సమీరసూనుం ప్రబలమాయాంతం వీక్ష్య వానరమ్ । జహాస దర్శయన్దంతాన్కోపయన్నివ తం క్రుధా
శక్తివంతుడైన వాయుపుత్రుడు వానరరూపంలో వస్తున్నాడని చూసి, కుశుడు నవ్వుతూ, తన పళ్ళను చూపిస్తూ, కోపంతో అతన్ని రెచ్చగొట్టినట్టు కనిపించాడు.
ఉవాచ చ హనూమంతమేహి త్వం మమ సంముఖమ్ । భేత్స్యే బాణసహస్రేణ మృతో యాస్యసి యామినీమ్
అతడు హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నా ఎదుటకు రా. నేను నిన్ను వెయ్యి బాణాలతో ఛిద్రం చేస్తాను; చనిపోయి రాత్రిపూటలోకి వెళ్తావు."
ఇత్యుక్తో హనుమాఞ్జ్ఞాత్వా రామసూనుం మహాబలమ్ । స్వామికార్యం ప్రకర్తవ్యమితి కృత్వా ప్రధావితః
అలా అనగానే, హనుమంతుడు రాముని మహాబలంతో కూడిన కుమారుడిని గుర్తించి, తన యజమాని పనిని చేయాలని నిర్ణయించి, వేగంగా పరుగెత్తాడు.
శాలముత్పాట్య తరసా విశాలం శతశాఖినమ్ । కుశం వక్షసి సంలక్ష్య యయౌ యోద్ధుం మహాబలః
వంద కొమ్మలతో ఉన్న గొప్ప శాలవృక్షాన్ని బలంగా పీకి, హనుమంతుడు మహాబలంతో, కుశుని ఛాతిని లక్ష్యంగా చేసుకుని యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
శాలహస్తం సమాయాంతం హనూమంతం మహాబలమ్ । త్రిభిః క్షురప్రైర్వివ్యాధ హృది చంద్రోపమైర్బలీ
శాలవృక్షాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, మహాబలంతో ఉన్న హనుమంతుడు దగ్గరకు వస్తుండగా, కుశుడు చంద్రప్రభలతో మెరిసే మూడు పదునైన బాణాలతో అతని హృదయాన్ని గాయపరిచాడు.
స బాణవిద్ధస్తరసా కుశేన బలశాలినా । శాలేన హృది సంజఘ్నే దంతాన్నిష్పిష్య మారుతిః
బలశాలిగా ఉన్న కుశుడు వేగంగా బాణాలతో హనుమంతుని గాయపరిచాడు. హనుమంతుడు తన పళ్ళను బిగించి, శాలవృక్షంతో కుశుని ఛాతిలో బలంగా కొట్టాడు.
శాలాహతస్తదా బాలః కించిన్నాకంపత స్మయాత్ । తదా వీరాః ప్రశంసాం తు ప్రచక్రుస్తస్య బాల్యతః
శాలవృక్షంతో కొట్టినా, ఆ బాలుడు చిరునవ్వుతో కాస్త కూడా కదలలేదు. అప్పుడు అక్కడి వీరులు అతని బాల్యాన్ని పొగిడారు.
స శాలేన హతో వీరః సంహారాస్త్రం సమాదదే । సంహన్తుం వైరిణం కోపాత్కుశః స పరమాస్త్రవిత్
శాలవృక్షంతో గాయపడ్డ కుశుడు, పరమాస్త్రాలలో నిపుణుడై, శత్రువును కోపంతో సంహరించేందుకు సంహారాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
సంహారాస్త్రం సమాలోక్య దుర్జయం కుశమోచితమ్ । దధ్యౌ రామం స్వమనసా భక్తవిఘ్నవినాశకమ్
కుశుడు విడిచిన గెలవలేని భయంకరమైన సంహారాస్త్రాన్ని చూసి, ఆ వానరుడు తన మనసులో భక్తుల అడ్డంకులను తొలగించే రాముని ధ్యానించాడు.
తదా ముక్తం కుశేనాశు తదస్త్రం హృది మారుతేః । లగ్నం మహావ్యథాకారి తేన మూర్చ్ఛామితః పునః
ఆ సమయంలో కుశుడు విడిచిన ఆ ఆయుధం వేగంగా వాయుపుత్రుడి హృదయంలో తగిలి తీవ్రమైన బాధ కలిగించింది. దాంతో అతడు మళ్లీ అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
మూర్చ్ఛాం ప్రాప్తం తు తం దృష్ట్వా ప్లవంగం బలసంయుతః । వివ్యాధ సాయకైస్తీక్ష్ణైః సైన్యం తత్సకలం మహత్
ఆ మహాబలశాలి వానరుడు అపస్మారంలో పడిపోయినట్టు చూసి, అతడు పదునైన బాణాలతో ఆ గొప్ప సైన్యాన్ని అంతటినీ దాడి చేశాడు.
తస్య బాణాయుతైర్భగ్నం బలం సర్వం రణాంగణే । పలాయనపరం జాతం చతురంగసమన్వితమ్
అతని అనేక బాణాల వర్షంతో యుద్ధరంగంలో ఆ సైన్యం మొత్తం ఛిన్నాభిన్నమై, నాలుగు విభాగాల సైన్యమంతా పారిపోవడం మొదలుపెట్టింది.
తదా కపిపతిః కోపాత్సుగ్రీవో రక్షకో మహాన్ । అభ్యధావన్నగాన్నైకానుత్పాట్య కుశముద్భటమ్
అప్పుడు వానరుల రాజైన సుగ్రీవుడు, గొప్ప రక్షకుడు, కోపంతో ఎన్నో చెట్లు పీకి, ఉగ్రుడైన కుశుని ఎదుటకు దూసుకెళ్లాడు.
కుశః సర్వాన్ప్రచిచ్ఛేద లీలయా ప్రహసన్నగాన్ । పునరప్యాగతాన్వృక్షాంశ్చిచ్ఛేద తరసా బలీ
కుశుడు నవ్వుతూ సులభంగా అన్ని చెట్లను కోసేశాడు. మళ్లీ తిరిగి వచ్చిన చెట్లను కూడా తన బలంతో వేగంగా నరికేశాడు.
అనేకబాణవ్యథితః సుగ్రీవః సమరాంగణే । జగ్రాహ పర్వతం ఘోరం కుశమస్తకమధ్యతః
యుద్ధరంగంలో అనేక బాణాల వల్ల బాధపడుతున్న సుగ్రీవుడు, భయంకరమైన ఒక కొండను ఎత్తి, కుశుని తలపై విసిరాడు.
కుశస్తం నగమాయాంతం వీక్ష్య బాణైరనేకధా । నిష్పిపేష చకారాశు మహారుద్రాంగయోగ్యతామ్
ఆ కొండ తనవైపు వస్తున్నదని చూసిన కుశుడు, అనేక బాణాలతో దానిని వెంటనే ఛిద్రం చేసి, మహారుద్రునికి సమర్పించదగ్గదిగా మార్చేశాడు.
సుగ్రీవస్తన్మహత్కర్మ దృష్ట్వా బాలేన నిర్మితమ్ । జయాశాప్రతినిర్వృత్తో బభూవ సమరాంగణే
బాలుడైన కుశుడు చేసిన ఆ గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, సుగ్రీవుడు యుద్ధరంగంలో విజయం మీద ఆశను పూర్తిగా కోల్పోయాడు.
రణమధ్యే దురాక్రాంతం కుశం లాంగూలతాడకమ్ । అత్యమర్షీరుషాక్రాంతస్తం హంతుం నగమాదదే
యుద్ధమధ్యలో, దగ్గరగా చేరలేని, తన తోకతో దెబ్బలు కొడుతున్న కుశుని చూసి, సుగ్రీవుడు తీవ్రమైన కోపంతో అతన్ని చంపేందుకు మరో కొండను ఎత్తుకున్నాడు.
ఆత్మానం హంతుముద్యుక్తం వీక్ష్య సుగ్రీవమాదరాత్ । తాడయామాస బహుభిః సాయకైః శితపర్వభిః
సుగ్రీవుడు తనను తానే చంపుకోవడానికి సిద్ధమవుతున్నాడని గమనించిన కుశుడు, గౌరవంతో అతనిపై అనేక పదునైన బాణాలు వదిలాడు.
స తాడితో బహువిధైః శరైః పీడాసమన్వితః । కుశం హంతుం సమారబ్ధో యయౌ శాలం సమాదదే
అనేక విధాలైన బాణాలతో గాయపడి, బాధతో నిండిన సుగ్రీవుడు, కుశుని సంహరించేందుకు ముందుకు వెళ్లి, ఒక శాలవృక్షాన్ని పట్టుకున్నాడు.
తదాపి చ కుశో వీరో వారుణాస్త్రం సమాదదే । బబంధ తం చ పాశేన దృఢేన స లవాగ్రజః
అప్పటికీ, వీరుడైన కుశుడు వారుణాస్త్రాన్ని ఉపయోగించి, బలమైన పాశంతో లవుని అన్న సుగ్రీవుణ్ణి బంధించాడు.
స బద్ధః పాశకైః స్నిగ్ధైః కుశేన బలశాలినా । పపాత రణమధ్యే వై మహావీరైరలంకృతే
బలవంతుడైన కుశుడు వేసిన మృదువైన పాశాలతో బంధించబడి, సుగ్రీవుడు మహావీరులు చుట్టుముట్టిన యుద్ధరంగంలో పడిపోయాడు.
సుగ్రీవం పతితం దృష్ట్వా వీరాః సర్వత్ర దుద్రువుః । జయమాప లవభ్రాతా మహావీరశిరోమణిః
సుగ్రీవుడు పడిపోయిన దృశ్యం చూసి, వీరులు అందరూ అక్కడక్కడా పారిపోయారు. లవుని తమ్ముడు, మహావీరులలో శిరోమణి, విజయాన్ని సాధించాడు.
తావల్లవో భటాఞ్జిత్వా పుష్కలం చాంగదం తథా । ప్రతాపాగ్ర్యం వీరమణిం తథాన్యానపి భూభుజః
ఆ సమయంలో లవుడు, యోధులను, పుష్కలుడిని, అంగదుడిని, పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యులైన వీరులను, ఇతర రాజులను కూడా ఓడించాడు.
జయం ప్రాప్య రణే వీరో లవో భ్రాతరమాగమత్ । సంగ్రామే జయకర్తారం వైరికోటినిపాతకమ్
యుద్ధంలో విజయం సాధించిన వీరుడు లవుడు, యుద్ధంలో గెలిచినవాడు, శత్రువులను లక్షల కొద్దీ సంహరించిన తన తమ్ముడి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
పరస్పరం ప్రహృషితౌ పరిరంభం ప్రకుర్వతః । జయం ప్రాప్తౌ తదా వార్తాం మునే చక్రతురున్మదౌ
వారిద్దరూ పరస్పరం ఆనందంతో ఆలింగనం చేసుకుని, విజయం సాధించిన ఆనందాన్ని ఆ మునికి ఉల్లాసంగా తెలియజేశారు.
లవ ఉవాచ। భ్రాతస్తవ ప్రసాదేన నిస్తీర్ణో రణతోయధిః । ఇదానీం వీరరణకం శోధయావః సుశోభితమ్
లవుడు ఇలా అన్నాడు: అన్నయ్యా, నీ దయ వల్ల నేను యుద్ధ సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాను. ఇప్పుడు మనం ఈ మహోన్నతమైన వీరభూమిని శుభ్రం చేద్దాం.
ఇత్యుక్త్వా త్వరితం వీరో జగ్మతుస్తౌ కుశీలవౌ । రాజ్ఞో మౌలిమణిం చిత్రం జగ్రాహ కనకాచితమ్
అలా చెప్పి, ఆ వీర కుమారులు కుశుడు, లవుడు వేగంగా వెళ్లి, రాజు ధరించిన బంగారు అలంకారాల మణిమకుటాన్ని తీసుకున్నారు.
పుష్కలస్య లవో వీరో జగ్రాహ ముకుటం శుభమ్ । అంగదే చ మహానర్ఘ్యే శత్రుఘ్నస్యాపరస్య చ
వీరుడైన లవుడు పుష్కలుని శుభ్రమైన మకుటాన్ని, శత్రుఘ్నుని విలువైన అంగదాలను, ఇంకొకరిని కూడా తీసుకున్నాడు.
గృహీత్వా శస్త్రసంఘాతం హనూమంతం కపీశ్వరమ్ । సుగ్రీవం సవిధే గత్వా ఉభావపి బబంధతుః
అస్త్రాలన్నీ తీసుకుని, వానరాధిపతి హనుమంతుని, సుగ్రీవుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఇద్దరినీ బంధించారు.