబందిభిః । వంద్యమానా పురస్త్రీభిః సేవ్యమానా చ యోద్ధృభిః
నీవు బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు, కీర్తిగాయకులు, పురోహితులు పొగిడుతూ, పట్టణ స్త్రీలు గౌరవిస్తూ, యోధులు సేవ చేస్తూ ఉన్నావు.
పుష్పైః సంఛాద్యమానా చ దేవీదేవాంగనాదిభిః । ధనాని దదతీ తేభ్యో ద్విజాతిభ్యో యథేప్సితమ్
దేవతా స్త్రీలు, అప్సరసులు పుష్పాలతో నిన్ను అలంకరించగా, నువ్వు వారికి, ద్విజులకు కావలసినంత ధనం ఇచ్చావు.
గజారూఢౌ కుమారౌ చ పురస్కృత్య జనేశ్వరీ । మయానుగమ్యమానా చ గచ్ఛాయోధ్యాం నిజాం పురీమ్
ప్రజల రాణివైన నీవు, నీ కుమారులు ఏనుగులపై ముందుగా, నేను వెనుక నడిచేలా, నీ స్వస్థలమైన అయోధ్యకు వెళ్లావు.
త్వయి తత్ర గతాయాం తు సంగతాయాం ప్రియేణ తే । సర్వాసాం రాజనారీణామాగతానాం చ సర్వశః
నువ్వు అక్కడికి చేరి, నీ ప్రియుడిని కలిసినప్పుడు, వచ్చిన అన్ని రాజకుమారులు, రాజమహిళలు కూడా
సర్వాసామృషిపత్నీనాం కౌసలానాం తథైవ చ । మంగలైర్వాద్యగీతాద్యైర్భవత్వద్య మహోత్సవః
అన్ని ఋషిపత్నులు, కోసలదేశ స్త్రీలు కూడా, మంగళ వాయిద్యాలు, పాటలు తోడుగా, నిన్ను ఉత్సవంగా ఆహ్వానించారు.
శేష ఉవాచ-। ఇతివిజ్ఞాపనాం దేవీ శ్రుత్వా సీతా తమాహ సా । నాహం కీర్తికరీ రాజ్ఞో హ్యపకీర్తిః స్వయం త్వహమ్
శేషుడు చెప్పాడు: ఆ విజ్ఞప్తిని విన్న సీతా దేవి ఇలా అన్నది— "నేను రాజుకు కీర్తి తేవడం లేదు; నిజానికి, నేనే ఆయన అపకీర్తిని తెచ్చే వాడిని."
కిం మయా తస్య సాధ్యం స్యాద్ధర్మకామార్థశూన్యయా । సత్యేవం భవతాం భూపే కో విశ్వాసో నిరంకుశే
"ధర్మం, కామం, అర్థం లేని నాతో ఆయనకు ఏమి ఉపయోగం? నిజంగా రాజా, నాపట్ల ఎలాంటి నిస్సంకోచ విశ్వాసం ఉండగలదు?"
ప్రత్యక్షా వా పరోక్షా వా భర్తుర్దోషా మనఃస్థితాః । న వాచ్యా జాతు మాదృశ్యా కల్యాణకులజాతయా
"భర్తలోని లోపాలు ప్రత్యక్షంగా కనిపించినా, గోప్యంగా ఉన్నా, మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన స్త్రీ అయిన నేను వాటిని ఎప్పుడూ మాట్లాడకూడదు."
పాణిగ్రహణకాలే మే యద్రూపో హృదయే స్థితః । తద్రూపో హృదయాన్నాసౌ కదాచిదపసర్పతి
"పాణిగ్రహణ సమయంలో నా హృదయంలో స్థిరమైన రూపం, అది ఎప్పుడూ నా మనసు నుండి పోదు."
లక్ష్మణేమౌ కుమారౌ మే తత్తేజోంశసముద్భవౌ । వంశాంకురౌ మహాశూరౌ ధనుర్విద్యావిశారదౌ
"లక్ష్మణా! నా ఇద్దరు కుమారులు, ఆయన తేజస్సు నుండి పుట్టిన వారు, వంశానికి మొగ్గలు, గొప్ప వీరులు, విలువిద్యలో నిపుణులు."
నీత్వా పితుః సమీపం తు లాలనీయౌ ప్రయత్నతః । తపసారాధయిష్యామి రామం కామమిహ స్థితా
"వారిని తండ్రి వద్దకు తీసుకెళ్లి, ఎంతో జాగ్రత్తగా పెంచాలి; నేను ఇక్కడే ఉండి, తపస్సుతో రాముని ఆరాధిస్తాను."
వాచ్యం త్వయా మహాభాగ పూజ్యపాదాభివందనమ్ । సర్వేభ్యః కుశలం చాపి గత్వేతో మదపేక్షయా
"నీకు మహాభాగ్యమున్నదీ, నువ్వు వెళ్లినప్పుడు అందరికీ పాదాభివందనం చెప్పి, నా తరఫున శుభాకాంక్షలు తెలియజేయాలి."
పుత్రౌ సమాదిశత్సీతా గచ్ఛతం పితురంతికమ్ । శుశ్రూషణీయ ఏవాసౌ భవద్భ్యాం స్వపదప్రదః
సీతా తన కుమారులకు ఇలా చెప్పింది: "మీరు తండ్రి వద్దకు వెళ్లండి; ఆయనే మీ ఇద్దరూ సేవ చేయవలసినవాడు, ఆయనే తన స్థానాన్ని ఇస్తాడు."
ఆజ్ఞప్తావప్యనిచ్ఛంతౌ తౌ కుమారౌ కుశీలవౌ । వాల్మీకివచనాత్తత్ర జగ్మతుశ్చ సలక్ష్మణౌ
ఆజ్ఞ ఇచ్చినా, కుశుడు, లవుడు ఇద్దరూ వెళ్లాలని ఇష్టపడలేదు; కానీ వాల్మీకి మాట విన్నాక, వారు లక్ష్మణుడితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లారు.
వాల్మీకేరేవ పాదాబ్జసమీపం తత్సుతౌ గతౌ । లక్ష్మణోఽపి వవందే తం గత్వా బాలకసంయుతః
వారు వాల్మీకి పాదపద్మాల దగ్గరకు వెళ్లారు; లక్ష్మణుడు కూడా బాలురతో కలిసి వెళ్లి ఆయనకు నమస్కరించాడు.
వాల్మీకిర్లక్ష్మణస్తౌ తు కుమారౌ మిలితా అమీ । సభాయాం సంస్థితం రామం జ్ఞాత్వా తే జగ్మురుత్సుకాః
వాల్మీకి, లక్ష్మణులు ఇద్దరూ కలసి, సభలో నిలబడి ఉన్న రాముని గుర్తించి, ఆతురంగా ఆయనవద్దకు వెళ్లారు.
లక్ష్మణః ప్రణిపత్యాథ సీతావాక్యాదిసర్వశః । కథయామాస రామాయ హర్షశోకయుతః సుధీః
తర్వాత లక్ష్మణుడు నమస్కరించి, సీతా మాటలన్నిటిని రామునికి చెప్పాడు. అతని మనసు ఆనందంతో కూడిన దుఃఖంతో కూడి ఉంది.
సీతాసందేశవాక్యేభ్యో రామో మూర్చ్ఛాం సమన్వభూత్ । సంజ్ఞామవాప్య చోవాచ లక్ష్మణం నయకోవిదమ్
సీతా సందేశాన్ని విని రాముడు మూర్చిపోయాడు. మళ్లీ స్పృహకు వచ్చి, మంచి సలహా చెప్పగల లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు.
గచ్ఛ మిత్ర పునస్తత్ర యత్నేన మహతా చ తామ్ । శీఘ్రమానయ భద్రం తే మద్వాక్యాని నివేద్య చ
స్నేహితా! మళ్లీ అక్కడికి వెళ్లి, ఎంతో శ్రమతో త్వరగా ఆమెను తీసుకురా. నా మాటలు చెప్పి, సుఖంగా రా.
అరణ్యే కిం తపస్యంత్యా గతిరన్యా విచింతితా । శ్రుతా దృష్టాథ వా మత్తో యన్నాగచ్ఛసి జానకి
జానకి! అడవిలో తపస్సు చేస్తూ, ఇంకొక మార్గం ఆలోచించావా? నా విషయమై ఏదైనా వినిపించిందా, కనిపించిందా? ఎందుకు నన్ను దగ్గరకు రాలేవు?
త్వదిచ్ఛయా త్వమేవేతో గతారణ్యం మునిప్రియమ్ । పూజితా మునిపత్న్యస్తా దృష్టా మునిగణాస్త్వయా
నీ ఇష్టంతోనే మునులకిష్టమైన అడవికి వెళ్లావు. మునుల భార్యలు నిన్ను గౌరవించారు. మునుల సమూహాలను నీవు చూశావు.
పూర్ణో మనోరథస్తేఽద్య కిం నాగచ్ఛసి భామిని । న దోషం మయి పశ్యేస్త్వం స్వాత్మేచ్ఛాయా విలోకనాత్
ఈ రోజు నీ కోరిక నెరవేరింది, అందుచేత అందాలవతీ! ఎందుకు రాలేవు? నీ ఇష్టాన్ని గౌరవించానని నాలో తప్పు చూడవద్దు.
గత్వా గత్వాథ వామోరు పతిరేవ గతిః స్త్రియాః । నిర్గుణోపి గుణాంభోధిః కింపునర్మనసేప్సితః
నాజూకు నడుము కలదువా! ఎంతసార్లు వెళ్లినా, భార్యకు భర్తే ఆశ్రయం. అతనిలో లక్షణాలు లేకపోయినా, అతడు గుణాల సముద్రమే. మనసుతో కోరినవాడైతే ఇంకెంత గొప్పవాడు!
యాయా క్రియాకులస్త్రీణాం సాసా పత్యుః ప్రతుష్టయే । పూర్వమేవప్రతుష్టోఽహమిదానీం సుతరాం త్వయి
కార్యాల్లో నిమగ్నమైన భార్య భర్త సంతోషాన్ని కోరుతుంది. నేను ముందే సంతృప్తుడిని, ఇప్పుడు నీవల్ల మరింత సంతోషంగా ఉన్నాను.
యాగో జపస్తపోదానం వ్రతం తీర్థం దయాదికమ్ । దేవాశ్చ మయి సంతుష్టే తుష్టమేతదసంశయమ్
యజ్ఞం, జపం, తపస్సు, దానం, వ్రతం, తీర్థయాత్ర, దయ మొదలైనవి—ఇవి అన్నీ నేను సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు దేవతలు సంతోషిస్తారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.