రాజా వీరమణిర్భూరి దేవేన యుయుధే బలీ । అసుతాపేన చోగ్రాశ్వో యుయుధే బలసంయుతః
రాజు వీరమణి, బలవంతుడు, దేవుడితో యుద్ధం చేశాడు; ఉగ్రాశ్వుడు బలంతో కూడి అసుతాపుడితో యుద్ధం చేశాడు.
ద్వైరథం తు మహద్యుద్ధమకుర్వన్యుద్ధకోవిదాః । సర్వే శస్త్రాస్త్రకుశలాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఈ యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన వీరులందరూ, ఆయుధాలలో నిపుణులు, గొప్ప రథయుద్ధాలు చేస్తూ, యుద్ధ కళను ప్రదర్శించారు.
ఏవం ప్రవృత్తే సంగ్రామే సురథస్య సుతైస్తదా । అత్యంతం కదనం తత్ర బభూవ మునిసత్తమ
అప్పటికి సురథుని కుమారులతో యుద్ధం జరుగుతుండగా, అక్కడ భయంకరమైన హత్యాకాండ జరిగింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠ.
పుష్కలశ్చంపకం ప్రాహ కిం నామాసి నృపాత్మజ । ధన్యోసి యో మయా సార్ధం రణమధ్యముపేయివాన్
పుష్కలుడు చంపకుని అడిగాడు: "నీవు ఏ రాజకుమారుడివి? నీ పేరు ఏమిటి? నాతో యుద్ధరంగంలోకి వచ్చావు కాబట్టి నువ్వు నిజంగా ధన్యుడవు."
ఇదానీం తిష్ఠ కిం యాసి కథం తే జీవితం భవేత్ । ఏహి యుద్ధం మయా సార్ధం సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిద
"ఇప్పుడు నిలబడు, ఎందుకు పారిపోతున్నావు? నీ ప్రాణం ఎలా కాపాడుకుంటావు? అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడవు కదా, రా, నాతో యుద్ధం చేయి," అని పుష్కలుడు అన్నాడు.
ఇత్యభివ్యాహృతం తస్య శ్రుత్వా రాజాత్మజో బలీ । జగాద పుష్కలం వీరో మేఘగంభీరయా గిరా
ఆ మాటలు విని, బలవంతుడైన రాజకుమారుడు, గర్జనలాగా గంభీరంగా, పుష్కలునికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
చంపక ఉవాచ। న నామ్నా న కులేనేదం యుద్ధమత్ర భవిష్యతి । తథాపి తవ వక్ష్యేఽహం స్వనామబలపూర్వకమ్
చంపకుడు ఇలా అన్నాడు: "ఇక్కడ యుద్ధం పేరు వల్లా, వంశం వల్లా జరగదు. అయినా నువ్వడిగినందుకు నా పేరు, బలాన్ని చెబుతాను."
మమ మాతా రాఘవేశో మత్పితా రాఘవః స్మృతః । మమ బంధూ రామచంద్ర స్వఃజనో మమ రాఘవః
నా తల్లి రాఘవునికి భక్తురాలు, నా తండ్రిని అందరూ రాఘవుడనే పిలుస్తారు. నా బంధువులు రామచంద్రుడు, నా ప్రజలు కూడా రాఘవునివాళ్లే.
మన్నామ రామదాసశ్చ సదా రామస్య సేవకః । తారయిష్యతి మాం యుద్ధే రామో భక్తకృపాకరః
నా పేరు రామదాసు, నేను ఎప్పుడూ రాముని సేవకుడిని. భక్తులకు కరుణాసముద్రమైన రాముడు యుద్ధంలో నన్ను రక్షిస్తాడు.
లోకానాం మతమాస్థాయ ప్రబ్రవీమి తవాధునా । సురథస్య సుతశ్చాహం మాతా వీరవతీమమ
ప్రపంచం భావనను అనుసరించి, నేను నీకు చెబుతున్నాను — నేను సురథుని కుమారుడిని, నా తల్లి ధైర్యవంతురాలు.
మన్నామయో మధౌ సర్వాఞ్ఛోభనాన్విదధాతి వై । మధుపాయంరసావా సంత్యజంతి మధుమోహితాః
వసంతంలో నా పేరు శుభాన్ని కలిగిస్తుంది. తేనె మత్తులో మునిగిపోయినవారు తేనెరసాన్ని కూడా వదిలేస్తారు.
వర్ణేన స్వర్ణసదృశో మధ్యే లింగవపుర్ధరః । తదాఖ్యయాభిధాం వీర జానీహి మమ మోహినీమ్
నా వర్ణం బంగారంలా మెరిసిపోతుంది, నేను పురుషాకారాన్ని కలిగి ఉన్నాను. ఆ పేరుతో, ఓ వీరా, నా మోహనమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకో.
యుధ్యస్వ బాణైః ప్రధనేన కో జేతుం హి మాం క్షమః । ఇదానీం దర్శయిష్యామి స్వపరాక్రమమద్భుతమ్
బాణాలతో ముందుండి యుద్ధం చేయు — నన్ను గెలవగలవాడు ఎవడు? ఇప్పుడు నా అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తాను.
శేష ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా మహద్వాక్యం పుష్కలో హృది తోషితః । తం దుర్జయం మన్యమానః శరాన్ముంచన్రణేఽభవత్
శేషుడు చెప్పాడు: ఆ గొప్ప మాటలు విని, పుష్కలుడు హృదయంలో ఆనందించాడు. అతడిని ఓడించడం కష్టం అనుకుని, యుద్ధంలో బాణాలు వదలడం ప్రారంభించాడు.
శరసంఘం ప్రముంచంతం కోటిధా పుష్కలం యయౌ । చంపకః కోపసంయుక్తో ధనుః సజ్యమథాకరోత్
పుష్కలుడు కోట్లాది బాణాలను వదులుతుండగా, కోపంతో ఉప్పొంగిన చంపకుడు తన ధనుస్సును సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ముమోచ నిశితాన్బాణాన్వైరివృందవిదారణాన్ । స్వనామచిహ్నితాన్స్వర్ణపుంఖభాగసమన్వితాన్
అతడు పదునైన బాణాలను, శత్రువుల సమూహాలను చీల్చేలా, తన పేరుతో గుర్తు వేసి, బంగారు అంచులతో అలంకరించి వదిలాడు.
తాంశ్చిచ్ఛేద మహావీరః పుష్కలః ప్రధనాంగణే । శరాంధకారం సర్వత్ర ముంచన్బాణాఞ్ఛిలాశితాన్
మహావీరుడైన పుష్కలుడు యుద్ధరంగంలో వాటిని కోసేశాడు. రాళ్లతో ఉన్న పదునైన బాణాలను వదులుతూ, ఆకాశాన్ని చీకటిగా మార్చేశాడు.
స్వబాణచ్ఛేదనం దృష్ట్వా కృతం వీరేణ చంపకః । ఆహ్వయామాస బలినం పుష్కలం కోపపూరితః
తన బాణాలను పుష్కలుడు కోసినదాన్ని చూసి, చంపకుడు కోపంతో పుష్కలుని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
మా ప్రయాహి రణం త్యక్త్వేతి బ్రువన్సమరే పునః । పుష్కలం హృదయే బాణైర్వివ్యాధ దశభిస్త్వరన్
"యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టి పోవద్దు!" అని యుద్ధంలో మళ్లీ పిలుస్తూ, చంపకుడు పుష్కలుని హృదయంలో పది బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
తే బాణాః పుష్కలస్యాహో హృదయే తీవ్రవేగినః । ఆగత్య సుభృశం లగ్నాః శోణితం పపురూర్జితమ్
ఆ బాణాలు పుష్కలుని హృదయంలో వేగంగా దూసుకెళ్లి బలంగా తగిలి, అతని రక్తాన్ని దాహంగా పీల్చాయి.
తైర్బాణైర్వ్యథితో వీరః శరాన్పంచ సమాదదే । సుతీక్ష్ణాగ్రాన్మహాకోపాద్వారయన్పర్వతానివ
ఆ బాణాలతో బాధపడిన వీరుడు, మహా కోపంతో, అత్యంత పదునైన అయిదు బాణాలు తీసుకుని, అవి కొండలు లాగ అడ్డగించాడు.
తే బాణాస్తస్య బాణాశ్చ పరస్పరమథోర్జితాః । ఆకాశే రచితాశ్ఛిన్నాః శతధా రాజసూనునా
ఆ బాణాలు, అతని బాణాలు ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొని, ఆకాశంలోనే రాజ కుమారుడు వాటిని వంద ముక్కలుగా చెదరగొట్టాడు.
ఛిత్త్వా బాణాన్సుతీక్ష్ణాగ్రాన్సురథాంగోద్భవో బలీ । బాణాఞ్ఛతం సమాధత్త పుష్కలం తాడితుం హృది
పదునైన ఆ బాణాలను కోసిన తరువాత, సురథుని కుమారుడు, యుద్ధంలో బలవంతుడు, హృదయాన్ని గాయపర్చేందుకు వంద బాణాలు తీసుకున్నాడు.
తే బాణాః శతధాచ్ఛిన్నాః పుష్కలేన మహాత్మనా । అపతన్సమరోపాంతే శరవేగప్రపీడితాః
పుష్కలుడు, మహాత్ముడు, ఆ బాణాలను వంద ముక్కలుగా కోసి, బాణాల వేగానికి తాళలేక అవి యుద్ధాంతంలో నేలపై పడ్డాయి.
తదా తత్సుమహత్కర్మ దృష్ట్వా రాజ్ఞః సుతో బలీ । సహస్రేణ శరాణాం చ తాడయన్వక్షసి స్ఫుటమ్
ఆ గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, రాజ కుమారుడు బలంతో, పుష్కలుని ఛాతీపై స్పష్టంగా వెయ్యి బాణాలతో కొట్టాడు.
తానప్యాశు ప్రచిచ్ఛేద పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । పునరప్యాశు స్వే చాపే సమాధత్తాయుతం శరాన్
పుష్కలుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, ఆ బాణాలను వేగంగా కోసి, మళ్లీ తన విల్లులో పది వేల బాణాలు పెట్టాడు.
తానప్యాశు ప్రచిచ్ఛేద పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । తతోఽత్యతం ప్రకుపితః శరవృష్టిమథాకరోత్
పుష్కలుడు, పరమాస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, ఆ బాణాలను కూడా త్వరగా కోసి, ఆ తర్వాత అత్యంత కోపంతో బాణ వర్షాన్ని కురిపించాడు.
శరవృష్టిం సమాయాంతీం మత్వా చంపక వీరహా । సాధుసాధుప్రశంసంతం పుష్కలం సమతాడయత్
బాణ వర్షం వస్తున్నదని గమనించి, చంపకుడు, వీరులను సంహరించినవాడు, పుష్కలుని నైపుణ్యాన్ని ప్రశంసిస్తూ అతన్ని బలంగా కొట్టాడు.
పుష్కలశ్చంపకం దృష్ట్వా మహావీర్యసమన్వితమ్ । బ్రహ్మణోఽస్త్రసమాధత్త స్వే చాపే సర్వశస్త్రవిత్
పుష్కలుడు, మహా పరాక్రమంతో ఉన్న చంపకుని చూసి, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడై, తన విల్లులో బ్రహ్మాస్త్రాన్ని పెట్టాడు.
తేన ముక్తం మహాశస్త్రం ప్రజజ్వాల దిశో దశ । ఖం రోదసీ వ్యాప్య విశ్వం ప్రలయం కర్తుముద్యతమ్
ఆ మహా ఆయుధాన్ని వదిలినప్పుడు, అది పది దిశల్లో మండిపడి, ఆకాశం, భూమిని నింపి, ప్రపంచాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధంగా నిలిచింది.