కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ యాశ్చాన్యా రాజయోషితః । పప్రచ్ఛుః కుశలం దేవి ప్రీత్యా త్వామాశిషా సహ
కౌసల్యా, సుమిత్రా, ఇతర రాజకుమార్తెలు కూడా, దేవీ, ప్రేమతో నీ క్షేమాన్ని అడిగి, ఆశీర్వాదాలు పంపించారు.
కుశలప్రశ్నపూర్వం హి తవ పాదాభివందనమ్ । నివేదయామి శత్రుఘ్న భరతాభ్యాం కృతం శుభే
ముందుగా నీ పాదాలకు వందనం చేసి, శత్రుఘ్నుడు, భరతుడు పంపిన క్షేమపరిశీలనను, శుభమయినవారా, నీకు తెలియజేస్తున్నాను.
గురుభిర్గురుపత్నీభిః సర్వాభిరపి తే శుభే । దత్తాశీః కుశలప్రశ్నః కృతశ్చ త్వయి జానకి
గురువులు, వారి భార్యలు, అందరూ నీకు ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చారు, క్షేమంగా ఉన్నావా అని జానకీ, ప్రేమతో అడిగారు.
ఆకారయతి దేవస్త్వాం నిర్వ్యలీకేన చాత్మవాన్ । అలభ్యాన్యరతిస్త్వత్తోఽన్యత్ర సర్వత్ర భామిని
రాముడు నిన్ను నిజాయితీగా, హృదయపూర్వకంగా పిలుస్తున్నాడు. భామినీ, నిన్ను తప్పించి అతడికి ఎక్కడా ఆనందం లేదు.
శూన్యా ఏవ దిశః సర్వాస్త్వాం వినా జనకాత్మజే । పశ్యన్రోదితి నాథో నో రోదయన్నితరానపి
జనకుని కుమార్తె, నీవు లేని ఈ దిక్కులన్నీ ఖాళీగా అనిపిస్తున్నాయి. నిన్ను వెతుకుతూ ప్రభువు కన్నీరు పెట్టుకుంటున్నాడు, కానీ ఇతరులను ఏడిపించడంలేదు.
యత్ర దేవి స్థితాసి త్వం నిత్యం స్మరతి రాఘవః । అశూన్యం తు తమేవాసౌ మన్యమానో విదేహజే
దేవీ, నువ్వు ఎక్కడ ఉన్నా, రాఘవుడు నిన్ను ఎప్పుడూ గుర్తు చేసుకుంటూ ఉంటాడు. విదేహుని కుమార్తె, నువ్వు ఉన్న ఆ స్థలమే ఖాళీగా లేదని అతడు భావిస్తాడు.
ధన్యోఽయమాశ్రమో జాతో వాల్మీకేర్యత్ర జానకీ । కాలం క్షపతి వార్తాభిర్మదీయాభిర్వదన్నితి
వాల్మీకి ఆశ్రమం ఎంత భాగ్యశాలి! ఎందుకంటే అక్కడే జానకి నివసిస్తోంది. అతడు నా సంగతుల్ని చెబుతూ కాలాన్ని గడిపేస్తున్నాడు.
ఉక్తవాన్యద్రుదన్కించిత్స్వామీ నస్త్వయి తచ్ఛృణు । వ్యక్తీభవతి వక్తుర్యద్ధృద్గతం తదసంశయమ్
ప్రభువు నీ గురించి బాధతో ఇంకొన్ని మాటలు అన్నాడు, అవి విను. ఎవరి హృదయంలో ఉన్నది వారు మాట్లాడినప్పుడు స్పష్టంగా బయటపడుతుంది, దీనిలో సందేహం లేదు.
లోకా వదంతి మామేవ సర్వేషామీశ్వరేశ్వరమ్ । అహం త్వదృష్టమేవైషాం స్వతంత్రం కారణం బ్రువే
ప్రపంచంలో అందరూ నన్నే ప్రభువులందరికీ అధిపతిగా అంటారు. కానీ నేను మాత్రం, నీకు కనిపించని దానే వారికి స్వతంత్రతకు కారణమని చెబుతాను.
అదృష్టమేవ కార్యేషు సర్వేశోఽప్యనుగచ్ఛతి । ఈశనీయాః కుతో నైతదన్వీయుః సుఖదుఃఖయోః
ప్రభువులందరికీ అధిపతి అయినవాడు కూడా పనుల్లో కనిపించని దాన్నే అనుసరిస్తాడు. మరి పాలించబడే వారు సుఖదుఃఖాల్లో దానిని అనుసరించకపోవడం ఎలా?
ధనుర్భంగే మతిభ్రంశే కైకయ్యా మరణే పితుః । అరణ్యగమనే తత్ర హరణే తవ వారిధేః
ధనుస్సు విరగడం, బుద్ధి తప్పిపోవడం, కైకేయి వల్ల తండ్రి మరణం, అరణ్యానికి వెళ్లడం, నీను సముద్రవాసి అపహరించడం—
తరణే రక్షసాం భర్తుర్మారణేఽపి రణేరణే । సహాయీభవనే మహ్యమృక్షవానరరక్షసామ్
సముద్రాన్ని దాటి, రాక్షసాధిపతిని యుద్ధంలో సంహరించడం, నాకు ఎద్దులు, వానరులు, రాక్షసులలో మిత్రులను సంపాదించడం—
లాభే తవ ప్రతిజ్ఞాయాః సత్యత్వే చ సతీమణే । పునః స్వబంధుసంబంధే రాజ్యప్రాప్తౌ చ భామిని
నీ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరడంలో, దాని నిజాయితీలో, మళ్లీ బంధువులతో కలవడంలో, రాజ్యాన్ని పొందడంలో, ఓ సతీమణి, ఓ అందమైనవాడా—
పునః ప్రియావియోగే చ కారణం యదవారణమ్ । ప్రసీదతి తదేవాద్య సంయోగే పునరావయోః
మళ్లీ ప్రియమైనవారితో విడిపోవడంలో, దానికి కారణమైనదే, అదే ఈ రోజు మన ఇద్దరినీ మళ్లీ కలిపింది.
వేదోఽన్యథా కృతో యేన లోకోత్పత్తి లయౌ యతః । లోకాననుగతస్తస్మాత్కారణం ప్రథమం త్వహమ్
వేదాన్ని మారుస్తూ, లోకాల సృష్టి, లయలకు కారణమైనవాడే నేను. లోకాలు నన్ను అనుసరిస్తున్నందున, మొదటి కారణం నేనే.
అదృష్టమనువర్తంతే లోకాః సంప్రతిబోధకాః । భోగేన జీర్యతేఽదృష్టం తత్తద్భుక్తం త్వయా వనే
ప్రజలు కనిపించని దానిని అనుసరిస్తారు, అది వారికి జ్ఞానం కలిగిస్తుంది. అనుభవంతో కనిపించని దానం తగ్గిపోతుంది. నీవు అరణ్యంలో అనుభవించినదంతా అంతరించిపోయింది.
స్నేహోఽకారణకః సీతే వర్ధమానో మమ త్వయి । లోకాదృష్టే తిరస్కృత్య త్వామాహ్వయత ఆదరాత్
సీతా, నీపై నా ప్రేమకు ఎలాంటి కారణం లేదు, అది నాలో ఎప్పటికీ పెరుగుతూనే ఉంది. లోకంలో కనిపించని దానిని పక్కనపెట్టి, నేను నిన్ను గౌరవంతో పిలుస్తున్నాను.
శఙ్కితేనాపి దోషేణ స్నేహనైర్మల్యమజ్జనమ్ । భవతీతి స వై శుద్ధ ఆస్వాద్యో విబుధైః సదా
సందేహం వచ్చినా ప్రేమ యొక్క నిర్మలత మరింత శుద్ధమవుతుంది. అందుకే అది ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, జ్ఞానులకు ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది.
స్నేహశుద్ధిరియం భద్రే కృతా మే త్వయి నాన్యథా । మంతవ్యం రక్షితోఽప్యేష లోకః శిష్టానువర్తినా
ఓ మృదువైనవాడా, నీపై నా ప్రేమ నిర్మలతను నేనే కలిగించాను, వేరేలా కాదు. మంచి వారిని అనుసరించేవారివల్ల ఈ లోకం కూడా కాపాడబడుతుందని భావించాలి.
ఆవయోర్నిందయా దేవి సర్వావస్థా సుశుద్ధయే । లోకో నశ్యేద్ధి సంమూఢశ్చరితైర్మహతామయమ్
దేవీ, మనిద్దరిని నిందించడం వల్ల ప్రతి పరిస్థితిలో కూడా పవిత్రత కలుగుతుంది. లేకపోతే, గొప్పవారి చేష్టల వల్ల లోకం అయోమయంగా నశించిపోతుంది.
ఆవయోరుజ్జ్వలా కీర్తిరావయోరుజ్జ్వలో రసః । ఆవయోరుజ్జ్వలౌ వంశావావయోరుజ్జ్వలాః క్రియాః
మనిద్దరి కీర్తి ప్రకాశవంతంగా ఉంది, మనిద్దరి రుచి ప్రకాశవంతంగా ఉంది, మనిద్దరి వంశాలు ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి, మనిద్దరి కార్యాలు ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి.
భవేయురావయోః కీర్తిర్గాయకా ఉజ్జ్వలా భువి । ఆవయోర్భక్తిమంతో యే తే యాంత్యంతే భవాంబుధేః
మనిద్దరి కీర్తి భూమిపై గాయకులు పాడాలని కోరుకుంటున్నాను. మనిద్దరికి భక్తి కలిగినవారు భవసాగరాన్ని దాటి చివరకు చేరుకుంటారు.
ఇత్యుక్తా భవతీ తేన ప్రీయమాణేన తే గుణైః । పత్యుః పాదాంబుజే ద్రష్టుం కరోతు సదయం మనః
అలా నీ మంచి లక్షణాలతో సంతోషించిన ఆయన చెప్పిన మాటలు విని, భర్త పాదపద్మాలను చూడాలని నీ మనసు దయతో ఒప్పుకోవాలి.
వాసాంసి రమణీయాని భూషణాని మహాంతి చ । అంగరాగస్తథా గంధా మనోజ్ఞాస్త్వయి యోజితాః
నీవు ఆకర్షణీయమైన వస్త్రాలు, గొప్ప అలంకారాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, మధురమైన వాసనలు ధరించావు.
రథో దాస్యశ్చ రామేణ ప్రేషితా ఉత్సవాయతే । ఛత్రం చ చామరే శుభ్రే గజా అశ్వాశ్చ శోభనే
ఉత్సవానికి రాముడు రథం, దాసులు పంపించాడు; తెల్లటి గొడుగు, శుభ్రమైన చామరాలు, అందమైన ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడా పంపించాడు.
స్తూయమానా ద్విజశ్రేష్ఠైః సూతమాగధబందిభిః । వంద్యమానా పురస్త్రీభిః సేవ్యమానా చ యోద్ధృభిః
నీవు బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు, కీర్తిగాయకులు, పురోహితులు పొగిడుతూ, పట్టణ స్త్రీలు గౌరవిస్తూ, యోధులు సేవ చేస్తూ ఉన్నావు.
పుష్పైః సంఛాద్యమానా చ దేవీదేవాంగనాదిభిః । ధనాని దదతీ తేభ్యో ద్విజాతిభ్యో యథేప్సితమ్
దేవతా స్త్రీలు, అప్సరసులు పుష్పాలతో నిన్ను అలంకరించగా, నువ్వు వారికి, ద్విజులకు కావలసినంత ధనం ఇచ్చావు.
గజారూఢౌ కుమారౌ చ పురస్కృత్య జనేశ్వరీ । మయానుగమ్యమానా చ గచ్ఛాయోధ్యాం నిజాం పురీమ్
ప్రజల రాణివైన నీవు, నీ కుమారులు ఏనుగులపై ముందుగా, నేను వెనుక నడిచేలా, నీ స్వస్థలమైన అయోధ్యకు వెళ్లావు.
త్వయి తత్ర గతాయాం తు సంగతాయాం ప్రియేణ తే । సర్వాసాం రాజనారీణామాగతానాం చ సర్వశః
నువ్వు అక్కడికి చేరి, నీ ప్రియుడిని కలిసినప్పుడు, వచ్చిన అన్ని రాజకుమారులు, రాజమహిళలు కూడా
సర్వాసామృషిపత్నీనాం కౌసలానాం తథైవ చ । మంగలైర్వాద్యగీతాద్యైర్భవత్వద్య మహోత్సవః
అన్ని ఋషిపత్నులు, కోసలదేశ స్త్రీలు కూడా, మంగళ వాయిద్యాలు, పాటలు తోడుగా, నిన్ను ఉత్సవంగా ఆహ్వానించారు.