స యావత్స గుణం చాపం కురుతే తావదుద్ధతః । రథభంగం చకారాస్య సమరే ప్రహసన్బలీ
అతను విల్లుకు తంతిని కడుతున్నప్పుడు, బలవంతుడు యుద్ధంలో నవ్వుతూ అతని రథాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
భగ్నం రథం స్వకం వీక్ష్య ధనుశ్ఛిన్నం మహాత్మనా । మహావీరం మన్యమానః పదాతిః ప్రాద్రవద్రణే
తన రథం పాడైపోయినదాన్ని, తన విల్లు మహాత్ముడిచేత విరగబడినదాన్ని చూసి, అతడిని మహావీరుడిగా భావించిన ఆ కాలాళుడు యుద్ధంలో పారిపోయాడు.
ఉభౌ ధనుర్ధరౌ వీరావుభావపి శరోద్ధతౌ । ఉభౌ క్షతజవిప్లుష్టౌ ఛిన్నసన్నాహితావుభౌ
వారు ఇద్దరూ విల్లు పట్టిన వీరులు, ఇద్దరూ బాణాలు సిద్ధం చేసినవారు, ఇద్దరూ రక్తంలో తడిసి, గాయపడి అలసిపోయారు.
పరస్పరం బాణఘాతవిశీర్ణావపులక్షితౌ । జయాకాంక్షాం ప్రకుర్వంతౌ పరస్పరవధైషిణౌ
ఇద్దరూ పరస్పరం బాణాల దెబ్బలకు చితికిపోయి, ఒళ్లు పులకరించగా, ఇద్దరూ విజయం కోరి, ఒకరిని మరొకరు సంహరించాలనే తపనతో ఉన్నారు.
జయంతకార్తికేయౌ వా పురారిః పురభిద్యథా । ఏవం పరస్పరం యుద్ధం ప్రకుర్వాణౌ రణాంగణే
కార్తికేయుడు, పురనాశకుడు ఒకప్పుడు యుద్ధం చేసినట్లే, వీరిద్దరూ యుద్ధరంగంలో పరస్పరం పోరాడారు.
పుష్కలః ప్రత్యువాచాథ బాలం శూరశిరోమణే । త్వాదృశో న మయా దృష్టః కశ్చిద్వీరశిరోమణిః
అప్పుడప్పుడు పుష్కలుడు ఆ బాలుడిని చూసి, 'నీలాంటి వీరుడు నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, ఓ వీరశిరోమణీ!' అని అన్నాడు.
శిరస్తే పాతయామ్యద్య బాణైః శితసుపర్వభిః । మా పలాయస్వ సమరే ప్రాణాన్రక్షస్వ సంయతః
ఈరోజు నేను నిన్ను పదునైన బాణాలతో తలపై కొడతాను. యుద్ధంలో పారిపోకు, జాగ్రత్తగా ప్రాణాన్ని కాపాడుకో.
ఏవముక్త్వా లవం వీరం చకార శరపంజరే । పుష్కలస్య శరా భూమౌ నభసి వ్యాప్య సంస్థితాః
ఇలా చెప్పి, లవుని చుట్టూ బాణాలతో పంజరం నిర్మించాడు. పుష్కలుని బాణాలు భూమి మీద, ఆకాశంలో విస్తరించి నిలిచాయి.
శరపంజరమధ్యస్థో లవః పుష్కలమబ్రవీత్ । మహత్కర్మ కృతం వీర యన్మాం బాణైరపీడయత్
ఆ బాణపంజర మధ్యలో నిలబడి, లవుడు పుష్కలునితో, 'నన్ను బాణాలతో బాధించడం గొప్ప కార్యమే, ఓ వీరా!' అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా బాణసంఘాతం ప్రచ్ఛిద్య వచనం పునః । జగాద పుష్కలం వీరః శరసంధానకోవిదః
అలా చెప్పి, ఆ బాణ సమూహాన్ని ఛేదించి, మళ్లీ పుష్కలునితో, బాణసంధానంలో నిపుణుడైన వీరునితో మాటలు చెప్పాడు.
పాలయాత్మానమాజిస్థం మచ్ఛరాఘాతపీడితః । పతిష్యసి మహీపృష్ఠే రుధిరేణ పరిప్లుతః
యుద్ధంలో నిలబడి, నా బాణాల దెబ్బలకు బాధపడుతూ, నీవు నీ ప్రాణాన్ని కాపాడుకో. రక్తంలో తడిసి భూమిపై పడిపోతావు.
ఏవముక్తం సమాకర్ణ్య పుష్కలః కోపసంయుతః । రణే సంయోధయామాస లవం వీరం మహాబలమ్
ఈ మాటలు విని, పుష్కలుడు కోపంతో లవుని, ఆ మహాబలుడిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నాడు.
లవః ప్రకుపితో బాణం తీక్ష్ణం వైరివిదారణమ్ । జగ్రాహ లవతః కోశాదాశీవిషమివ క్రుధా
లవుడు కోపంతో, శత్రువును చీల్చే పదునైన బాణాన్ని తన బాణమంచి నుండి పాములా తీసాడు.
జాజ్వల్యమానః సశరశ్చాపముక్తో లవస్య చ । హృదయం భేత్తుముద్యుక్తశ్ఛిన్నో భారతినాశు సః
అతడు బాణాన్ని విల్లు మీద పెట్టి, అగ్నిలా మండుతూ, హృదయాన్ని ఛేదించడానికి సిద్ధమయ్యాడు. కానీ ఆ బాణాన్ని భారతుడు వెంటనే కోసేశాడు.
ఛిన్నే భారతినా సంఖ్యే శరేణ ప్రాణహారిణా । అత్యంతం కుపితో ఘోరం శరమన్యం సమాదదే
యుద్ధంలో భారతుడు ప్రాణహారక బాణంతో దాన్ని కోసినప్పుడు, లవుడు తీవ్రమైన కోపంతో మరొక భయంకరమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
ఆకర్ణాకృష్టచాపేన స ముక్తో నిశితః శరః । బిభేద హృదయం తస్య పుష్కలస్య మహారణే
విల్లు పూర్తిగా వెనక్కి లాగి, లవుడు విడిచిన పదునైన బాణం, మహాయుద్ధంలో పుష్కలుని హృదయాన్ని ఛేదించింది.
భిన్నో వక్షసి వీరేణ సాయకేనాశుగామినా । పపాత ధరణీపృష్ఠే మహాశూరశిరోమణిః
వీరుడు వదిలిన వేగవంతమైన బాణం ఛాతీలో తగలడంతో, మహా శూరులలో అగ్రగణ్యుడైన వాడు భూమిపై పడిపోయాడు.
పతితం తం సమాలోక్య పుష్కలం పవనాత్మజః । గృహీత్వా రాఘవభ్రాత్రే దదౌ మూర్చ్ఛాసమన్వితమ్
పుష్కలుడు పడిపోయిన దృశ్యం చూసిన వాయుపుత్రుడు, అతన్ని మూర్చితుడిగా ఎత్తుకొని రాఘవుని తమ్ముడి వద్దకు తీసుకెళ్లాడు.
మూర్చ్ఛితం తం సమాలోక్య శోకవిహ్వలమానసః । హనూమంతం లవం హంతుం నిదిదేశ క్రుధాన్వితః
అతన్ని మూర్చితునిగా చూసి, హనుమంతుడు దుఃఖంతో మనసు కలవరపడగా, కోపంతో లవను సంహరించమని ఆజ్ఞాపించబడాడు.
హనూమాన్క్రోధసంప్లుష్టో లవం సంఖ్యే మహాబలమ్ । విజేతుం తరసా ప్రాగాద్వృక్షముద్యమ్య శాల్మలిమ్
హనుమంతుడు కోపంతో మండిపడి, యుద్ధంలో మహాబలశాలి అయిన లవుని జయించేందుకు శాల్మలి వృక్షాన్ని ఎత్తుకొని వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
వృక్షేణ హతవాన్మూర్ధ్ని లవస్య హనుమాన్బలీ । తమాపతంతం తరసా చిచ్ఛేద శతధా లవః
బలవంతుడైన హనుమంతుడు వృక్షంతో లవుని తలపై బలంగా కొట్టాడు. కానీ లవుడు వేగంగా ఎదురొచ్చి, ఆ వృక్షాన్ని శతభాగాలుగా నరికేశాడు.
ఛిన్నే నగే పునః కోపాద్వృక్షానుత్పాట్య మూలతః । తాడయామాస హృదయే మస్తకే చ మహాబలః
వృక్షం నరికివేయబడిన తరువాత, హనుమంతుడు మరింత కోపంతో ఇతర వృక్షాలను మూలాలతో పెకిలించి, లవుని ఛాతీపై, తలపై బలంగా కొట్టాడు.
యాన్యాన్వృక్షాన్సమాహృత్యాతాడయత్పవనాత్మజః । తాంస్తాంశ్చిచ్ఛేద తరసా బలవాన్నతపర్వభిః
వాయుపుత్రుడు ఏ వృక్షాన్ని తెచ్చి కొట్టినా, బలవంతుడైన లవుడు తన వంకరబాణాలతో వాటన్నింటినీ వేగంగా నరికేశాడు.
తదా శిలాః సముత్పాట్య గండశైలోపమాః కపిః । పాతయామాస శిరసి క్షిప్రవేగేన మారుతిః
అప్పుడు హనుమంతుడు, కొండలాంటి పెద్ద రాళ్లను పెకిలించి, వాటిని వేగంగా లవుని తలపై విసిరాడు.
స ఆహతః శిలాసంఘైః సంఖ్యే కోదండమున్నయన్ । బాణైస్తాశ్చూర్ణయామాస యంత్రికాభిర్యథా కణాః
ఆ రాళ్ల దెబ్బలకు యుద్ధంలో గాయపడిన లవుడు, తన విల్లు ఎత్తి బాణాలతో ఆ రాళ్లన్నింటినీ ధాన్యాన్ని యంత్రంతో పొడిచినట్టు చూర్ణం చేశాడు.
తదాత్యంతం ప్రకుపితో మారుతిః పుచ్ఛవేష్టనమ్ । చకార సమరోపాంతే లవస్య బలినః కృతీ
అప్పుడు మిక్కిలి కోపంతో మండిపోయిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, యుద్ధాంతంలో బలవంతుడైన లవుని తన తోకతో చుట్టేశాడు.
స్వం పుచ్ఛేన సమావిద్ధం వీక్ష్య స్వాంబాం హృది స్మరన్ । ముష్టినా తాడయామాస లాంగూలం మారుతేర్బలీ
తన తోకతో బంధించబడిన తనను చూసి, హృదయంలో తల్లి జ్ఞాపకం తెచ్చుకొని, బలవంతుడైన లవుడు హనుమంతుని తోకను ముష్టితో బలంగా కొట్టాడు.
తన్ముష్టిఘాతవ్యథితో మారుతిస్తమమూముచత్ । స ముక్తః పుచ్ఛతో యుద్ధే శరాన్ముంచన్నభూద్బలీ
ఆ ముష్టిప్రహార బాధతో హనుమంతుడు అతన్ని విడిచిపెట్టాడు. యుద్ధంలో తోక బంధనంనుండి విముక్తుడైన లవుడు బాణాలను వదులుతుండగా నిలిచాడు.
దుర్వారశరఘాతేన సంపీడితతనుః కపిః । బాణవర్షం మన్యమానో దుఃసహం సమరే బహు
అసహ్యమైన బాణవర్షానికి శరీరం బాధపడుతూ, యుద్ధంలో ఆ బాణాల వర్షాన్ని తట్టుకోలేక హనుమంతుడు లోతుగా ఆలోచించాడు.
కింకర్తవ్యమితోఽస్మాభిః పలాయ్య యది గమ్యతే । తదా మే స్వామినో లజ్జా తాడయేద్బాలకోఽత్ర మామ్
ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ఇక్కడినుండి పారిపోతే నా యజమాని ఎదుట నాకు అపఖ్యాతి వస్తుంది, పైగా ఈ బాలుడు నన్ను ఇక్కడే కొడతాడు.