లవస్యానేకధా ముక్తైర్బాణైర్వ్యాప్తం మహీతలమ్ । వ్యతీపాతే ప్రదత్తస్య దానస్యేవాక్షయం గతాః
లవుడు వదిలిన అనేక బాణాలతో భూమి నిండిపోయింది. పెద్ద దానం చేసినట్టు, అవి ఎప్పటికీ తరిగిపోని దానంలా మారాయి.
తే బాణా వ్యోమసకలం వ్యాప్నువఁల్లవసంధితాః । సూర్యమండలమాసాద్య ప్రవర్తంతే సమంతతః
లవుడు వదిలిన ఆ బాణాలు ఆకాశమంతా నింపాయి. అవి సూర్య మండలాన్ని తాకి, అన్ని దిశలకూ వ్యాపించాయి.
మారుతో నావిశద్యత్ర బాణపంజరగోచరే । మనుష్యాణాం తు కా వార్తా క్షణజీవితశంసినామ్
బాణాలతో నిండిన యుద్ధరంగంలో గాలికూడా ప్రవేశించలేను. అలాంటప్పుడు క్షణకాల జీవితం గల మనుషుల సంగతి ఏమిటి?
తద్బాణాన్విస్తృతాన్దృష్ట్వా శత్రుఘ్నో విస్మయం గతః । అచ్ఛినచ్ఛతసాహస్రం బాణమోచనకోవిదః
ఆ బాణాలు విస్తరించి ఉన్న దృశ్యాన్ని చూసి శత్రుఘ్నుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. బాణాలు ప్రయోగించడంలో నిపుణుడైన అతడు లక్ష బాణాలను ఒక్కసారిగా కోసేశాడు.
తాఞ్ఛిన్నాన్సాయకాన్సర్వాన్స్వీయాన్దృష్ట్వా కుశానుజః । ధనుశ్చిచ్ఛేద తరసా శత్రుఘ్నస్య మహీపతేః
తన బాణాలన్నీ శత్రువు చేతిలో నశించినట్లు చూసిన కుశుని తమ్ముడు, మహారాజు శత్రుఘ్నుని ధనుస్సును వేగంగా తెంచేశాడు.
సోఽన్యద్ధనురుపాదాయ యావన్ముంచతి సాయకాన్ । తావద్బభంజ సరథం సాయకైః శితపర్వభిః
అతడు ఇంకొక ధనుస్సు తీసుకుని బాణాలు వదులుతుండగానే, ఆ క్షణంలో锋గా ఉన్న బాణాలతో అతని రథాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేసేశాడు.
కరస్థమచ్ఛినచ్చాపం సుదృఢం గుణపూరితమ్ । తత్కర్మాపూజయన్వీరా రణమండలవర్తినః
చేతిలో ఉన్న బలమైన, బాగా ఎక్కిన ధనుస్సును కూడా కోసేశాడు. యుద్ధవేదికలో ఉన్న వీరులు ఆ కార్యాన్ని ప్రశంసించారు.
సచ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః । అన్యం రథం సమాస్థాయ యయౌ యోద్ధుం లవం బలాత్
ధనుస్సు విరిగిపోయింది, రథం పాడైంది, గుర్రాలు, రథసారథి మరణించారు. అయినా శత్రుఘ్నుడు ఇంకొక రథాన్ని ఎక్కి బలవంతంగా లవుని యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
అనేకబాణనిర్భిన్నః స్రవద్రక్తకలేవరః । పుష్పితః కింశుక ఇవ శుశుభే రణమధ్యగః
అనేక బాణాలతో గాయపడి, రక్తం కారుతున్న శరీరంతో, యుద్ధమధ్యంలో అతడు పుష్పించిన కింశుకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
శత్రుఘ్నబాణప్రహతః పరం కోపముపాగమత్ । బాణసంధానచతురః కుండలీకృత చాపవాన్
శత్రుఘ్నుని బాణాల దెబ్బతో అతడు తీవ్రమైన కోపానికి లోనయ్యాడు. బాణాల అమర్చడంలో నైపుణ్యం కలిగిన వాడు, తన ధనుస్సును వంపుగా మడిచాడు.
విశీర్ణకవచం దేహం శిరోముకుటవర్జితమ్ । స్రవద్రక్తపరిప్లుష్టం శత్రుఘ్నస్య చకార సః
అతడు శత్రుఘ్నుని కవచాన్ని విరగదీసాడు, తలపాగా పడేసాడు, అతని శరీరాన్ని రక్తంతో ముంచెత్తాడు.
తదా రామానుజః క్రుద్ధో దశబాణాఞ్ఛితాగ్రకాన్ । ముమోచ ప్రాణసంహారకారకాన్కుపితో భృశమ్
ఆ సమయంలో రాముని తమ్ముడు కోపంతో, పదికి పదివేసి పదునైన బాణాలను విడిచాడు. ఆ బాణాలు ప్రాణాలను తీసేలా ఉద్దేశంతో వదిలాడు.
స తాంస్తాంస్తిలశః కృత్వా బాణైర్నిశితపర్వభిః । తాడయామాస హృదయే శత్రుఘ్నస్యాష్టభిః శరైః
అతడు ఆ పదునైన బాణాలతో వారిని ధూళిగా మార్చి, ఎనిమిది బాణాలతో శత్రుఘ్నుని హృదయాన్ని గాయపరిచాడు.
అత్యంతం బాణపీడార్తో లవం బలినముత్స్మరన్ । దుఃసహం మన్యమానస్తం శరాన్ముంచన్నభూత్తదా
బాణాల బాధను భరించలేక, బలవంతుడైన లవుని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ బాధ తట్టుకోలేనిది అనిపించి, అతనిపై బాణాలు వదులసాగాడు.
తదా లవేన తీక్ష్ణేన హృది భిన్నో విశాలకే । అర్ధచంద్రసమానేన తీక్ష్ణపర్వసుశోభినా
ఆ సమయంలో లవుడు పదునైన అర్ధచంద్రాకార బాణంతో, అలంకరించిన బాణంతో, శత్రుఘ్నుని విశాలమైన ఛాతిని గాయపరిచాడు.
స విద్ధో హృది బాణేన పీడాం ప్రాప్తః సుదారుణామ్ । పపాత స్యందనోపస్థే ధనుఃపాణిః సుశోభితః
హృదయంలో బాణం తగిలి, తీవ్రమైన బాధతో శత్రుఘ్నుడు తన రథంలో పడిపోయాడు. అయినా అతని చేతిలో ధనుస్సు అందంగా మెరిసింది.
శత్రుఘ్నం మూర్ఛితం దృష్ట్వా నృపాశ్చ సురథాదయః । దుద్రువుర్లవముద్యుక్తా జయప్రాప్త్యై రణే తదా
శత్రుఘ్నుడు స్పృహతప్పిన దృశ్యాన్ని చూసి, సురథుడు మొదలైన రాజులు, విజయాన్ని కోరుకుంటూ యుద్ధంలో లవుని నుండి పారిపోయారు.
సురథో విమలో వీరో రాజా వీరమణిస్తథా । సుమదో రిపుతాపాద్యాః పరివవ్రుశ్చ సంయుగే
సురథుడు, వలయంగా ఉన్న వీరమణి, సుమదుడు, శత్రువులను బాధించే మహావీరులు యుద్ధంలో అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
కేచిత్క్షురప్రైర్ముసలైః కేచిద్బాణైః సుదారుణైః । ప్రాసైః పరశుభిః కేచిత్సర్వతః ప్రాహరన్నృపాః
కొంతమంది రాజులు కత్తిపోట్లతో, ముసలాలతో, మరికొందరు భయంకరమైన బాణాలతో, ఇంకొందరు భల్లాలతో, గొడ్డళ్లతో四దిక్కుల నుంచి దాడి చేశారు.
తానధర్మేణ యుద్ధోత్కాన్దృష్ట్వా వీరశిరోమణిః । దశభిర్దశభిర్బాణైస్తాడయామాస సంయుగే
ఆ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న వీరులను చూసిన యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, వారిని ఒక్కొక్కరికి పది పది బాణాలతో యుద్ధంలో గాయపరిచాడు.
తే బాణవర్షవిహతా రణమధ్యే సుకోపనాః । కేచిత్పలాయితాః కేచిన్ముముహుర్యుద్ధమండలే
యుద్ధరంగంలో బాణాల వర్షం పడటంతో కొందరు కోపంతో పారిపోయారు, మరికొందరు యుద్ధభూమిలో అయోమయానికి లోనయ్యారు.
తావత్స రాజా శత్రుఘ్నో మూర్చ్ఛాం సంత్యజ్య సంగరే । లవం ప్రాయాన్మహావీరం యోద్ధుం బలసమన్వితః
ఆ సమయంలో రాజైన శత్రుఘ్నుడు యుద్ధంలో మూర్చ పోయిన స్థితిని దాటి, తన సైన్యంతో కలిసి మహావీరుడైన లవుడిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
ఆగత్య తం లవం ప్రాహ ధన్యోసి శిశుసన్నిభః । న బాలస్త్వం సురః కశ్చిచ్ఛలితుం మాం సమాగతః
అప్పుడా లవుని దగ్గరకు వచ్చి, "నీవు చిన్నవాడివిగా కనిపించినా ఎంత అదృష్టవంతుడివో! నువ్వు బాలుడు కాదని, నన్ను మోసం చేయడానికి వచ్చిన దేవుడు ఎవరో అనిపిస్తోంది" అన్నాడు.
కేనాపి నహి వీరేణ పాతితో రణమండలే । త్వయాహం ప్రాపితో మూర్చ్ఛాం సమక్షం మమ పశ్యతః
ఇంతవరకు ఎవరూ నన్ను యుద్ధరంగంలో పడగొట్టలేదు. కానీ నీవు నా కన్నుల ముందే నన్ను మూర్చకు గురిచేశావు.
ఇదానీం పశ్య మే వీర్యం త్వాం సంఖ్యే పాతయామ్యహమ్ । సహస్వ బాణమేకం త్వం మాపలాయస్వ బాలక
ఇప్పుడు నా పరాక్రమాన్ని చూడు. ఈ యుద్ధంలో నిన్ను నేనే పడగొడతాను. ఓ చిన్నవాడా! నా ఒక బాణాన్ని తట్టుకో, పారిపోకూడదు.
ఇత్యుక్త్వా సమరే బాలం శరమేకం సమాదదే । యమవక్త్రసమం ఘోరం లవణో యేన ఘాతితః
అని చెప్పి, యుద్ధంలో ఒక భయంకరమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు. ఆ బాణంతో లవణుడు కూడా సంహరించబడ్డాడు.
సంధాయ బాణం జాజ్వల్యం హృది భేత్తుం మనో దధత్ । లవం వీరసహస్రాణాం వహ్నివత్సర్వదాహకమ్
ఆ అగ్నిలా మండుతున్న బాణాన్ని ఎక్కించి, లవుని హృదయాన్ని ఛేదించాలనే ఉద్దేశంతో లక్ష్యాన్ని పెట్టాడు. ఆ బాణం వేల మంది వీరులను కాల్చివేయగలదని చెప్పాలి.
తం బాణం ప్రజ్వలంతం స ద్యోతయంతం దిశో దశ । దృష్ట్వా సస్మార బలినం కుశం వైరినిపాతినమ్
అలా మండుతున్న ఆ బాణం పది దిశలను ప్రకాశింపజేస్తుండగా, లవుడు తన శక్తిమంతుడైన శత్రువులను సంహరించే అన్నయ్య కుశుడిని స్మరించాడు.
యద్యస్మిన్సమయే వీరో భ్రాతా స్యాద్బలవాన్మమ । తదా శత్రుఘ్నవశతా న మే స్యాద్భయముల్బణమ్
"ఈ సమయంలో నా బలవంతుడైన అన్నయ్య ఇక్కడ ఉంటే, శత్రుఘ్నుని బలాన్ని చూసి నాకు పెద్దగా భయం ఉండేది కాదు" అని లవుడు అనుకున్నాడు.
ఏవం తర్కయతస్తస్య లవస్య చ మహాత్మనః । హృది లగ్నో మహాబాణో ఘోరః కాలానలోపమః
అలా ఆ మహాత్ముడైన లవుడు ఆలోచిస్తున్నప్పుడే, ఆ భయంకరమైన కాలాగ్నిలాంటి బాణం వచ్చి అతని హృదయంలో తగిలింది.