విశీర్ణకవచం దేహం శిరోముకుటవర్జితమ్ । స్రవద్రక్తపరిప్లుష్టం శత్రుఘ్నస్య చకార సః
అతడు శత్రుఘ్నుని కవచాన్ని విరగదీసాడు, తలపాగా పడేసాడు, అతని శరీరాన్ని రక్తంతో ముంచెత్తాడు.
తదా రామానుజః క్రుద్ధో దశబాణాఞ్ఛితాగ్రకాన్ । ముమోచ ప్రాణసంహారకారకాన్కుపితో భృశమ్
ఆ సమయంలో రాముని తమ్ముడు కోపంతో, పదికి పదివేసి పదునైన బాణాలను విడిచాడు. ఆ బాణాలు ప్రాణాలను తీసేలా ఉద్దేశంతో వదిలాడు.
స తాంస్తాంస్తిలశః కృత్వా బాణైర్నిశితపర్వభిః । తాడయామాస హృదయే శత్రుఘ్నస్యాష్టభిః శరైః
అతడు ఆ పదునైన బాణాలతో వారిని ధూళిగా మార్చి, ఎనిమిది బాణాలతో శత్రుఘ్నుని హృదయాన్ని గాయపరిచాడు.
అత్యంతం బాణపీడార్తో లవం బలినముత్స్మరన్ । దుఃసహం మన్యమానస్తం శరాన్ముంచన్నభూత్తదా
బాణాల బాధను భరించలేక, బలవంతుడైన లవుని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ బాధ తట్టుకోలేనిది అనిపించి, అతనిపై బాణాలు వదులసాగాడు.
తదా లవేన తీక్ష్ణేన హృది భిన్నో విశాలకే । అర్ధచంద్రసమానేన తీక్ష్ణపర్వసుశోభినా
ఆ సమయంలో లవుడు పదునైన అర్ధచంద్రాకార బాణంతో, అలంకరించిన బాణంతో, శత్రుఘ్నుని విశాలమైన ఛాతిని గాయపరిచాడు.
స విద్ధో హృది బాణేన పీడాం ప్రాప్తః సుదారుణామ్ । పపాత స్యందనోపస్థే ధనుఃపాణిః సుశోభితః
హృదయంలో బాణం తగిలి, తీవ్రమైన బాధతో శత్రుఘ్నుడు తన రథంలో పడిపోయాడు. అయినా అతని చేతిలో ధనుస్సు అందంగా మెరిసింది.
శత్రుఘ్నం మూర్ఛితం దృష్ట్వా నృపాశ్చ సురథాదయః । దుద్రువుర్లవముద్యుక్తా జయప్రాప్త్యై రణే తదా
శత్రుఘ్నుడు స్పృహతప్పిన దృశ్యాన్ని చూసి, సురథుడు మొదలైన రాజులు, విజయాన్ని కోరుకుంటూ యుద్ధంలో లవుని నుండి పారిపోయారు.
సురథో విమలో వీరో రాజా వీరమణిస్తథా । సుమదో రిపుతాపాద్యాః పరివవ్రుశ్చ సంయుగే
సురథుడు, వలయంగా ఉన్న వీరమణి, సుమదుడు, శత్రువులను బాధించే మహావీరులు యుద్ధంలో అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
కేచిత్క్షురప్రైర్ముసలైః కేచిద్బాణైః సుదారుణైః । ప్రాసైః పరశుభిః కేచిత్సర్వతః ప్రాహరన్నృపాః
కొంతమంది రాజులు కత్తిపోట్లతో, ముసలాలతో, మరికొందరు భయంకరమైన బాణాలతో, ఇంకొందరు భల్లాలతో, గొడ్డళ్లతో四దిక్కుల నుంచి దాడి చేశారు.
తానధర్మేణ యుద్ధోత్కాన్దృష్ట్వా వీరశిరోమణిః । దశభిర్దశభిర్బాణైస్తాడయామాస సంయుగే
ఆ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న వీరులను చూసిన యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, వారిని ఒక్కొక్కరికి పది పది బాణాలతో యుద్ధంలో గాయపరిచాడు.
తే బాణవర్షవిహతా రణమధ్యే సుకోపనాః । కేచిత్పలాయితాః కేచిన్ముముహుర్యుద్ధమండలే
యుద్ధరంగంలో బాణాల వర్షం పడటంతో కొందరు కోపంతో పారిపోయారు, మరికొందరు యుద్ధభూమిలో అయోమయానికి లోనయ్యారు.
తావత్స రాజా శత్రుఘ్నో మూర్చ్ఛాం సంత్యజ్య సంగరే । లవం ప్రాయాన్మహావీరం యోద్ధుం బలసమన్వితః
ఆ సమయంలో రాజైన శత్రుఘ్నుడు యుద్ధంలో మూర్చ పోయిన స్థితిని దాటి, తన సైన్యంతో కలిసి మహావీరుడైన లవుడిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
ఆగత్య తం లవం ప్రాహ ధన్యోసి శిశుసన్నిభః । న బాలస్త్వం సురః కశ్చిచ్ఛలితుం మాం సమాగతః
అప్పుడా లవుని దగ్గరకు వచ్చి, "నీవు చిన్నవాడివిగా కనిపించినా ఎంత అదృష్టవంతుడివో! నువ్వు బాలుడు కాదని, నన్ను మోసం చేయడానికి వచ్చిన దేవుడు ఎవరో అనిపిస్తోంది" అన్నాడు.
కేనాపి నహి వీరేణ పాతితో రణమండలే । త్వయాహం ప్రాపితో మూర్చ్ఛాం సమక్షం మమ పశ్యతః
ఇంతవరకు ఎవరూ నన్ను యుద్ధరంగంలో పడగొట్టలేదు. కానీ నీవు నా కన్నుల ముందే నన్ను మూర్చకు గురిచేశావు.
ఇదానీం పశ్య మే వీర్యం త్వాం సంఖ్యే పాతయామ్యహమ్ । సహస్వ బాణమేకం త్వం మాపలాయస్వ బాలక
ఇప్పుడు నా పరాక్రమాన్ని చూడు. ఈ యుద్ధంలో నిన్ను నేనే పడగొడతాను. ఓ చిన్నవాడా! నా ఒక బాణాన్ని తట్టుకో, పారిపోకూడదు.
ఇత్యుక్త్వా సమరే బాలం శరమేకం సమాదదే । యమవక్త్రసమం ఘోరం లవణో యేన ఘాతితః
అని చెప్పి, యుద్ధంలో ఒక భయంకరమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు. ఆ బాణంతో లవణుడు కూడా సంహరించబడ్డాడు.
సంధాయ బాణం జాజ్వల్యం హృది భేత్తుం మనో దధత్ । లవం వీరసహస్రాణాం వహ్నివత్సర్వదాహకమ్
ఆ అగ్నిలా మండుతున్న బాణాన్ని ఎక్కించి, లవుని హృదయాన్ని ఛేదించాలనే ఉద్దేశంతో లక్ష్యాన్ని పెట్టాడు. ఆ బాణం వేల మంది వీరులను కాల్చివేయగలదని చెప్పాలి.
తం బాణం ప్రజ్వలంతం స ద్యోతయంతం దిశో దశ । దృష్ట్వా సస్మార బలినం కుశం వైరినిపాతినమ్
అలా మండుతున్న ఆ బాణం పది దిశలను ప్రకాశింపజేస్తుండగా, లవుడు తన శక్తిమంతుడైన శత్రువులను సంహరించే అన్నయ్య కుశుడిని స్మరించాడు.
యద్యస్మిన్సమయే వీరో భ్రాతా స్యాద్బలవాన్మమ । తదా శత్రుఘ్నవశతా న మే స్యాద్భయముల్బణమ్
"ఈ సమయంలో నా బలవంతుడైన అన్నయ్య ఇక్కడ ఉంటే, శత్రుఘ్నుని బలాన్ని చూసి నాకు పెద్దగా భయం ఉండేది కాదు" అని లవుడు అనుకున్నాడు.
ఏవం తర్కయతస్తస్య లవస్య చ మహాత్మనః । హృది లగ్నో మహాబాణో ఘోరః కాలానలోపమః
అలా ఆ మహాత్ముడైన లవుడు ఆలోచిస్తున్నప్పుడే, ఆ భయంకరమైన కాలాగ్నిలాంటి బాణం వచ్చి అతని హృదయంలో తగిలింది.
మూర్చ్ఛాం ప్రాప తదా వీరో భూపసాయకసంహతః । సంగరే సర్వవీరాణాం శిరోభిః సమలంకృతే
రాజు వదిలిన బాణానికి గాయపడి, ఆ వీరుడు యుద్ధరంగంలో మూర్చపోయాడు. అక్కడ అన్ని వీరుల తలలతో యుద్ధభూమి అలంకరించబడి ఉంది.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖణ్డే శేషవాత్స్యాయనసంవాదే రామాశ్వమేధే లవమూర్చ్ఛానామ ద్విషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో పాతాళఖండంలో శేషవాత్స్యాయన సంభాషణలో రామాశ్వమేధానికి సంబంధించిన 'లవుని మూర్చ' అనే అరవై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
శేష ఉవాచ। లవం విమూర్చ్ఛితం దృష్ట్వా బలివైరివిదారణమ్ । శత్రుఘ్నో జయమాపేదే రణమూర్ధ్ని మహాబలః
శేషుడు చెప్పాడు: బలవంతులైన శత్రువులను సంహరించే లవుడు మూర్చపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, మహాబలుడు శత్రుఘ్నుడు యుద్ధంలో విజయాన్ని సాధించాడు.
లవం బాలం రథే స్థాప్య శిరస్త్రాణాద్యలంకృతమ్ । రామప్రతినిధిం మూర్త్యా తతో గంతుమియేష సః
ఆ చిన్నవాడైన లవుని తలకవచంతో అలంకరించి తన రథంలో కూర్చోబెట్టి, రాముని ప్రతినిధిగా అతడిని తీసుకొని వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
స్వమిత్రం శత్రుణా గ్రస్తమితి దుఃఖసమన్వితాః । బాలామాత్రేఽస్య సీతాయై త్వరితాః సంన్యవేదయన్
తమ మిత్రుడు శత్రువు చేతిలో పడిపోయాడని బాధతో ఉన్న అతని స్నేహితులు, ఆ బాలుడు పట్టుబడిన సంగతి వెంటనే సీతమ్మవారికి తెలియజేశారు.
బాలా ఊచుః। మాతర్జానకి తే పుత్రో బలాద్వాహమపాహరత్ । కస్యచిద్భూపవర్యస్య బలయుక్తస్య మానినః
ఆ బాలురు ఇలా చెప్పారు: "తల్లి జానకి! మీ కుమారుడిని ఓ గర్వంతో ఉన్న బలవంతుడైన రాజు బలవంతంగా తీసుకుపోయాడు."
తతో యుద్ధమభూద్ఘోరం తస్య సైన్యేన జానకి । తదా వీరేణ పుత్రేణ తవ సర్వం నిపాతితమ్
ఆ రాజు సైన్యంతో ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది తల్లి జానకి! ఆ సమయంలో నీ వీర కుమారుడు వారందరినీ సంహరించాడు.
పశ్చాదపి జయం ప్రాప్తః సుతస్తవ మనోహరః । తం భూపం మూర్ఛితం కృత్వా జయమాప రణాంగణే
ఆ తరువాత కూడా నీ మనోహరమైన కుమారుడు విజయాన్ని సాధించాడు. ఆ రాజును మూర్చపోయేలా చేసి యుద్ధరంగంలో గెలుపొందాడు.
తతో మూర్చ్ఛాం విహాయైష రాజా పరమదారుణః । సంకుప్య పాతయామాస తవ పుత్రం రణాంగణే
అప్పుడా రాజు తన మూర్ఛను విడిచిపెట్టి, అత్యంత క్రూరుడై కోపంతో నీ కుమారుడిని యుద్ధరంగంలో పడగొట్టాడు.
అస్మాభిర్వారితః పూర్వం మా గృహాణ హయోత్తమమ్ । అస్మాన్సర్వాంశ్చ ధిక్కృత్య బ్రాహ్మణాన్వేదపారగాన్
మేము ముందే అతనికి, 'ఆ గొప్ప గుర్రాన్ని పట్టుకోకూ' అని చెప్పాము. వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులమైన మమ్మల్ని అతను పట్టించుకోకుండా అవమానించాడు.