తదాపి చ కుశో వీరో వారుణాస్త్రం సమాదదే । బబంధ తం చ పాశేన దృఢేన స లవాగ్రజః
అప్పటికీ, వీరుడైన కుశుడు వారుణాస్త్రాన్ని ఉపయోగించి, బలమైన పాశంతో లవుని అన్న సుగ్రీవుణ్ణి బంధించాడు.
స బద్ధః పాశకైః స్నిగ్ధైః కుశేన బలశాలినా । పపాత రణమధ్యే వై మహావీరైరలంకృతే
బలవంతుడైన కుశుడు వేసిన మృదువైన పాశాలతో బంధించబడి, సుగ్రీవుడు మహావీరులు చుట్టుముట్టిన యుద్ధరంగంలో పడిపోయాడు.
సుగ్రీవం పతితం దృష్ట్వా వీరాః సర్వత్ర దుద్రువుః । జయమాప లవభ్రాతా మహావీరశిరోమణిః
సుగ్రీవుడు పడిపోయిన దృశ్యం చూసి, వీరులు అందరూ అక్కడక్కడా పారిపోయారు. లవుని తమ్ముడు, మహావీరులలో శిరోమణి, విజయాన్ని సాధించాడు.
తావల్లవో భటాఞ్జిత్వా పుష్కలం చాంగదం తథా । ప్రతాపాగ్ర్యం వీరమణిం తథాన్యానపి భూభుజః
ఆ సమయంలో లవుడు, యోధులను, పుష్కలుడిని, అంగదుడిని, పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యులైన వీరులను, ఇతర రాజులను కూడా ఓడించాడు.
జయం ప్రాప్య రణే వీరో లవో భ్రాతరమాగమత్ । సంగ్రామే జయకర్తారం వైరికోటినిపాతకమ్
యుద్ధంలో విజయం సాధించిన వీరుడు లవుడు, యుద్ధంలో గెలిచినవాడు, శత్రువులను లక్షల కొద్దీ సంహరించిన తన తమ్ముడి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
పరస్పరం ప్రహృషితౌ పరిరంభం ప్రకుర్వతః । జయం ప్రాప్తౌ తదా వార్తాం మునే చక్రతురున్మదౌ
వారిద్దరూ పరస్పరం ఆనందంతో ఆలింగనం చేసుకుని, విజయం సాధించిన ఆనందాన్ని ఆ మునికి ఉల్లాసంగా తెలియజేశారు.
లవ ఉవాచ। భ్రాతస్తవ ప్రసాదేన నిస్తీర్ణో రణతోయధిః । ఇదానీం వీరరణకం శోధయావః సుశోభితమ్
లవుడు ఇలా అన్నాడు: అన్నయ్యా, నీ దయ వల్ల నేను యుద్ధ సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాను. ఇప్పుడు మనం ఈ మహోన్నతమైన వీరభూమిని శుభ్రం చేద్దాం.
ఇత్యుక్త్వా త్వరితం వీరో జగ్మతుస్తౌ కుశీలవౌ । రాజ్ఞో మౌలిమణిం చిత్రం జగ్రాహ కనకాచితమ్
అలా చెప్పి, ఆ వీర కుమారులు కుశుడు, లవుడు వేగంగా వెళ్లి, రాజు ధరించిన బంగారు అలంకారాల మణిమకుటాన్ని తీసుకున్నారు.
పుష్కలస్య లవో వీరో జగ్రాహ ముకుటం శుభమ్ । అంగదే చ మహానర్ఘ్యే శత్రుఘ్నస్యాపరస్య చ
వీరుడైన లవుడు పుష్కలుని శుభ్రమైన మకుటాన్ని, శత్రుఘ్నుని విలువైన అంగదాలను, ఇంకొకరిని కూడా తీసుకున్నాడు.
గృహీత్వా శస్త్రసంఘాతం హనూమంతం కపీశ్వరమ్ । సుగ్రీవం సవిధే గత్వా ఉభావపి బబంధతుః
అస్త్రాలన్నీ తీసుకుని, వానరాధిపతి హనుమంతుని, సుగ్రీవుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఇద్దరినీ బంధించారు.
పుచ్ఛే వాయుసుతస్యాయం గృహీత్వా తు కుశానుజః । భ్రాతరం ప్రత్యువాచేదం నేష్యామి స్వకమందిరమ్
వాయుపుత్రుని తోకను పట్టుకుని, కుశుని తమ్ముడు తన అన్నయ్యతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇతనిని మన ఇంటికి తీసుకెళ్తాను.'
ఆవయోర్జననీ ప్రీత్యై గృహీత్వా పుచ్ఛకే త్వహమ్ । క్రీడార్థమృషిపుత్రాణాం కౌతుకార్థం మమైవ చ
మన తల్లికి సంతోషం కలిగించేందుకు, ఋషిపుత్రుల ఆట కోసం, నాకు కూడా ఆనందంగా ఉండేందుకు నేను ఇతని తోకను పట్టుకున్నాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతో వాక్యమువాచ చ కుశో లవమ్ । అహమేనం గ్రహీష్యామి వానరం బలినం దృఢమ్
అది విని, కుశుడు లవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ బలవంతుడైన వానరుణ్ణి నేను పట్టుకుంటాను.'
ఇత్యేవం భాషమాణౌ తౌ బద్ధ్వా తౌ బలినాం వరౌ । పుచ్ఛయోర్బలినౌ ధృత్వా జగ్మతుః స్వాశ్రమం ప్రతి
ఇలా మాట్లాడుకుంటూ, ఆ ఇద్దరు బలవంతులైన వానరులను బంధించి, వారి తోకలు పట్టుకుని తమ ఆశ్రమం వైపు బయలుదేరారు.
స్వాశ్రమాయ ప్రగచ్ఛంతౌ వీక్ష్య తౌ కపిసత్తమౌ । కంపమానౌ జగదతురన్యోన్యం భీతయా గిరా
తమ ఆశ్రమం వైపు వెళ్తూ, ఆ ఇద్దరు గొప్ప వానరులను వణికిపోతూ చూస్తూ, భయంతో పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
హనూమాన్కపిరాజానం ప్రత్యువాచ భయార్ద్రధీః । ఏతౌ రామసుతావస్మాన్నేష్యతః స్వాశ్రమం ప్రతి
హనుమంతుడు భయంతో మనసు కలవరపడి, వానరాధిపతికి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రాముని కుమారులు మనిద్దరినీ తమ ఆశ్రమానికి తీసుకెళ్తున్నారు.'
మయా పూర్వం కృతం కర్మ జానకీం ప్రతిగచ్ఛతా । తత్ర మే జానకీ దేవీ సంముఖాభూన్మనోహరా
అప్పట్లో నేను జానకిని వెతుక్కుంటూ వెళ్లినప్పుడు చేసిన పని గుర్తుంది. అప్పుడు ఆ దేవతసమానమైన జానకి నా ముందు ప్రత్యక్షమై, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది.
సా మాం ద్రక్ష్యతి వైదేహీ బద్ధం పాశేన వైరిణా । తదా హసిష్యతి వరా త్రపా మేఽత్ర భవిష్యతి
ఇప్పుడు వైదేహి నన్ను శత్రువు చేత బంధించబడినవాడిగా చూస్తుంది. అప్పుడు ఆమె నవ్వుతుంది, నాకు దీనిపై చాలా సిగ్గు కలుగుతుంది.
మయా కిమత్ర కర్తవ్యం ప్రాణత్యాగో భవిష్యతి । మహద్దుఃఖం చాపతితం స రామః కిం కరిష్యతి
ఇప్పుడు నేను ఏం చేయాలి? ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాలా? నాకు గొప్ప దుఃఖం వచ్చింది. రాముడు ఏం చేస్తాడో!
సుగ్రీవస్తద్వచః శ్రుత్వా మమాప్యేవం మహాకపే । నేష్యతే యది మామేవం నిధనం తు భవిష్యతి
హనుమంతుడి మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహాకపి! నన్నూ ఇలానే తీసుకెళ్తే, నాకు మరణమే జరుగుతుంది.'
ఏవం కథయతోరేవ హ్యన్యోన్యం భయభీతయోః । కుశో లవశ్చ భవనం మాతుః ప్రాపతురోజసా
ఇలా ఇద్దరూ భయంతో పరస్పరం మాట్లాడుకుంటుండగా, కుశుడు, లవుడు మహాశక్తితో తల్లిదండ్రుల ఇంటికి చేరుకున్నారు.
తావాయాతౌ సమీక్ష్యైవ జహర్ష జననీ తయోః । అన్యోన్యం పరమప్రీత్యా పరిరేభే నిజౌ సుతౌ
తన ఇద్దరు కుమారులు వచ్చారని చూసి, తల్లి ఎంతో ఆనందించింది. పరమ ప్రేమతో తన పిల్లలను ఆలింగనం చేసింది.
తాభ్యాం పుచ్ఛగృహీతౌ తౌ వానరౌ వీక్ష్య జానకీ । హనూమంతం చ సుగ్రీవం సర్వవీరం కపీశ్వరమ్
తన కుమారులు వానరులను తోకలు పట్టుకుని తెచ్చిన దృశ్యాన్ని చూసి, జానకి హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు, ఇతర వీర వానరాధిపతులను చూశింది.
జహాస పాశబద్ధౌ తౌ వీక్షమాణా వరాంగనా । ఉవాచ చ విమోక్షార్థం వదంతీ వచనం వరమ్
ఆ ఇద్దరు బంధించబడి ఉన్న వారిని చూసి, ఆ మహానుభావురాలు నవ్వింది. వారిని విడిపించాలనే దయతో మధురంగా మాటలు చెప్పింది.
పుత్రౌ ప్రముంచతం కీశౌ మహావీరౌ మహాబలౌ । ఈక్షంతౌ మాం యది స్ఫీతౌ ప్రాణత్యాగం కరిష్యతః
ఈ ఇద్దరు నా కుమారులు, వీరమయిన గొప్ప వానరాధిపతులు. వీరు నన్ను చూస్తే, ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు. వీరిని విడిపించండి.
అయం వై హనుమాన్వీరో యో దదాహ దనోః పురీమ్ । అయమప్యృక్షరాజో హి సర్వవానరభూమిపః
ఇతడు ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు, రాక్షసుని పట్టణాన్ని కాల్చినవాడు. ఇతడే రిక్షరాజు, అన్ని వానరుల రాజు కూడా.
కిమర్థం విధృతౌ కుత్ర కిం వా కృతమనాదరాత్ । పుచ్ఛే యువాభ్యాం విధృతౌ స మహాన్విస్మయోఽస్తి మే
ఏ కారణంగా, ఎక్కడ, ఏ అవమానంతో వీరిద్దరి తోకలు మీరు కట్టారు? ఇది నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
ఇతి మాతుర్వచః శ్లక్ష్ణం వీక్ష్యతాం పుత్రకౌ తదా । ఊచతుర్వినయశ్రేష్ఠౌ మహాబలసమన్వితౌ
తల్లి ఇలా మృదువుగా పలికినప్పుడు, గొప్ప బలమున్న, వినయశీలులైన కుమారులు ఇద్దరూ సమాధానం చెప్పారు.
మాతః కశ్చన భూపాలో రామో దాశరథిర్బలీ । తేన ముక్తో హయః స్వర్ణభాలపత్రః సుశోభితః
తల్లీ, ఒక బలవంతుడైన రాజు ఉన్నాడు, ఆయన దశరథుని కుమారుడు రాముడు. ఆయన చేతికి బంగారు అలంకారంతో ఉన్న గుర్రం విడిపోబడింది.
తత్రైవం లిఖితం మాతరేకవీరాప్రసూర్మమ । యే క్షత్రియాస్తే గృహ్ణన్తు నోచేత్పాదతలార్చకాః
అక్కడ ఇలా వ్రాయబడింది తల్లీ — నేను ఒక్క వీరుని తల్లి. క్షత్రియులు దాన్ని పట్టుకోగలరు, లేకపోతే ఆయన పాదాలకు సేవకులు కావాలి.