మాసి భాద్రపదే శుక్లే చతుర్థ్యాం చంద్రదర్శనమ్ । మిథ్యాభిదూషణం ప్రాహుస్తస్మాత్తత్పరివర్జయేత్
భాద్రపద మాసంలో శుక్లపక్ష చవితినాడు చంద్రుని దర్శనం జరుగుతుంది. ఆ రోజున అసత్య ఆరోపణలు చేయకూడదని చెబుతారు.
ప్రాప్యతే దర్శనం తత్ర చతుర్థ్యాం శీతగోర్నరః । స్యమంతస్య కథాం శ్రుత్వా మిథ్యావాదాత్ప్రముచ్యతే
ఆ చవితినాడు ఎవరు చల్లని చంద్రుని దర్శించి, స్యమంతక మణి కథను వినితే, వారు అసత్య నిందల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
సులక్ష్మణాం నాగ్నజితీం సుశీలాం చ యశస్వినీమ్ । మద్రరాజసుతాస్తిస్రః కన్యకాస్తాః శుభాననాః
సులక్ష్మణ, నాగ్నజితి, సుశీల అనే యశస్సుతో కూడిన మృదువైన స్వభావమున్న మద్రరాజు కుమార్తెలు, అందమైన ముఖాలతో ఉన్నారు.
స్వయంవరస్థాస్తాః కృష్ణం వరయామాసురుజ్జ్వలాః । ఏకస్మిన్దివసే తాస్తు ఉపయేమే యదూద్వహః
ఆ ప్రకాశవంతమైన కన్యలు స్వయంవరంలో కృష్ణునిని వరించాయి. ఆ యదువంశశ్రేష్ఠుడు ఒకే రోజున వారిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
అష్టౌ మహిష్యస్తాః సర్వా రుక్మిణ్యాద్యా మహాత్మనః । రుక్మిణీ సత్యభామా చ కాలిందీ చ శుచిస్మితా
మహాత్ముడైన ఆయనకు ఎనిమిది భార్యలు ఉన్నారు. వాటిలో మొదట రుక్మిణి, సత్యభామ, శుచిస్మిత కలిందీ ఉన్నారు.
మిత్రవిందా జాంబవతీ నాగ్నజిత్యః సులక్ష్మణా । సుశీలా నామ తన్వంగీ మహిషీ చాష్టమీ స్మృతా
మిత్రవింద, జాంబవతి, నాగ్నజితి, సులక్ష్మణ, సుషీల అనే సన్నని నడుము కలిగిన వారు ఆయన ఎనిమిది భార్యలుగా గుర్తించబడతారు.
భూమిపుత్రో మహావీర్యో నరకో నామ రాక్షసః । జిత్వా దేవపతిం శక్రం సర్వాంశ్చైవ సురాన్రణే
భూమిపుత్రుడైన మహావీరుడు నరకాసురుడు అనే రాక్షసుడు, దేవేంద్రుడిని మరియు యుద్ధంలో ఇతర దేవతలను జయించాడు.
అదిత్యా దేవమాతుశ్చ కుండలే చ సువర్చసీ । బలాజ్జగ్రాహ దేవానాం రత్నాని వివిధాని చ
ఆయన దేవతామాత అయిన అదితి యొక్క ప్రకాశవంతమైన కుండలాలను, ఇంకా దేవతల రకరకాల రత్నాలను బలవంతంగా తీసుకున్నాడు.
ఐరావతం మహేంద్రస్య తథైవోచ్చైఃశ్రవం హయమ్ । మాణిక్యాది ధనేశస్య శంఖపద్మనిధిం తథా
మహేంద్రుని ఏరావతాన్ని, అలాగే ఉచ్చైశ్రవ అనే గుర్రాన్ని, ధనేశుని మాణిక్యాది రత్నాలను, శంఖపద్మ నిధులను కూడా తీసుకున్నాడు.
స్త్రియశ్చాప్సరసశ్చైవ హృతవాన్క్షితినందనః । వజ్రాదిహేతీస్తేషాం చ బలాద్ధృత్వా దివౌకసామ్
భూమిపుత్రుడు ఆ అప్సరసలను, ఇతర స్త్రీలను కూడా అపహరించాడు. దేవతల వద్ద నుండి వజ్రాది ఆయుధాలను బలవంతంగా తీసుకున్నాడు.
తైరేవ స సురాన్హత్వా సభాం మయవినిర్మితామ్ । ఉవాస వ్యోమగో దివ్యో నగర్యాం విమలేంబరే
అవే ఆయుధాలతో, ఆ మాయావి దేవతలను సంహరించి, ఆకాశంలో నిర్మలమైన నగరంలో, ప్రకాశవంతమైన వస్త్రాలు ధరించి, మాయతో సృష్టించిన సభలో ఉండిపోయాడు.
తతో దేవగణాః సర్వే పురస్కృత్య శచీపతిమ్ । భయార్తాః శరణం జగ్ముః కృష్ణమక్లిష్టకారిణమ్
అప్పుడల్లా దేవతలు, శచీపతిని ముందుగా ఉంచుకుని, భయంతో, కష్టంలో ఉన్న వారు, కలుషం లేని కార్యాలు చేసే కృష్ణుని ఆశ్రయించేందుకు వెళ్లారు.
కృష్ణోఽపి తదుపశ్రుత్య సర్వం నరకచేష్టితమ్ । దేవానామభయం దత్వా వైనతేయం వ్యచింతయత్
కృష్ణుడు ఆ నరకాసురుని చేసిన కార్యాలన్నీ విని, దేవతలకు భద్రత ఇచ్చి, వెంటనే గరుత్మంతుని గురించి ఆలోచించాడు.
తస్మిన్క్షణే హరేస్తస్య వైనతేయో మహాబలః । ప్రాంజలిః పురతస్తస్థౌ సర్వదేవనమస్కృతః ౫౦ 6.249.
అప్పటి క్షణంలో, హరిదేవుని ఎదుట, మహాబలశాలి అయిన వైనతేయుడు, అందరు దేవతలు నమస్కరించేలా, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.
తమారుహ్య ద్విజశ్రేష్ఠం సత్యయా సహ కేశవః । సంస్తూయమానో మునిభిః ప్రయయౌ రాక్షసాలయమ్
అప్పుడు కేశవుడు, సత్యాతో కలిసి, పక్షీరాజు మీద ఎక్కి, మునులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, రాక్షసుల నివాసానికి బయలుదేరాడు.
ప్రదీప్యమానమాకాశే యథా సూర్యస్య మండలమ్ । రాక్షసైర్బహుభిర్యుక్తం దివ్యైరాభరణైర్యుతమ్
ఆకాశంలో సూర్యుడి వలె ప్రకాశించే, అనేక రాక్షసులు దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ నగరాన్ని ఆయన చూశాడు.
దదర్శ తత్పురం కృష్ణో దుర్భేద్యం త్రిదశైరపి । తదావరణాని భగవాన్వీక్ష్య చక్రేణ వీర్యవాన్
కృష్ణుడు ఆ నగరాన్ని, దేవతలకైనా దుర్భేద్యమైనదిగా చూశాడు. దాని కోటలు గమనించి, పరాక్రమశాలి భగవంతుడు తన చక్రాన్ని సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
చిచ్ఛేద తేజసా దీప్త్యా తమాంసి చ దివాకరః । తతస్తే రాక్షసాః సర్వే శతశోఽథ సహస్రశః
ఆయన తేజస్సుతో చుట్టూ ఉన్న చీకటిని సూర్యుడు పోగొట్టినట్లుగా తొలగించాడు. వెంటనే అన్ని రాక్షసులు వందల, వేల సంఖ్యలో—
ఉద్యమ్య శూలాని తదా యుద్ధాయాభిముఖం యయుః । తతస్తు తోమరైర్దివ్యైర్భిణ్డిపాలైః సుపట్టిశైః
ఆ సమయంలో, వారు తాము పట్టుకున్న శూలాలను ఎత్తి యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చారు. ఆపై దివ్యమైన తోమరాలు, గొడ్డళ్లతో, బలమైన ముష్టులతో—
కేశవం తాడయామాసుః పలాలైరివ పావకమ్ । తతస్తు శార్ఙ్గమాదాయ భగవాన్గరుడధ్వజః
వారు కేశవునిపై పొయ్యిలో గడ్డి వేసినట్లు దాడి చేశారు. అప్పుడు గరుత్వజుడైన భగవంతుడు తన శారంగ ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
దివ్యశస్త్రాణి చిచ్ఛేద బాణైరగ్నిశిఖోపమైః । తేషాం శిరోధరా నాగానశ్వాంశ్చైవ తరస్వినః
అగ్ని జ్వాలలవంటి బాణాలతో ఆయన వారి దివ్యాయుధాలను నాశనం చేశాడు; వారి ఏనుగుల మెడలు, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలను—
చక్రేణైవ ప్రచిచ్ఛేద వీర్యవాన్పురుషోత్తమః । కేచిచ్చక్రేణ సంఛిన్నాస్తథాన్యే శరతాడితాః
పరాక్రమశాలి పురుషోత్తముడు తన చక్రంతో వారిని నరికేశాడు; కొంతమందిని చక్రంతో, మరికొంతమందిని బాణాలతో హతమార్చాడు.
గదయా నిహతాః కేచిద్రాక్షసాస్తద్రణాజిరే । ఏవం తే రాక్షసాః సర్వే పాతితా ధరణీతలే
ఆ యుద్ధరంగంలో కొంతమంది రాక్షసులు గదతో సంహరించబడ్డారు; ఇలా అన్ని రాక్షసులు భూమిపై పడిపోయారు.
శక్రోత్సృష్టేన వజ్రేణ నిర్భిన్నా ఇవ భూధరాః । నిహత్య దానవాన్సర్వాన్పుండరీకాయతేక్షణః
ఇంద్రుడు వదిలిన వజ్రాయుధంతో పర్వతాలు చీలిపోయినట్లు, పద్మాక్షుడు అందరు దానవులను సంహరించాడు.
పాఞ్చజన్యం మహాశంఖం ప్రదధ్మౌ పురుషోత్తమః । తతః స నరకో దైత్యో ధనురాదాయ వీర్యవాన్
పురుషోత్తముడు మహాశంఖమైన పాంచజన్యాన్ని ఊదాడు; వెంటనే నరకాసురుడు పరాక్రమంతో తన ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
దివ్యం స్యందనమారుహ్య యయౌ యుద్ధాయ కేశవమ్ । తయోర్యుద్ధమభూద్ఘోరం తుములం లోమహర్షణమ్
దివ్యరథంపై ఎక్కి, కేశవునితో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు; వారి యుద్ధం భయంకరంగా, ఘోరంగా, రోమాలు నిక్కబొడిచేలా సాగింది.
బహుభిర్బాణసాహస్రైర్మేఘయోరివ వర్షతోః । తతోఽర్ద్ధచంద్ర బాణేన వాసుదేవః సనాతనః
రెండు వైపులా వేలాది బాణాలు వర్షంలా కురిసాయి; ఆపై శాశ్వతుడు వాసుదేవుడు అర్ధచంద్రాకార బాణంతో—
తస్య రాక్షసముఖ్యస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద వీర్యవాన్ । ససర్జాస్త్రం మహాదివ్యం నరకస్య మహోరసి
ఆ రాక్షసులలో ముఖ్యుడైన వాడి ధనుస్సును పరాక్రమవంతుడు నరికేశాడు; నరకుడి విస్తారమైన ఛాతిపై మహాదివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
స తేన భిన్నహృదయః పపాతోర్వ్యాం మహాసురః । శక్రవజ్రేణ నిర్భిన్నో మహాచల ఇవోన్నదన్
ఆ మహాశూరుడు, ఇంద్రుని వజ్రాయుధంతో గుండె చీలిపోయి, ఘోరంగా అరుస్తూ, ఒక పెద్ద కొండలా భూమిపై పడిపోయాడు.
ఉపగమ్య తతః కృష్ణః సమీపం తస్య రక్షసః । భూమ్యా సంప్రార్థితః ప్రాహ వరం వృణ్వితి రాక్షసమ్ । స చాహ రాక్షసః కృష్ణం గరుడోపరి సంస్థితమ్
ఆ తరువాత కృష్ణుడు, భూమి దేవత ప్రేరణతో, ఆ రాక్షసుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'నీకు కావలసిన వరం కోరుకో' అని అన్నాడు.