యత్త్వం కథయసి భ్రాతస్తత్సర్వం ధర్మసంయుతమ్ । పరం యద్వచ్మ్యహం వాక్యం తత్కురుష్వ మమాజ్ఞయా
'తమ్ముడా, నీవు చెప్పింది అంతా ధర్మానికి అనుగుణంగా ఉంది. కానీ ఇప్పుడు నేను ఇంకొన్ని మాటలు చెప్పబోతున్నాను. నా ఆజ్ఞ ప్రకారం వాటిని చేయు.'
జానామ్యేనాం వహ్నిశుద్ధాం పవిత్రాం లోకపూజితామ్ । లోకాపవాదాద్భీతోఽహం త్యజామి స్వాం తు జానకీమ్
'ఆమె అగ్నిపరీక్ష ద్వారా పవిత్రురాలు, లోకానికి గౌరవించదగినవాడని నాకు తెలుసు. అయినా, లోక అపవాదాన్ని భయపడి, నా సీతను విడిచిపెట్టాలి.'
తస్మాత్కరే శితం ధృత్వా కరవాలం సుదారుణమ్ । శిరశ్ఛింధ్యథవా జాయాం జానకీం ముంచ వై వనే
'అందుకే, ఒక పదునైన భయంకరమైన ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, నా తలను నువ్వు కోయి. లేకపోతే, సీతను అడవిలో వదిలేయి.'
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య రామస్య భరతోఽపతత్ । మూర్చ్ఛితః సన్క్షితౌ దేహే కంపయుక్తః సబాష్పకః
రాముడు ఇలా అన్న మాటలు విని, భరతుడు కన్నీళ్లతో, శరీరం వణికుతూ, స్పృహ కోల్పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
వాత్స్యాయన ఉవాచ। జగత్పవిత్రసత్కీర్తి జానక్యా వాచ్యవాచనమ్ । కథం సమకరోత్స్వామీ తన్మే కథయ సువ్రత
వాత్స్యాయనుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ ధర్మనిష్ఠురాలా, జనకీదేవి అడిగిన ప్రశ్నలకు ప్రభువు ఎలా సమాధానమిచ్చాడో, ఆ పవిత్రమైన, ప్రతిష్ఠితమైన సంఘటనను నాకు వివరించు.
యథా మే మనసః సౌఖ్యం భవిష్యతి సుశోభనమ్ । తథా కురుష్వ శేషాద్య త్వన్ముఖాన్నిఃసృతామృతమ్ । పిబతస్తృప్తిరేవ స్యాద్యయా సంసృతికృం తనమ్
నా మనసుకు సంతోషం కలిగేలా, మిగిలిన కథను నువ్విప్పుడు చెప్పు. నీ నోటినుండి వచ్చే అమృతాన్ని నేను ఆస్వాదిస్తూ, జనన మరణ బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందేలా తృప్తిగా ఉండాలనుకుంటున్నాను.
శేష ఉవాచ। మిథిలాయాం మహాపుర్యాం జనకో నామ భూపతిః । తస్యాం కరోతి సద్రాజ్యం ధర్మేణారాధయన్ప్రజాః
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: మిథిల అనే మహానగరంలో జనకుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు ధర్మబద్ధంగా పాలించి, ప్రజలను సంతోషపరిచేవాడు.
తస్య సంకర్షతో భూమిం సీతయా దీర్ఘముఖ్యయా । సీరధ్వజస్య నిరగాత్కుమారీ హ్యతిసుందరీ
ఒకసారి ఆ రాజు భూమిని యేత్తుతుండగా, ఆ పొలంలో నుండి సీత అనే అపూర్వ సౌందర్యవతి కన్యక అవతరించింది.
తదాత్యంతం ముదం ప్రాప్తః సీరకేతుర్మహీపతిః । సీతా నామాకరోత్తస్యా మోహిన్యా జగతః శ్రియః
ఆ సీతను చూసి సిరికేతు అయిన రాజు అపార ఆనందాన్ని పొందాడు. ఆమెకు 'సీత' అని పేరు పెట్టాడు. ఆమె లోకానికి శ్రేయస్సు, మాయ, ఐశ్వర్యానికి మూర్తిరూపం.
సైకదోద్యానవిపినే ఖేలంతీ సుమనోహరా । అపశ్యత్స్వమనఃకాంతం శుకశుక్యోర్యుగం వదత్
ఒకసారి సీతా దేవి ఒక అందమైన తోటలో ఆడుకుంటూ ఉండగా, తన మనసుకు హర్షం కలిగించే ఒక జంట గిల్లులను చూసింది.
అత్యంతం హర్షమాపన్నమత్యంతం కామలోలుపమ్ । పరస్పరం భాషమాణం స్నేహేన శుభయా గిరా
ఆ గిల్లి గిల్లలు పరస్పరం మధురంగా మాట్లాడుకుంటూ, పరమానందంతో, పరస్పర ప్రేమతో ఆనందంగా ఉన్నారు.
రమమాణం తదా యుగ్మం నభసి క్షిప్రవేగతః । సముత్పతన్నగోపస్థే స్థితం శబ్దం చకార తత్
ఆ జంట గిల్లలు ఆకాశంలో వేగంగా ఎగురుతూ, ఒక చెట్టు కొమ్మపై దిగారు. అక్కడ వారు మధురమైన శబ్దాలు చేశారు.
రామో మహీపతిర్భూమౌ భవిష్యతి మనోహరః । తస్య సీతేతి నామ్నా తు భవిష్యతి మహేలికా
భూమిపై రాముడు అనే మహారాజు జన్మిస్తాడు. అతడు అందమైన రూపవంతుడు. అతని భార్య సీత అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
స తయా సహ వర్షాణాం సహస్రాణ్యేకయుగ్దశ । రాజ్యం కరిష్యతే ధీమాన్కర్షన్భూమిపతీన్బలీ
ఆ ధీరుడైన రాముడు సీతతో కలిసి పదకొండు వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం చేయబోతాడు. ఇతర రాజులను కూడా తన శక్తితో జయిస్తాడు.
ధన్యా సా జానకీ దేవీ ధన్యోఽసౌ రామసంజ్ఞితః । యౌ పరస్పరమాపన్నౌ పృథివ్యాం రంస్యతో ముదా
ఆ జనకీదేవి ధన్యురాలు. రాముడు కూడా ధన్యుడు. వీరిద్దరూ పరస్పరం కలిసిపోతారు. భూమిపై ఆనందంగా జీవిస్తారు.
ఇతి సంభాష్యమాణం తు శుకయుగ్మం తు మైథిలీ । జ్ఞాత్వేదం దేవతాయుగ్మం వాణీం తస్య విలోక్య చ
ఆ గిల్లి గిల్లలు ఇలా మాట్లాడుకుంటున్నట్లు చూసి, మైథిలీదేవి వారిని దేవతలుగా గుర్తించింది. వారి మాటలు, ప్రవర్తన చూసి అర్థం చేసుకుంది.
మదీయాస్తు కథా రమ్యాః కురుతే శుకయోర్యుగమ్ । ఏతద్గృహీత్వా పృచ్ఛామి సర్వం వాక్యం గతార్థకమ్
నా కథలు ఎంతో రమ్యంగా ఉంటాయి. ఈ గిల్లి గిల్లలు వాటిని పునరావృతం చేస్తున్నారు. ఇది గ్రహించి, నేను వారిని పూర్తిగా అడగాలనుకున్నాను.
ఏవం విచార్య సా స్వీయాః సఖీః ప్రతిజగాద హ । గృహ్ణంతు శనకైరేతత్పక్షియుగ్మం మనోహరమ్
ఇలా ఆలోచించి, సీత తన స్నేహితులకు ఇలా చెప్పింది: 'ఈ అందమైన గిల్లి గిల్లలను నెమ్మదిగా పట్టుకోండి.'
సఖ్యస్తాస్తద్గిరిం గత్వా గృహ్ణన్పక్షియుగం వరమ్ । నివేదయామాసురిదం స్వసఖ్యాః ప్రియకామ్యయా
ఆమె స్నేహితులు ఆ చెట్టుకు వెళ్లి, ఆ అద్భుతమైన గిల్లి గిల్లలను పట్టుకుని, తమ ప్రియమైన స్నేహితురాలికి ప్రేమతో తీసుకువచ్చారు.
బహుధా వివిధాఞ్ఛబ్దాన్కుర్వద్వీక్ష్య మనోహరమ్ । ఆశ్వాసయామాస తదా పప్రచ్ఛ తదిదం వచః
వారు ఎన్నో రకాల మధురమైన శబ్దాలు చేస్తుండగా, ఆమె వారిని ఓదార్చి, ఇలా అడిగింది:
సీతోవాచ। మా భైషాతాం యువాం రమ్యౌ కౌ వాం కుత్ర సమాగతౌ । కో రామః కా చ సా సీతా తజ్జ్ఞానం తు కుతః స్మృతమ్
సీతా దేవి ఇలా అడిగింది: 'మీకు భయం అవసరం లేదు. మీరు ఎవరు? ఎక్కడ కలిశారు? ఆ రాముడు ఎవరు? సీత ఎవరు? ఈ విషయాన్ని మీకు ఎక్కడి నుంచి తెలుసు?'
తత్సర్వం శంసతం క్షిప్రం మత్తో వాం వ్యేతు యద్భయమ్ । ఇతి పృష్టం తయా పక్షియుగం సర్వమశంసత
'మీరు నన్ను భయపడకుండా ఉండేందుకు, ఈ సంగతులన్నీ త్వరగా చెప్పండి.' అని ఆమె అడిగినప్పుడు, ఆ గిల్లి గిల్లలు అన్నీ వివరంగా చెప్పారు.
పక్షియుగ్మమువాచ। వాల్మీకిరాస్తే సుమహానృషిర్ధర్మవిదుత్తమః । ఆవాం తదాశ్రమస్థానే సర్వదా సుమనోహరే
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన గొప్ప ఋషి వాల్మీకి గారు, ఆ మనోహరమైన ఆశ్రమంలో మా ఇద్దరితో కలిసి ఎప్పుడూ నివసించేవారు.
సశిష్యాన్గాపయామాస భావి రామాయణం మునిః । ప్రత్యహం తత్పదస్మారీ సర్వభూతహితే రతః
ఆ ముని తన శిష్యులతో కలిసి భవిష్యత్తులో జరిగే రామాయణాన్ని పాడించేవాడు. ప్రతిరోజూ ఆ పద్యాలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, అన్ని జీవుల మేలుకోసం తపించేవాడు.
తదావాభ్యాం శ్రుతం సర్వం భావి రామాయణం మహత్ । ముహుర్ముహుర్గీయమానమాయాతం పరిపాఠతః
అప్పుడు మేమిద్దరం ఆ గొప్ప భవిష్య రామాయణాన్ని పూర్తిగా, పునఃపునః పాడుతూ, క్రమంగా చదువుతూ విన్నాము.
శృణ్వావాం తేఽభిధాస్యావో యో రామో యా చ జానకీ । యద్యద్భవిష్యతే తస్యా రామేణ క్రీడితాత్మనా
మేము అక్కడ విన్నదాన్ని ఇప్పుడు నీకు చెబుతాము—రాముడు ఎవరో, జానకీ ఎవరో, రాముడు ఆడుతూ పాడుతూ ఆమెతో ఏం చేయబోతాడో అన్నీ చెబుతాము.
ఋష్యశృంగకృతేష్ట్యాం చ చతుర్ధా త్వంగతో హరిః । ప్రాదుర్భవిష్యతి శ్రీమాన్సురస్త్రీగీతసత్కథః
ఋష్యశృంగుడు చేసిన యాగంలో, హరి నాలుగు రూపాల్లో అవతరించి, దేవతా స్త్రీలు పాడే మంచి కథల్లో మహిమగలవాడిగా ప్రసిద్ధి పొందతాడు.
స కౌశికేన మిథిలాం ప్రాప్స్యతే భ్రాతృసంయుతః । ధనుష్పాణిస్తదా దృష్ట్వా దుర్గ్రాహ్యమన్యభూభుజామ్
విశ్వామిత్రుడితో కలిసి, అన్నదమ్ములతో పాటు మిథిలా నగరానికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ ఇతర రాజులకు అందని ధనుస్సును చూసి,
ధనుర్భంక్త్వా జనకజాం ప్రాప్స్యతే సుమనోహరామ్ । తయా సహ మహద్రాజ్యం కరిష్యతి శ్రుతం వరే
ఆ ధనుస్సును విరిచి, జనకుడి కుమార్తె అయిన అందమైన సీతను పొందుతాడు. ఆమెతో కలిసి గొప్ప రాజ్యాన్ని పాలిస్తాడు, ఓ ఉత్తమురాలీ, ఇదంతా మేము విన్నదే.
ఏతదన్యచ్చ తత్రస్థైః శ్రుతమస్మాభిరుద్గతైః । కథితం తవ చార్వంగి ముంచావాం గంతుకాముకౌ
అక్కడ ఉన్నవారు పాడిన ఈ కథతో పాటు ఇంకొన్ని విషయాలు కూడా మేము విన్నాము. అందాలవతీ, ఇవన్నీ నీకు చెప్పాము. ఇప్పుడు మేము వెళ్లాలి, మాకు వెళ్లిపోవాలనిపిస్తోంది.