ఇత్యాది వాక్యం సంశ్రుత్య గతశ్చాన్యనివేశనమ్ । తావదన్యశ్చరో వాక్యం శుశ్రావ యశసాన్వితమ్
ఇలాంటి మాటలు విని, అతడు మరో గదికి వెళ్లిపోయాడు. అంతలోనే, మరో ప్రియుడు ఆ కీర్తిగల మాటలను విన్నాడు.
కాచిత్పుష్పమయీం శయ్యాం చందనం సహ చంద్రకమ్ । సర్వం విధాయ కామార్హం జగాద వచనం పతిమ్
ఒక మహిళ పువ్వులతో చేసిన మంచం, చందనం, చంద్రకాంతిని ఏర్పాటుచేసి, అన్నీ ఆనందానికి తగినట్లుగా సిద్ధం చేసి, తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
పతే కురుష్వ భోగార్హే శయనం పుష్పమంచకే । చందనాదికలేపం చ తథా భోగమనేకధా
ప్రియమైనవాడా, ఈ పువ్వుల మంచంపై విశ్రాంతిగా పడుకుని, చందనం వంటి లేపనాలు వేసుకుని, అనేక రకాల ఆనందాలను అనుభవించు.
త్వాదృశా ఏవ భోగార్హా న చ రామపరాఙ్ముఖాః । సర్వం రామకృపాప్రాప్తముపభుంక్ష్వ యథాతథమ్
నీలాంటి వారే సుఖాలకు అర్హులు, రాముడిని పట్టించుకోని వారు కాదు. ఇది అన్నీ రాముని కృప వల్లే లభించింది – ఇది ఎలా ఉందో అలా అనుభవించు.
మత్సదృశీ కామినీ తే చందనం తాపహారకమ్ । పర్యంకః పుష్పరచితః సర్వం రామకృపాభవమ్
నాతో పోలిన భార్య, వేడిని తీయగలిగే చందనం, పువ్వులతో అలంకరించిన మంచం – ఇవన్నీ రాముని కృప వల్లే కలిగాయి.
యే రామం న భజిష్యంతి తే నరా జఠరం స్వయమ్ । న భర్తుం శక్నువంత్యేవ వస్త్రభోగాది వర్జితాః
రాముని భజించని వారు తమ కడుపు నింపుకోవడానికి తామే శ్రమించాలి, వారు దుస్తులు, సుఖాలు అనుభవించలేరు, వాటికి దూరంగా ఉంటారు.
ఇతి బ్రువంతీం మహిలాం హర్షితః పతిరబ్రవీత్ । సర్వం తథ్యం బ్రవీషి త్వం మమ రామకృపాభవమ్
అలా ఆమె మాట్లాడుతుంటే, ఆనందంతో భర్త ఇలా అన్నాడు: "నీవు చెప్పింది అన్నీ నిజమే; ఇవన్నీ నాకు రాముని కృప వల్లే లభించాయి."
ఇత్యేవం రామభద్రస్య యశః శ్రుత్వా గతశ్చరః । తావదన్యస్య వేశ్మస్థశ్చరోఽన్య శుశ్రువే వచః
ఇలా రామభద్రుని కీర్తిని విని, ఆ ప్రియుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు. అంతలోనే, ఇంకొక ఇంట్లో ఉన్న మరో ప్రియుడు ఆ మాటలను విన్నాడు.
కాచిత్కాంతేన పర్యంకే వీణావాదనతత్పరా । కాంతేన రామసత్కీర్తిం గాయమానా పతిం జగౌ
ఒక మహిళ తన ప్రియుడితో మంచంపై వుండి, వీణ వాయించడంలో మునిగిపోయి, రాముని మహాకీర్తిని ఆలపిస్తూ తన భర్తకు పాడింది.
స్వామిన్వయం ధన్యతమా యేషాం పుర్యాః పతిః ప్రభుః । శ్రీరామః స్వప్రజాః పుత్రానివ పాతి చ రక్షకః
"ప్రభూ, మనం ఎంత అదృష్టవంతులమో! మన పట్టణానికి రాముడు అధిపతి; ఆయన తన ప్రజలను తన కుమారుల్లా కాపాడుతున్నాడు."
యో మహత్కర్మదుఃసాధ్యం కృతవాన్సులభం న తత్ । సముద్రం యో నిజగ్రాహ సేతుం తత్ర బబంధ చ
"ఎవరూ సులభంగా చేయలేని గొప్ప కార్యాన్ని ఆయన చేశాడు – సముద్రాన్ని ఆపి, దానిపై వంతెన కట్టించాడు."
రావణం యో రిపుం హత్వా లంకాం సంభజ్య వానరైః । జానకీమాజహారాత్ర మహదాచారమాచరత్
"రావణుడనే శత్రువును సంహరించి, వానరులతో కలిసి లంకను జయించి, ఆ రాత్రే జానకిని తిరిగి తెచ్చాడు – ఇది ఎంత గొప్ప పని!"
ఇతి ప్రోక్తం సమాకర్ణ్య వచః సుమధురాక్షరమ్ । పతిః స్మితం చకారేమాం వాక్యం పునరథాబ్రవీత్
ఇలాంటి మధురమైన మాటలు విని, భర్త చిరునవ్వుతో ఆమెను చూసి, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ముగ్ధేనేదం మహత్కర్మ రామచంద్రస్య భామినీ । దశాననవధాదీని సముద్ర దమనాని చ
"ఓ సుందరివి, రామచంద్రుని ఈ గొప్ప కార్యం – దశాననుని సంహారం, సముద్రాన్ని శాంతపరచడం – అమాయకత్వంతో జరిగింది."
లీలయాయోఽవనిం ప్రాప్తో బ్రహ్మాదిప్రార్థితో మహాన్ । కరోతి సచ్చరిత్రాణి మహాపాపహరాణి చ
బ్రహ్మాదులు ప్రార్థించగా, మహాత్ముడు తన ఇష్టానుసారం భూమికి వచ్చాడు. ఆయన సద్గుణమయమైన పనులు చేస్తాడు, మహా పాపాలను తొలగించే కార్యాలు కూడా చేయగలడు.
మా జానీహి నరం రామం కౌసల్యానందదాయకమ్ । సృజత్యవతి హంత్యేతద్విశ్వం లీలాత్తమానుషః
కౌసల్యకు ఆనందాన్ని ఇచ్చిన రాముడిని నువ్వు సాధారణ మనిషిగా అనుకోకు. ఈ జగత్తును ఆయన సృష్టిస్తాడు, పోషిస్తాడు, నాశనం చేస్తాడు — ఇవన్నీ ఆయన ఆటగా, మనిషిగా కనిపించినా.
ధన్యా వయం యే రామస్య పశ్యామో ముఖపంకజమ్ । బ్రహ్మాదిసురదుర్దర్శం మహత్పుణ్యకృతో వయమ్
మేము ఎంత భాగ్యవంతులమో! ఎందుకంటే రాముని పద్మవదనాన్ని చూశాము. బ్రహ్మాదులకు కూడా అది చూడటం చాలా కష్టం. మేము నిజంగా మహా పుణ్యులు.
అశృణోద్రామచంద్రస్య చరిత్రం శ్రుతిసౌఖ్యదమ్ । ఇత్యాదివాక్యం శుశ్రావ చారో ద్వారిస్థితో ముహుః
ద్వారంలో నిలబడి ఉన్న గూఢచారి, రామచంద్రుని చరిత్రను వినేవారికి ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తుందో వంటి మాటలను పదే పదే విన్నాడు.
అన్యో హ్యన్యం గృహం గత్వా తస్థౌ శ్రోతుం హరేర్యశః । తత్రాపి రామభద్రస్య యశః శుశ్రావ శోభనమ్
మరొకడు ఇంకొక ఇంటికి వెళ్లి, హరిదేవుని మహిమ విందామని అక్కడే నిలిచాడు. అక్కడ కూడా రామభద్రుని గొప్ప యశస్సును విన్నాడు.
ఖేలంతీ స్వామినా సార్ధం ద్యూతేన సుమనోహరా । ఉవాచ వాక్యం మధురం నర్తయంతీవ కంకణే
ఒక మహిళ తన భర్తతో చక్కగా పాశాలు ఆడుతూ, తన చేతికంకణాలు నర్తించుతున్నట్లు మృదువుగా, మధురంగా మాటలు చెప్పింది.
జితం మయా కాంత జవేన సర్వం । కరిష్యసి త్వం కిము హారిమానసః । ఇత్యాది వాక్యం పరిహాసపూర్వకం । కృత్వా స్వకాంతం పరిషస్వజే ముదా
నా ప్రియుడా! నేను వేగంగా అన్నీ గెలిచాను. నువ్వు ఇప్పుడు ఏమి చేస్తావు, గర్వంతో ఉన్నవాడా? అని సరదాగా చెప్పి, ఆనందంతో తన ప్రియుడిని ఆలింగనం చేసింది.
ఉవాచ కాంతశ్చార్వంగి జితమేవ సుశోభనే । రామం మే స్మరతో నిత్యం న కుత్రాపి పరాజయః
ఆమె ప్రియుడు, 'అవును సుందరివా, నువ్వు గెలిచావు. కానీ నేను ఎప్పుడూ రాముని స్మరిస్తూ ఉంటే ఎక్కడా ఓటమి నాకు ఉండదు' అని అన్నాడు.
ఇదానీం త్వాం తు జేష్యామి రామం స్మృత్వా మనోహరమ్ । దేవా యథా పురా స్మృత్వా దితిజానజయన్క్షణాత్
'ఇప్పుడు నేను రాముని మధురమైన రూపాన్ని స్మరిస్తూ నిన్ను గెలుస్తాను. పూర్వం దేవతలు కూడా ఆయనను స్మరిచి, దితి కుమారులను ఒక్కసారిగా జయించారు' అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా పాశకానాం పరివర్తనమాకరోత్ । తావజ్జయం ప్రపేదేఽసౌ హర్షితో వాక్యమబ్రవీత్
అలా చెప్పి, పాశాలను మార్చాడు. వెంటనే విజయాన్ని సాధించి, ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
మమ ప్రోక్తమృతం జాతం జితా త్వం నవయౌవనా । రామస్మారీ కదాప్యేవ న భవేద్రిపుతో భయీ
'నా మాటలు నిజమయ్యాయి, నూతన యవ్వనంతో ఉన్నవా! నువ్వు ఓడిపోయావు. ఎవరైనా రాముని స్మరిస్తే శత్రువును ఎప్పుడూ భయపడరు.'
ఇత్యేవం తౌ వదంతౌ చ పరస్పరమథోత్సుకౌ । పరిరభ్య దృఢం ప్రేమ్ణా తతశ్చారో గతో గృహమ్
ఇలా ఇద్దరూ పరస్పరం ఉత్సాహంగా మాట్లాడుకుంటూ, ప్రేమతో గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు. ఆ గూఢచారి అక్కడి నుండి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం పంచమహాచారా రాజ్ఞః సంశ్రుత్య వై యశః । పరస్పరం ప్రశంసంతో గేహం స్వం స్వం యయుర్ముదా
అలా ఐదుగురు గొప్ప గూఢచారులు రాజుని మహిమ విని, ఒకరిని ఒకరు ప్రశంసించుకుంటూ, ఆనందంతో తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లారు.
ఏకః షష్ఠశ్చరః కారుగేహానాలోక్య తత్ర హ । జగామ శ్రోతుకామోఽసౌ యశో రాజ్ఞో మహీపతేః
ఆరవ గూఢచారి ఒక కౌలుగారి ఇంటిని చూసి, రాజు మహిమ విని తెలుసుకోవాలని అక్కడికి వెళ్లాడు.
రజకః క్రోధసంస్పృష్టో భార్యామన్యగృహోషితామ్ । పదా సంతాడయామాస ధిక్కుర్వఞ్ఛోణనేత్రవాన్
ఆ కౌలుగాడు కోపంతో, తన భార్యను — ఆమె ఇంకొకరి ఇంట్లో ఉండి వచ్చినందుకు — తన కాలితో తన్నాడు. ఆమెను తిడుతూ, అతని కళ్ళు ఎర్రగా మెరిశాయి.
గచ్ఛ త్వం మద్గృహాత్తస్య గేహం యత్రోషితా దినమ్ । నాహం గృహ్ణామి భవతీం దుష్టాం వచనలంఘినీమ్
'నువ్వు నా ఇంటి నుండి వెళ్లిపో, నువ్వు ఏ ఇంట్లో ఉన్నావో అక్కడికే పో. నా మాటలు లెక్కచేయని చెడ్డవాడిని నేను ఒప్పుకోను,' అని అన్నాడు.