క్రమేణ నగరీం ప్రాప సూర్యవంశవిభూషితామ్ । అనేకైః కేతుభిః శ్రేష్ఠైర్భూషితాం దుర్గరాజితామ్
ఆయన క్రమంగా సూర్యవంశానికి గౌరవంగా ఉన్న ఆ నగరానికి చేరాడు. ఆ పట్టణం ఎన్నో అద్భుతమైన జెండాలతో అలంకరించబడి, బలమైన కోటతో రక్షించబడింది.
రామః శ్రుత్వా హయం ప్రాప్తం శత్రుఘ్నేన సహామునా । పుష్కలేన చ వీరేణ యయౌ హర్షమనేకధా
హయము శత్రుఘ్నుడు, వీరుడు అయిన పుష్కలుడు తీసుకొచ్చారని విని, రాముడు అనేక విధాల ఆనందంతో బయలుదేరాడు.
కటకం నిర్దిదేశాసౌ చతురంగం మహాబలమ్ । లక్ష్మణం ప్రేషయామాస భ్రాతరం బలినాం వరమ్
అతడు మహాబలమైన నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని ఏర్పాటుచేసి, తన బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన అన్నయ్య లక్ష్మణుడిని పంపించాడు.
లక్ష్మణః సైన్యసహితో గత్వా భ్రాతరమాగతమ్ । పరిరేభే ముదాక్రాంతః క్షతశోభితగాత్రకమ్
లక్ష్మణుడు సైన్యంతో కలిసి వెళ్లి తిరిగి వచ్చిన అన్నయ్యను హర్షంతో ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. అతని శరీరం గాయాలచే అలంకరించబడి ఉంది.
సర్వత్ర కుశలం పృష్టో వార్తాం చాత్ర చకార సః । పరమం హర్షమాపన్నః శత్రుఘ్నః సంగతో ముదా
అక్కడ ప్రతిచోటా శత్రుఘ్నుడు వారి క్షేమాన్ని అడిగి, వార్తలు పంచుకున్నాడు. ఇద్దరూ కలసి పరమానందాన్ని పొందారు.
సౌమిత్రిః స్వరథే స్థిత్వా భ్రాత్రా సహ మహామనాః । సైన్యేన మహతా వీరో యయౌ స్వనగరీం ప్రతి
సౌమిత్రి తన సొంత రథంలో అన్నయ్యతో కలిసి, గొప్ప హృదయంతో, పెద్ద సైన్యాన్ని తీసుకొని తన నగరానికి బయలుదేరాడు.
సరయూః పుణ్యసలిలా పవిత్రిత జగత్త్రయా । రామపాదరజః పూతా శరచ్చంద్రసమప్రభా
సరయూ పవిత్రమైన నీటితో మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది. రాముని పాదధూళి వల్ల మరింత పవిత్రమై, శరదృతువు చంద్రునిలా ప్రకాశిస్తోంది.
హంసకారండవాకీర్ణా చక్రవాకోపశోభితా । విచిత్రతరవర్ణైశ్చ పక్షిభిర్నాదితా భృశమ్
ఆ సరయూ హంసలు, నెమళ్ళు, చక్రవాక పక్షులతో నిండిపోయి, రంగురంగుల పక్షుల కిలకిలారావాలతో మారుమోగుతోంది.
మండపాస్తత్ర బహుశో రామచంద్రేణకారితాః । బ్రాహ్మణానాం వేదవిదాం పృథక్పాఠనినాదకాః
అక్కడ రామచంద్రుడు ఎన్నో మండపాలు నిర్మించాడు. వాటిలో వేదాలు చదువుతున్న బ్రాహ్మణుల స్వరాలు ప్రతిధ్వనించాయి.
క్షత్రియాస్తత్ర బహవో ధనుఃపాణి సుశోభితాః । జ్యాటంకారేణ బహునా నాదయంతో మహీతలమ్
అక్కడ అనేక మంది క్షత్రియులు విల్లు చేతబట్టి, విల్లుల తంతుల శబ్దంతో భూమిని మారుమోగించారు.
భుంజతే బ్రాహ్మణా యత్ర విచిత్రాన్నైర్మనోహరైః । పరస్పరం ప్రపశ్యంతో వార్తాం చక్రుర్మనోహరామ్
అక్కడ బ్రాహ్మణులు రకరకాల రుచికరమైన భోజనాలు ఆస్వాదిస్తూ, పరస్పరం ముచ్చట్లు చెప్పుకుంటూ ఆనందంగా ఉన్నారు.
పాయసాన్నాని శుభ్రాణి చంద్రకాంతిసమాని చ । క్షీరాజ్యబహుయుక్తాని శర్కరామిశ్రితాని చ
అక్కడ పాలతో, నెయ్యితో, చక్కెరతో కలిపిన, చంద్రకాంతిలా మెరిసే స్వచ్ఛమైన పాయసాలు ఉన్నాయి.
అపూపాస్తత్ర బహులాశ్చంద్రబింబసమాః శ్రియా । కర్పూరాదిసుగంధేన వాసితాః సుమనోహరాః
అక్కడ చంద్రబింబంలా మెరిసే అపూపాలు విరివిగా ఉన్నాయి. అవి కర్పూరాది సుగంధాలతో పరిమళించి, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి.
ఫేనికాఘటకాః స్నిగ్ధాః శతచ్ఛిద్రా విరంధ్రకాః । శష్కుల్యో మండకామృష్టా మధురాన్నసమన్వితాః
అక్కడ నూనెలో వేయించిన, తేనెతో పూసిన, మృదువుగా ఉండే ఫెనికలు, రంధ్రాలున్న తీపి వంటకాలు, ఇంకా రకరకాల మధురాన్నాలు ఉన్నాయి.
భక్తం కుముదసంకాశం ముద్గదాలివిమిశ్రితమ్ । సుగంధేన సమాయుక్తమత్యంతం ప్రీతిదాయకమ్
కుముదపువ్వులా తెల్లగా, ముద్గపప్పుతో కలిపిన అన్నం, సువాసనతో నిండినది, ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించేది.
ఓదనో దధినా యుక్తో భీమసేనసమన్వితః । స్వాదుపాకకరైః సృష్టః పాత్రే ముక్తః ప్రవేషకైః
అక్కడ పెరుగు కలిపిన అన్నం, పెద్ద బీన్స్తో, మంచి వంటవాళ్ల చేత తయారై, పరిచారకులు పాత్రల్లో వడ్డించారు.
తత్ర కేచిద్ద్విజాః పాత్రే నిక్షిప్తం వీక్ష్య పాయసమ్ । పరస్పరం తే ప్రత్యూచుః కిమిదం దృశ్యతేఽద్భుతమ్
అక్కడ కొంతమంది బ్రాహ్మణులు పాత్రలో పెట్టిన పాయసం చూసి, పరస్పరం ఆశ్చర్యంగా— 'ఇది ఏమిటి, ఎంత అద్భుతంగా ఉంది!' అన్నారు.
కిం చంద్రబింబం నభసః పతితం తమసో భయాత్ । అమృతం తు భవత్యత్ర మృత్యునాశకమద్భుతమ్
'ఇది ఆకాశంలోనుంచి చీకటి భయంతో పడిపోయిన చంద్రబింబమా? లేక మరణాన్ని తొలగించే అమృతమా? ఎంత అద్భుతంగా ఉంది!' అని వారు అన్నారు.
తచ్ఛ్రుత్వా రోషతామ్రాక్షః ప్రోవాచాన్యో ద్విజోత్తమః । నభవత్యేవ చంద్రస్య బింబం త్వమృతవిప్లుతమ్
అది విని, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారిన మరొక బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'చంద్రుని వలయాన్ని అమృతంతో నిండిపోయినప్పుడు అది ఉండదనుకో.'
ఏకమిందోర్వపుస్త్వేతద్దృశ్యతే సదృశం కథమ్ । బ్రాహ్మణానాం సహస్రస్య పాత్రే పాత్రే పృథక్పృథక్
ఒకే చంద్రుని రూపం, వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణుల పాత్రల్లో వేర్వేరుగా ఎలా కనిపించగలదు?
తతో జానీహి కుముదం కర్పూరం వా భవిష్యతి । మా జానీహి మృగాంకస్య బింబం శుభ్రశ్రియాన్వితమ్
అందుకే, ఇది కమలపువ్వు లేదా కర్పూరమని తెలుసుకో; తెల్లటి కాంతితో అలంకరించిన చంద్రుని వలయమని అనుకోకు.
తావదన్యో రుషాక్రాంతో ధున్వన్స్వం మస్తకం తథా । న జానంతి ద్విజా మూఢాః స్వాదుజ్ఞానా విచక్షణాః
అప్పుడే ఇంకొకడు కోపంతో తల ఊపుతూ ఇలా అన్నాడు: 'బుద్ధిలేని బ్రాహ్మణులు తెలియరు; రుచిని తెలిసినవారే నిజంగా తెలివైనవారు.'
ఇదం తు క్షౌద్రకందస్యరసేన పరిపాచితమ్ । జానీహి శతపత్రస్య పుష్పాణి మధురాణి చ
ఇది చెక్కెరరసం కలిపిన తేనె; ఇవి శతదళ కమలపు తీయని పువ్వులు అని తెలుసుకో.
ఏవం పరస్పరం విప్రాః కందమూలఫలాశినః । తర్కయంతి మునే ప్రీతా రసజ్ఞానేఽతిలోలుపాః
ఇలా, ఆ బ్రాహ్మణులు కందమూలఫలాలు తింటూ, రుచుల విషయాల్లో ఎంతో ఆసక్తితో పరస్పరం ఆనందంగా వాదించారు.
తావదన్యో ద్విజః ప్రాహ క్షత్త్రియాణాం వరం జనుః । భోక్ష్యంతే తాదృశం త్వన్నం మహత్పుణ్యైరుపస్కృతమ్
అప్పుడు మరొక బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'క్షత్రియుల జననం గొప్పది; వారు ఇలాంటి పుణ్యంతో కూడిన అన్నాన్ని భుజిస్తారు.'
తదా తం ప్రాబ్రవీద్విప్రో దత్తస్య ఫలమీదృశమ్ । యే దదత్యగ్రజన్మభ్యః ప్రాప్నువంతి త ఈప్సితమ్
అప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇలాంటి ఫలం దానం వల్ల లభిస్తుంది; ఉత్తమ జన్మలకు దానం చేసినవారు తాము కోరినది పొందుతారు.'
యైరర్చితో నైవ హరిర్నైవేద్యైర్వివిధైర్ముహుః । తేషామేతాదృశం భోజ్యం న భవేదక్షిగోచరమ్
హరిని ఎన్నో రకాల నైవేద్యాలతో పునఃపునః పూజించని వారికి ఇలాంటి భోజనం కనబడదు.
యైర్నరైరగ్రజన్మానో భోజితా వివిధై రసైః । భుంజతే తే స్వాదురసం పాపినాం చక్షురుజ్ఝితమ్
ఎవరైతే ఉత్తమ జన్మలను ఎన్నో రుచులతో తినిపించారో, వారు తియ్యని రుచులను ఆస్వాదిస్తారు; పాపుల కన్నులకు అవి కనిపించవు.
ఏవంవిధైరసైర్మిష్టైర్భోజితా ద్విజసత్తమాః । మండపే విపఠంతస్తే శబ్దబ్రహ్మవిచక్షణాః
ఇలాంటి మధురమైన రుచులతో తినిపించబడిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు, ఆ మండపంలో వేదాలను పారాయణ చేసి, శబ్దబ్రహ్మ జ్ఞానంలో నిపుణులయ్యారు.
నృత్యంత్యేకే హసన్త్యేకే నదన్త్యేకే ప్రహర్షితాః । ఉత్సవో బహురుద్భాతి తత్ర శత్రుఘ్న ఆగమత్
కొంతమంది నృత్యం చేశారు, మరికొందరు నవ్వారు, ఇంకొందరు ఆనందంతో అరచేశారు; అక్కడ గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది. అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు అక్కడికి వచ్చాడు.