కంకణస్వరశోభాఢ్యా కర్పూరాగరుధూపితా । కాంతం వీక్ష్య చలన్నేత్రా కామరూపమవోచత
కంకణాల శబ్దంతో అలంకరించబడిన, కర్పూరం మరియు అగరువా వాసనతో పరిమళించిన, కోరికతో కదిలే కన్నులతో, తన అందమైన ప్రియుడిని చూసి ఆమె మాట్లాడింది.
నాథ త్వం తాదృశో మహ్యం భాసి యాదృగ్రఘోః పతిః । అత్యంతం సుందరతరం వపుర్బిభ్రత్సుకోమలమ్
ప్రియతమా, నువ్వు నాకు రఘువంశాధిపతి లా కనిపిస్తున్నావు; అత్యంత అందమైన, మృదువైన రూపాన్ని ధరించి ఉన్నావు.
పద్మప్రాంతం నేత్రయుగ్మం వక్షో మోహనవిస్తృతమ్ । భుజౌ చ సాంగదౌ బిభ్రత్సాక్షాద్రామ ఇవాసి మే
పద్మపు అంచుల్లా ఉన్న కన్నులు, ఆకర్షణీయంగా విస్తరించిన ఛాతి, బలమైన భుజాలు కలిగి, నువ్వు నాకు రాముడు లా కనిపిస్తున్నావు.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య కాంతాయాః సుమనోహరమ్ । ఉవాచ నేత్రయోః ప్రాంతం నర్తయన్కామసుందరః
తన ప్రియురాలి మధురమైన మాటలు విని, కోమలమైనవాడు, కన్నుల అంచులు నర్తిస్తూ, ఇలా సమాధానమిచ్చాడు:
శృణు కాంతే త్వయా ప్రోక్తం సాధ్వ్యా తు సుమనోహరమ్ । పతివ్రతానాం తద్యోగ్యం స్వకాంతో రామ ఏవ హి
ప్రియతమా, నువ్వు చెప్పినది నిజంగా మధురంగా ఉంది; అది సతీధర్మానికి అనువైనది. పతివ్రతలకు వారి భర్తే రాముడు.
పరం క్వాహం మందభాగ్యః క్వ రామో భాగ్యవాన్మహాన్ । క్వ చాహం కీటవత్తుచ్ఛః క్వ బ్రహ్మాదిసురార్చితః
నాకు ఎంత అదృష్టం లేదు, నేను ఎంత చిన్నవాడిని; రాముడు ఎంత గొప్పవాడు, ఎంత భాగ్యవంతుడు! నేను ఎంత తక్కువవాడిని, కీటకంలా ఉన్నాను; ఆయన బ్రహ్మాదులూ పూజించేవాడు.
ఖద్యోతః క్వ నభోరత్నం శలభః క్వ ను పామరః । గజారిః క్వ మృగేంద్రోఽసౌ శశకః క్వ ను మందధీః
పురుగు వెలుగు ఎక్కడ, ఆకాశపు విలువైన రత్నం ఎక్కడ? చిట్టడుపురుగు ఎక్కడ, ఏనుగులకు శత్రువైన సింహం ఎక్కడ? మెల్లగా ఆలోచించే కుందేలు ఎక్కడ?
క్వ చ సా జాహ్నవీ దేవీ క్వ రథ్యా జలముత్పథమ్ । క్వ మేరుః సురసంవాసః క్వ గుంజాపుంజకోల్పకః
ఆ పవిత్రమైన గంగా దేవి ఎక్కడ, వీధి పక్కన ఉన్న కాలువ నీరు ఎక్కడ? దేవతల నివాసమైన మెరు పర్వతం ఎక్కడ, గుంజ గింజల గుట్ట ఎక్కడ?
తథాహం క్వ క్వ రామోఽసౌ యత్పాదరజసాంగనా । శిలీభూతా క్షణాజ్జాతా బ్రహ్మమోహనరూపధృక్
అలాగే, నేను ఎక్కడ, ఆ రాముడు ఎక్కడ? ఆయన పాదధూళి నా శరీరాన్ని తాకగానే, క్షణంలోనే నేను బలమైన రూపంలో మారిపోయాను, బ్రహ్మను కూడా మాయలో పడేసే రూపాన్ని పొందాను.
ఇతి వాక్యం ప్రబ్రువాణం పరిరేభే నిజం పతిమ్ । జాతకామా హృతప్రేమ్ణా నర్తిత భ్రూ ధనుర్ధరా
ఇలా మాట్లాడుతూ, ఆమె తన భర్తను ఆలింగనం చేసుకుంది. కోరిక కలిగి, ప్రేమలో మునిగిపోయి, తన కనుబొమ్మలు విల్లు లాగినట్టు ఊగుతూ ఆనందించింది.
ఇత్యాది వాక్యం సంశ్రుత్య గతశ్చాన్యనివేశనమ్ । తావదన్యశ్చరో వాక్యం శుశ్రావ యశసాన్వితమ్
ఇలాంటి మాటలు విని, అతడు మరో గదికి వెళ్లిపోయాడు. అంతలోనే, మరో ప్రియుడు ఆ కీర్తిగల మాటలను విన్నాడు.
కాచిత్పుష్పమయీం శయ్యాం చందనం సహ చంద్రకమ్ । సర్వం విధాయ కామార్హం జగాద వచనం పతిమ్
ఒక మహిళ పువ్వులతో చేసిన మంచం, చందనం, చంద్రకాంతిని ఏర్పాటుచేసి, అన్నీ ఆనందానికి తగినట్లుగా సిద్ధం చేసి, తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
పతే కురుష్వ భోగార్హే శయనం పుష్పమంచకే । చందనాదికలేపం చ తథా భోగమనేకధా
ప్రియమైనవాడా, ఈ పువ్వుల మంచంపై విశ్రాంతిగా పడుకుని, చందనం వంటి లేపనాలు వేసుకుని, అనేక రకాల ఆనందాలను అనుభవించు.
త్వాదృశా ఏవ భోగార్హా న చ రామపరాఙ్ముఖాః । సర్వం రామకృపాప్రాప్తముపభుంక్ష్వ యథాతథమ్
నీలాంటి వారే సుఖాలకు అర్హులు, రాముడిని పట్టించుకోని వారు కాదు. ఇది అన్నీ రాముని కృప వల్లే లభించింది – ఇది ఎలా ఉందో అలా అనుభవించు.
మత్సదృశీ కామినీ తే చందనం తాపహారకమ్ । పర్యంకః పుష్పరచితః సర్వం రామకృపాభవమ్
నాతో పోలిన భార్య, వేడిని తీయగలిగే చందనం, పువ్వులతో అలంకరించిన మంచం – ఇవన్నీ రాముని కృప వల్లే కలిగాయి.
యే రామం న భజిష్యంతి తే నరా జఠరం స్వయమ్ । న భర్తుం శక్నువంత్యేవ వస్త్రభోగాది వర్జితాః
రాముని భజించని వారు తమ కడుపు నింపుకోవడానికి తామే శ్రమించాలి, వారు దుస్తులు, సుఖాలు అనుభవించలేరు, వాటికి దూరంగా ఉంటారు.
ఇతి బ్రువంతీం మహిలాం హర్షితః పతిరబ్రవీత్ । సర్వం తథ్యం బ్రవీషి త్వం మమ రామకృపాభవమ్
అలా ఆమె మాట్లాడుతుంటే, ఆనందంతో భర్త ఇలా అన్నాడు: "నీవు చెప్పింది అన్నీ నిజమే; ఇవన్నీ నాకు రాముని కృప వల్లే లభించాయి."
ఇత్యేవం రామభద్రస్య యశః శ్రుత్వా గతశ్చరః । తావదన్యస్య వేశ్మస్థశ్చరోఽన్య శుశ్రువే వచః
ఇలా రామభద్రుని కీర్తిని విని, ఆ ప్రియుడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు. అంతలోనే, ఇంకొక ఇంట్లో ఉన్న మరో ప్రియుడు ఆ మాటలను విన్నాడు.
కాచిత్కాంతేన పర్యంకే వీణావాదనతత్పరా । కాంతేన రామసత్కీర్తిం గాయమానా పతిం జగౌ
ఒక మహిళ తన ప్రియుడితో మంచంపై వుండి, వీణ వాయించడంలో మునిగిపోయి, రాముని మహాకీర్తిని ఆలపిస్తూ తన భర్తకు పాడింది.
స్వామిన్వయం ధన్యతమా యేషాం పుర్యాః పతిః ప్రభుః । శ్రీరామః స్వప్రజాః పుత్రానివ పాతి చ రక్షకః
"ప్రభూ, మనం ఎంత అదృష్టవంతులమో! మన పట్టణానికి రాముడు అధిపతి; ఆయన తన ప్రజలను తన కుమారుల్లా కాపాడుతున్నాడు."
యో మహత్కర్మదుఃసాధ్యం కృతవాన్సులభం న తత్ । సముద్రం యో నిజగ్రాహ సేతుం తత్ర బబంధ చ
"ఎవరూ సులభంగా చేయలేని గొప్ప కార్యాన్ని ఆయన చేశాడు – సముద్రాన్ని ఆపి, దానిపై వంతెన కట్టించాడు."
రావణం యో రిపుం హత్వా లంకాం సంభజ్య వానరైః । జానకీమాజహారాత్ర మహదాచారమాచరత్
"రావణుడనే శత్రువును సంహరించి, వానరులతో కలిసి లంకను జయించి, ఆ రాత్రే జానకిని తిరిగి తెచ్చాడు – ఇది ఎంత గొప్ప పని!"
ఇతి ప్రోక్తం సమాకర్ణ్య వచః సుమధురాక్షరమ్ । పతిః స్మితం చకారేమాం వాక్యం పునరథాబ్రవీత్
ఇలాంటి మధురమైన మాటలు విని, భర్త చిరునవ్వుతో ఆమెను చూసి, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ముగ్ధేనేదం మహత్కర్మ రామచంద్రస్య భామినీ । దశాననవధాదీని సముద్ర దమనాని చ
"ఓ సుందరివి, రామచంద్రుని ఈ గొప్ప కార్యం – దశాననుని సంహారం, సముద్రాన్ని శాంతపరచడం – అమాయకత్వంతో జరిగింది."
లీలయాయోఽవనిం ప్రాప్తో బ్రహ్మాదిప్రార్థితో మహాన్ । కరోతి సచ్చరిత్రాణి మహాపాపహరాణి చ
బ్రహ్మాదులు ప్రార్థించగా, మహాత్ముడు తన ఇష్టానుసారం భూమికి వచ్చాడు. ఆయన సద్గుణమయమైన పనులు చేస్తాడు, మహా పాపాలను తొలగించే కార్యాలు కూడా చేయగలడు.
మా జానీహి నరం రామం కౌసల్యానందదాయకమ్ । సృజత్యవతి హంత్యేతద్విశ్వం లీలాత్తమానుషః
కౌసల్యకు ఆనందాన్ని ఇచ్చిన రాముడిని నువ్వు సాధారణ మనిషిగా అనుకోకు. ఈ జగత్తును ఆయన సృష్టిస్తాడు, పోషిస్తాడు, నాశనం చేస్తాడు — ఇవన్నీ ఆయన ఆటగా, మనిషిగా కనిపించినా.
ధన్యా వయం యే రామస్య పశ్యామో ముఖపంకజమ్ । బ్రహ్మాదిసురదుర్దర్శం మహత్పుణ్యకృతో వయమ్
మేము ఎంత భాగ్యవంతులమో! ఎందుకంటే రాముని పద్మవదనాన్ని చూశాము. బ్రహ్మాదులకు కూడా అది చూడటం చాలా కష్టం. మేము నిజంగా మహా పుణ్యులు.
అశృణోద్రామచంద్రస్య చరిత్రం శ్రుతిసౌఖ్యదమ్ । ఇత్యాదివాక్యం శుశ్రావ చారో ద్వారిస్థితో ముహుః
ద్వారంలో నిలబడి ఉన్న గూఢచారి, రామచంద్రుని చరిత్రను వినేవారికి ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తుందో వంటి మాటలను పదే పదే విన్నాడు.
అన్యో హ్యన్యం గృహం గత్వా తస్థౌ శ్రోతుం హరేర్యశః । తత్రాపి రామభద్రస్య యశః శుశ్రావ శోభనమ్
మరొకడు ఇంకొక ఇంటికి వెళ్లి, హరిదేవుని మహిమ విందామని అక్కడే నిలిచాడు. అక్కడ కూడా రామభద్రుని గొప్ప యశస్సును విన్నాడు.
ఖేలంతీ స్వామినా సార్ధం ద్యూతేన సుమనోహరా । ఉవాచ వాక్యం మధురం నర్తయంతీవ కంకణే
ఒక మహిళ తన భర్తతో చక్కగా పాశాలు ఆడుతూ, తన చేతికంకణాలు నర్తించుతున్నట్లు మృదువుగా, మధురంగా మాటలు చెప్పింది.