భుంజతే బ్రాహ్మణా యత్ర విచిత్రాన్నైర్మనోహరైః । పరస్పరం ప్రపశ్యంతో వార్తాం చక్రుర్మనోహరామ్
అక్కడ బ్రాహ్మణులు రకరకాల రుచికరమైన భోజనాలు ఆస్వాదిస్తూ, పరస్పరం ముచ్చట్లు చెప్పుకుంటూ ఆనందంగా ఉన్నారు.
పాయసాన్నాని శుభ్రాణి చంద్రకాంతిసమాని చ । క్షీరాజ్యబహుయుక్తాని శర్కరామిశ్రితాని చ
అక్కడ పాలతో, నెయ్యితో, చక్కెరతో కలిపిన, చంద్రకాంతిలా మెరిసే స్వచ్ఛమైన పాయసాలు ఉన్నాయి.
అపూపాస్తత్ర బహులాశ్చంద్రబింబసమాః శ్రియా । కర్పూరాదిసుగంధేన వాసితాః సుమనోహరాః
అక్కడ చంద్రబింబంలా మెరిసే అపూపాలు విరివిగా ఉన్నాయి. అవి కర్పూరాది సుగంధాలతో పరిమళించి, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి.
ఫేనికాఘటకాః స్నిగ్ధాః శతచ్ఛిద్రా విరంధ్రకాః । శష్కుల్యో మండకామృష్టా మధురాన్నసమన్వితాః
అక్కడ నూనెలో వేయించిన, తేనెతో పూసిన, మృదువుగా ఉండే ఫెనికలు, రంధ్రాలున్న తీపి వంటకాలు, ఇంకా రకరకాల మధురాన్నాలు ఉన్నాయి.
భక్తం కుముదసంకాశం ముద్గదాలివిమిశ్రితమ్ । సుగంధేన సమాయుక్తమత్యంతం ప్రీతిదాయకమ్
కుముదపువ్వులా తెల్లగా, ముద్గపప్పుతో కలిపిన అన్నం, సువాసనతో నిండినది, ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించేది.
ఓదనో దధినా యుక్తో భీమసేనసమన్వితః । స్వాదుపాకకరైః సృష్టః పాత్రే ముక్తః ప్రవేషకైః
అక్కడ పెరుగు కలిపిన అన్నం, పెద్ద బీన్స్తో, మంచి వంటవాళ్ల చేత తయారై, పరిచారకులు పాత్రల్లో వడ్డించారు.
తత్ర కేచిద్ద్విజాః పాత్రే నిక్షిప్తం వీక్ష్య పాయసమ్ । పరస్పరం తే ప్రత్యూచుః కిమిదం దృశ్యతేఽద్భుతమ్
అక్కడ కొంతమంది బ్రాహ్మణులు పాత్రలో పెట్టిన పాయసం చూసి, పరస్పరం ఆశ్చర్యంగా— 'ఇది ఏమిటి, ఎంత అద్భుతంగా ఉంది!' అన్నారు.
కిం చంద్రబింబం నభసః పతితం తమసో భయాత్ । అమృతం తు భవత్యత్ర మృత్యునాశకమద్భుతమ్
'ఇది ఆకాశంలోనుంచి చీకటి భయంతో పడిపోయిన చంద్రబింబమా? లేక మరణాన్ని తొలగించే అమృతమా? ఎంత అద్భుతంగా ఉంది!' అని వారు అన్నారు.
తచ్ఛ్రుత్వా రోషతామ్రాక్షః ప్రోవాచాన్యో ద్విజోత్తమః । నభవత్యేవ చంద్రస్య బింబం త్వమృతవిప్లుతమ్
అది విని, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారిన మరొక బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'చంద్రుని వలయాన్ని అమృతంతో నిండిపోయినప్పుడు అది ఉండదనుకో.'
ఏకమిందోర్వపుస్త్వేతద్దృశ్యతే సదృశం కథమ్ । బ్రాహ్మణానాం సహస్రస్య పాత్రే పాత్రే పృథక్పృథక్
ఒకే చంద్రుని రూపం, వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణుల పాత్రల్లో వేర్వేరుగా ఎలా కనిపించగలదు?
తతో జానీహి కుముదం కర్పూరం వా భవిష్యతి । మా జానీహి మృగాంకస్య బింబం శుభ్రశ్రియాన్వితమ్
అందుకే, ఇది కమలపువ్వు లేదా కర్పూరమని తెలుసుకో; తెల్లటి కాంతితో అలంకరించిన చంద్రుని వలయమని అనుకోకు.
తావదన్యో రుషాక్రాంతో ధున్వన్స్వం మస్తకం తథా । న జానంతి ద్విజా మూఢాః స్వాదుజ్ఞానా విచక్షణాః
అప్పుడే ఇంకొకడు కోపంతో తల ఊపుతూ ఇలా అన్నాడు: 'బుద్ధిలేని బ్రాహ్మణులు తెలియరు; రుచిని తెలిసినవారే నిజంగా తెలివైనవారు.'
ఇదం తు క్షౌద్రకందస్యరసేన పరిపాచితమ్ । జానీహి శతపత్రస్య పుష్పాణి మధురాణి చ
ఇది చెక్కెరరసం కలిపిన తేనె; ఇవి శతదళ కమలపు తీయని పువ్వులు అని తెలుసుకో.
ఏవం పరస్పరం విప్రాః కందమూలఫలాశినః । తర్కయంతి మునే ప్రీతా రసజ్ఞానేఽతిలోలుపాః
ఇలా, ఆ బ్రాహ్మణులు కందమూలఫలాలు తింటూ, రుచుల విషయాల్లో ఎంతో ఆసక్తితో పరస్పరం ఆనందంగా వాదించారు.
తావదన్యో ద్విజః ప్రాహ క్షత్త్రియాణాం వరం జనుః । భోక్ష్యంతే తాదృశం త్వన్నం మహత్పుణ్యైరుపస్కృతమ్
అప్పుడు మరొక బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'క్షత్రియుల జననం గొప్పది; వారు ఇలాంటి పుణ్యంతో కూడిన అన్నాన్ని భుజిస్తారు.'
తదా తం ప్రాబ్రవీద్విప్రో దత్తస్య ఫలమీదృశమ్ । యే దదత్యగ్రజన్మభ్యః ప్రాప్నువంతి త ఈప్సితమ్
అప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇలాంటి ఫలం దానం వల్ల లభిస్తుంది; ఉత్తమ జన్మలకు దానం చేసినవారు తాము కోరినది పొందుతారు.'
యైరర్చితో నైవ హరిర్నైవేద్యైర్వివిధైర్ముహుః । తేషామేతాదృశం భోజ్యం న భవేదక్షిగోచరమ్
హరిని ఎన్నో రకాల నైవేద్యాలతో పునఃపునః పూజించని వారికి ఇలాంటి భోజనం కనబడదు.
యైర్నరైరగ్రజన్మానో భోజితా వివిధై రసైః । భుంజతే తే స్వాదురసం పాపినాం చక్షురుజ్ఝితమ్
ఎవరైతే ఉత్తమ జన్మలను ఎన్నో రుచులతో తినిపించారో, వారు తియ్యని రుచులను ఆస్వాదిస్తారు; పాపుల కన్నులకు అవి కనిపించవు.
ఏవంవిధైరసైర్మిష్టైర్భోజితా ద్విజసత్తమాః । మండపే విపఠంతస్తే శబ్దబ్రహ్మవిచక్షణాః
ఇలాంటి మధురమైన రుచులతో తినిపించబడిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, ఆ మండపంలో వేదాలను పారాయణ చేసి, శబ్దబ్రహ్మ జ్ఞానంలో నిపుణులయ్యారు.
నృత్యంత్యేకే హసన్త్యేకే నదన్త్యేకే ప్రహర్షితాః । ఉత్సవో బహురుద్భాతి తత్ర శత్రుఘ్న ఆగమత్
కొంతమంది నృత్యం చేశారు, మరికొందరు నవ్వారు, ఇంకొందరు ఆనందంతో అరచేశారు; అక్కడ గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది. అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
రామః శత్రుఘ్నమాయాంతం పుష్కలేన సమన్వితమ్ । నిరీక్ష్యముదముద్భూతాం రక్షితుం నాశకత్తదా
రాముడు, పుష్కలుడితో కలిసి శత్రుఘ్నుడు వస్తున్నాడని చూసి, హర్షంతో ఉప్పొంగిపోయాడు; ఆ ఆనందాన్ని ఆపలేకపోయాడు.
యావదుత్తిష్ఠతే రామో భ్రాతరం హయపాలకమ్ । తావద్రామపదేలగ్నః శత్రుఘ్నో భ్రాతృవత్సలః
రాముడు తన సోదరుడైన గుర్రపు కాపరిని ఆహ్వానించేందుకు లేచేలోపే, సోదర ప్రేమతో శత్రుఘ్నుడు రాముని పాదాలపై పడ్డాడు.
పాదయోః పతితం వీక్ష్య భ్రాతరం వినయాన్వితమ్ । పరిరేభే దృఢం ప్రీతః క్షతసంశోభితాంగకమ్
తన పాదాలపై వినయంతో పడిపోయిన సోదరుడిని చూసి, రాముడు ప్రేమతో గట్టిగా ఆలింగనం చేశాడు. అతని శరీరం యుద్ధగాయాలతో మెరిసింది.
అశ్రూణి బహుధా ముంచన్హర్షాచ్ఛిరసి రాఘవః । అత్యంతం పరమాం ప్రాప ముదం వచనదూరగామ్
రాఘవుడు ఆనందంతో ఎన్నో కన్నీళ్లు కార్చి, మాటల్లో చెప్పలేని పరమానందాన్ని పొందాడు.
పుష్కలం స్వీయపదయోర్నమ్రం వినయవిహ్వలః । సుదృఢం భుజయోర్మధ్యే వినీయాపీడయద్భృశమ్
పుష్కలుడు తన పాదాల వద్ద వంగి, వినయంతో తలదించుకుని ఉండగా, రాముడు అతన్ని బలంగా తన భుజాల మధ్యకు తీసుకుని గట్టిగా ఆలింగనం చేశాడు.
హనూమంతం తథా వీరం సుగ్రీవం చాంగదం తథా । లక్ష్మీనిధిం జనకజం ప్రతాపాగ్ర్యం రిపుంజయమ్
అలాగే, వీరుడు అయిన హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు, అంగదుడు, లక్ష్మీనిధి, జనకుని కుమార్తె, పరాక్రమంలో ముందున్న వారు, శత్రువులను జయించినవారు కూడా ఉన్నారు.
సుబాహుం సుమదం వీరం విమలం నీలరత్నకమ్ । సత్యవంతం వీరమణిం సురథం రామసేవకమ్
సుబాహు, సుమద, వీరుడు, నిర్మలుడు, నీలరత్నాలతో అలంకరించబడినవాడు, సత్యవంతుడు, యోధులలో మణివంటి సురథుడు, రాముని సేవకుడు.
అన్యానపి మహాభాగాన్రఘునాథః స్వయం తదా । పరిరేభే దృఢం స్నిగ్ధాన్పాదయోః ప్రణతాన్నృపాన్
అప్పుడు రఘునాథుడు, తన పాదాలకు నమస్కరించిన ఇతర మహాభాగ రాజులను కూడా ప్రేమతో, గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
సుమతిః శ్రీరఘుపతిం భక్తానుగ్రహకారకమ్ । పరిరభ్య దృఢం ప్రీతః సంముఖే తిష్ఠదున్నతః
భక్తులకు అనుగ్రహం చేసే శ్రీరఘుపతిని ఎదురుగా నిలబడి, సుమతి ఆనందంతో గట్టిగా ఆలింగనం చేశాడు.
తదా రామో నిజామాత్యం వీక్ష్య సాన్నిధ్యమాగతమ్ । ఉవాచ పరమప్రీత్యా మంత్రిణం వదతాం వరః
ఆ సమయంలో రాముడు, తన వద్దకు వచ్చిన మంత్రి ని చూసి, ఎంతో ఆనందంతో ఆ మంత్రిలో శ్రేష్ఠుడైన వాక్చాతుర్యశాలి తో ఇలా అన్నాడు.