అనేన సుమహాఁల్లాభో భవిష్యతి తు మే మతమ్ । యద్రామచరణౌ ప్రేక్షే బ్రహ్మశక్రాదిదుర్ల్లభౌ
ఈ విధంగా చేస్తే నాకు గొప్ప లాభం కలుగుతుందని నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే బ్రహ్మ, ఇంద్రాదులకు కూడా కష్టంగా దొరికే రాముని పాదాలను నేను దర్శించగలను.
స ఏవ ధన్యః స్వజనః పుత్రో వా బాంధవోఽథవా । పశుర్వా వాహనం వాపి రామాప్తిర్యేన సంభవేత్
రాముని అనుగ్రహం ఎవరికి లభిస్తే, వారు ఎంత బంధువైనా, కుమారుడైనా, మిత్రుడైనా, జంతువైనా, వాహనమైనా, వారే నిజంగా ధన్యులు.
తస్మాద్గృహీత్వా క్రత్వశ్వం స్వర్ణపత్రేణ శోభితమ్ । బధ్నంతు వాజిశాలాయాం కామవేగం మనోరమమ్
అందువల్ల, ఆ యజ్ఞ గుర్రాన్ని, బంగారు పలకతో అలంకరించబడినదాన్ని పట్టుకుని, వేగంగా పరుగెత్తే ఆ అందమైన గుర్రాన్ని గుర్రాల కొట్టంలో కట్టేయండి.
ఇత్యుక్తాస్తే తతో గత్వా వాహం రామస్య శోభితమ్ । గృహీత్వా తరసా రాజ్ఞే దదుః సర్వం శుభాంగినమ్
రాజు ఆదేశించిన ప్రకారం, వారు వెళ్లి రాముని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన గుర్రాన్ని త్వరగా పట్టుకుని, అన్ని శుభ లక్షణాలతో కూడినదాన్ని రాజుకి తీసుకువచ్చారు.
రాజా ప్రాప్య ముదా చాశ్వం రామస్య దనుజార్దనః । సేవకాన్ప్రాహ బలినో ధర్మకృత్యవిచక్షణః
రాముని గుర్రాన్ని ఆనందంతో స్వీకరించిన రాజు, దానవులను సంహరించే వాడైన వాడు, ధర్మకార్యాల్లో నిపుణుడైన తన బలవంతులైన సేవకులతో ఇలా మాట్లాడాడు.
వాత్స్యాయన మహాబుద్ధే శృణుష్వైకాగ్రమానసః । న తస్య విషయే కశ్చిత్పరదారరతో నరః
వాత్స్యాయన మహాబుద్ధిశాలి! నీ మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉంచుకుని విను: అతని రాజ్యంలో ఎవ్వరూ పరస్త్రీలో ఆసక్తి చూపే వారు లేరు.
న పరద్రవ్యనిరతో న చ కామేషు లంపటః । న జిహ్వాభిరతోన్మార్గే కీర్త్తయేద్రామకీర్తనాత్
ఎవరూ పరధనంపై మోహపడరు, కామంలో మునిగిపోరు; తప్పుదారి పట్టి చెడుగా మాట్లాడే వారు లేరు, ఎందుకంటే రాముని కీర్తి అక్కడ ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
యః సేవకాన్నృపో వక్తి యూయం సేవార్థమాగతాః । కథయంతు భవచ్చేష్టాం ధర్మకర్మవిశారదాః
రాజు తన సేవకులతో ఇలా అంటాడు: 'మీరు సేవ కోసం వచ్చారు. ధర్మకార్యాల్లో నిపుణులైన వారు మీ ప్రవర్తనను వివరించండి.'
ఏకపత్నీవ్రతధరా న పరద్రవ్యలోలుపాః । పరాపవాదానిరతా న చ వేదోత్పథం గతాః
వారు ఒక్క భార్య పట్లే నిష్ఠ కలిగి ఉంటారు, పరధనంపై ఆశపడరు, ఇతరులను నిందించరు, వేదమార్గాన్ని విడిచిపోరు.
శ్రీరామస్మరణాదీని కుర్వంతి ప్రత్యహం భటాః । తానహం రామసేవార్థం రక్షామ్యంతక కోపవాన్
శ్రీరాముని స్మరణతో పాటు ఇతర పవిత్ర కార్యాలు కూడా యోధులు ప్రతిరోజూ చేస్తారు. అలాంటి వారిని రాముని సేవకోసం నేను రక్షిస్తాను, యముడు కోపించుకున్నా కూడా.
ఏతద్విరుద్ధధర్మాణో యే నరాః పాపసంయుతాః । తానహం విషయే మహ్యం వాసయామి న దుర్మతీన్
ఈ ధర్మానికి విరుద్ధంగా, పాపంలో మునిగిపోయిన చెడు మనస్కులైన వారిని నా రాజ్యంలో నివసించనీయను.
తస్య దేశే న పాపిష్ఠాః పాపం కుర్వంతి మానసే । హరిధ్యానహతాశేష పాతకామోదసంయుతాః
ఆ రాజ్యంలో అత్యంత పాపిష్టులు కూడా మనసులో పాపం చేయరు; హరిధ్యానం వల్ల వారి పాపాలన్నీ నశించి, వారు ఆనందంతో నిండిపోతారు.
యదైవమభవద్దేశో రాజా ధర్మేణ సంయుతః । తదా తత్స్థా నరాః సర్వే మృతా గచ్ఛంతి నిర్వృతిమ్
ఆ దేశంలో రాజు ధర్మపరుడై ఉన్నప్పుడు, అక్కడ నివసించే ప్రజలందరూ మరణించిన తర్వాత మోక్షాన్ని పొందారు.
యమానుచరనిర్వేశో నాభవత్సౌరథే పురే । తదా యమో మునేరూపం ధృత్వా ప్రాగాన్మహీశ్వరమ్
సురథుని పట్టణంలో యముని దూతలు విచారణ చేయలేదు. అప్పుడు యముడు మునివేషం ధరించి భూమిపై ఉన్న మహారాజును దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
వల్కలాంబరధారీ చ జటాశోభితశీర్షకః । సురథం తు సభామధ్యే దదర్శ హరిసేవకమ్
చర్మపు వస్త్రాలు ధరించి, జటలు అలంకరించిన తలతో ఉన్న అతను, సభ మధ్యలో హరిదాసుడైన సురథుని చూశాడు.
తులసీమస్తకే యస్య వాచి నామ హరేః పరమ్ । ధర్మకర్మరతాం వార్త్తాం శ్రావయంతం నిజాఞ్జనాన్
తలపై తులసి, పెదవులపై హరిలోకనాధుని పవిత్రనామం, ధర్మకార్యాల్లో ఆసక్తి కలిగి తనవారితో ధర్మమార్గాన్ని చెప్పుతున్న వాడు.
తదా మునిం నృపో దృష్ట్వా తపోమూర్తిమివ స్థితమ్ । వవందే చరణౌ తస్య పాద్యాదికమథాకరోత్
అప్పుడు ఆ మునిని తపస్సుకు ప్రతిరూపంగా నిలిచినట్టు చూసిన రాజు, అతని పాదాలకు నమస్కరించి, పాద్యాదిక సేవలు చేశాడు.
సుఖోపవిష్టం విశ్రాంతం మునిం ప్రాహ నృపాగ్రణీః । ధన్యమద్య జనుర్మహ్యం ధన్యమద్య గృహం మమ
ముని సుఖంగా కూర్చొని విశ్రాంతిచెందిన తర్వాత, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ రోజు నా జన్మ ధన్యం, ఈ రోజు నా ఇల్లు ధన్యం."
కథాః కథయతాన్మహ్యం రామస్య వివిధా వరాః । యాః శృణ్వతాం పాపహానిర్భవిష్యతి పదే పదే
"రాముని వివిధ మహత్తర కథలు నాకు చెప్పండి. వాటిని వినేవారికి ప్రతి అడుగులో పాపాలు తొలగిపోతాయి."
ఇత్థముక్తం సమాకర్ణ్య జహాస స మునిర్భృశమ్ । దంతాన్ప్రదర్శయన్సర్వాంస్తాలాస్ఫాలితపాణికః
ఇలా అడిగిన మాటలు విని, ఆ ముని హర్షంతో నవ్వుతూ, తన పళ్లన్నీ చూపిస్తూ, చేతులు చప్పట్లు కొట్టాడు.
హసంతం తం మునిం ప్రాహ హసనే కారణం కిము । కథయస్వ ప్రసాదేన యథా స్యాన్మనసః సుఖమ్
నవ్వుతున్న ఆ మునిని రాజు అడిగాడు: "మీరు నవ్వడానికి కారణం ఏమిటి? దయచేసి చెప్పండి, నా మనస్సు సాంత్వన పొందేలా."
తతో మునిర్నృపం ప్రాహ శృణు రాజన్ధియాయుతః । యదహం తేఽభిధాస్యామి స్మితే కారణముత్తమమ్
అప్పుడు ముని రాజును చూచి ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాబుద్ధిశాలి రాజా! నేను చెప్పబోయే నవ్వు కారణాన్ని విను."
త్వయా ప్రోక్తం హరేః కీర్తిం కథయస్వ మమాగ్రతః । కో హరిః కస్య వా కీర్తిః సర్వే కర్మవశా నరాః
"నీవు నా ముందే హరిలోకనాధుని మహిమను చెప్పమని అడిగావు. హరి ఎవరు? ఎవరి మహిమ? అందరూ కర్మ ఆధీనులే."
కర్మణా ప్రాప్యతే స్వర్గః కర్మణా నరకం వ్రజేత్ । కర్మణైవ భవేత్సర్వం పుత్రపౌత్రాదికం బహు
"కర్మ వల్ల స్వర్గం లభిస్తుంది, కర్మ వల్ల నరకం చేరుతారు; కర్మ వల్లే అన్నీ వస్తాయి — కొడుకులు, మనవళ్లు మొదలైనవి కూడా."
శక్రః శతం క్రతూనాం తు కృత్వాగాత్పరమం పదమ్ । బ్రహ్మాపి కర్మణా లోకం ప్రాప్య సత్యాఖ్యమద్భుతమ్
"ఇంద్రుడు నూరుసార్లు యజ్ఞాలు చేసి పరమపదాన్ని పొందాడు; బ్రహ్మ కూడా కర్మచేత సత్యలోకాన్ని పొందాడు."
అనేకే కర్మణా సిద్ధా మరుదాదయ ఈశినః । కుర్వన్తి భోగసౌఖ్యం చ అప్సరోగణసేవితాః
"అనేకులు కర్మచేత సిద్ధులయ్యారు — మరుతులు, ఇతర దేవతలు — అప్సరసలు సేవ చేసే సుఖాలు అనుభవిస్తున్నారు."
తస్మాత్కురుష్వ యజ్ఞాదీన్యజస్వ కిల దేవతాః । యథా తే విమలాకీర్తిర్భవిష్యతి మహీతలే
"కాబట్టి నీవు యజ్ఞాదులను చేయి, దేవతలను పూజించు. అలా చేస్తే నీ కీర్తి భూమిపై కలంకం లేకుండా నిలుస్తుంది."
ఇతి శ్రుత్వా తు తద్వాక్యం కోపక్షుభితమానసః । ఉవాచ రామైకమనా విప్రం కర్మవిశారదమ్
ఆ మాటలు విని, కోపంతో మనస్సు కలవరపడిన రాజు, రామునిపై మనస్సు కేంద్రీకరించి, ఆ పండితునితో ఇలా అన్నాడు.
మా బ్రూహి కర్మణో వార్తాం క్షయిష్ణుఫలదాయినీమ్ । గచ్ఛ మన్నగరోపాంతాద్బహిర్లోకవిగర్హితః
"నాశ్వర ఫలమిచ్చే కర్మ విషయాలు నాకు చెప్పవద్దు. నా నగర సరిహద్దు దాటి బయటకు పో, లోకానికి నిందితుడవు."
ఇంద్రః పతిష్యతి క్షిప్రం పతిష్యత్యపి పద్మజః । న పతిష్యంతి మనుజా రామస్య భజనోత్సుకాః
"ఇంద్రుడు త్వరలో పడిపోతాడు, పద్మజుడైన బ్రహ్మ కూడా పడిపోతాడు; కాని రామభక్తి కోసం ఉత్సాహంగా ఉన్న మనుషులు ఎప్పుడూ పడిపోరు."