దుష్టవాదీ ఖండితః స్యాత్ఖల్వాటః పరనిందకః । సభాయాం పక్షపాతీ చ జాయతే పక్షఘాతవాన్
దుష్టమైన మాటలు చెప్పేవాడు అవయవ వైకల్యంతో పుడతాడు. ఇతరులను అవమానించేవాడు ముండగా పుడతాడు. సభలో పక్షపాతం చూపేవాడు పాక్షికంగా 마డిపోతాడు.
పరోక్తహాస్యకృత్కాణః కునఖీ విప్రహేమహృత్ । తుందీవరీ తామ్రచౌరః కాంస్యహృత్పుండరీకికః
ఇతరుల మాటలు ఎగతాళి చేసే వాడు కంటిలో ఒకటి లేనివాడిగా పుడతాడు. బ్రాహ్మణుని బంగారం దొంగిలించేవాడు వంకరైన నఖాలతో పుడతాడు. గుమ్మడికాయ దొంగిలించేవాడు పొట్ట పెద్దగా ఉండే వాడిగా పుడతాడు. రాగి దొంగిలించేవాడు ఎర్రటి చర్మంతో పుడతాడు. కాంస్యం దొంగిలించేవాడు కమలాకారమైన కళ్లతో పుడతాడు.
త్రపుహారీ చ పురుషో జాయతే పింగమూర్ద్ధజః । శీసహారీ చ పురుషో జాయతే శీర్షరోగవాన్
తుప్పు దొంగిలించేవాడు పసుపు రంగు జుట్టుతో పుడతాడు. సీసం దొంగిలించేవాడు తల వ్యాధులతో పుడతాడు.
ఘృతచౌరస్తు పురుషో జాయతే నేత్రరోగవాన్ । లోహహారీ చ పురుషో బర్బరాంగః ప్రజాయతే
నెయ్యి దొంగిలించేవాడు కంటి వ్యాధులతో పుడతాడు. ఇనుము దొంగిలించేవాడు గడ్డరాని శరీరంతో పుడతాడు.
చర్మహారీ చ పురుషో జాయతే మేదసా వృతః । మధుచౌరస్తు పురుషో జాయతే బస్తిగంధవాన్
చర్మం దొంగిలించేవాడు కొవ్వుతో కప్పబడి పుడతాడు. తేనె దొంగిలించేవాడు మూత్రాశయానికి దుర్వాసనతో పుడతాడు.
తైలచౌర్యేణ భవతి నరః కణ్డ్వాతిపీడితః । ఆమాన్నహరణాచ్చైవ దంతహీనః ప్రజాయతే
నూనె దొంగిలించేవాడు తీవ్రమైన ముంపు వ్యాధితో బాధపడతాడు. పచ్చి అన్నం దొంగిలించేవాడు పళ్లులేని వాడిగా పుడతాడు.
పక్వాన్నహరణాచ్చైవ జిహ్వారోగయుతో భవేత్ । మాతృగామీ చ పురుషో జాయతే లింగవర్జితః
వండిన అన్నం దొంగిలించేవాడు నాలుక వ్యాధులతో బాధపడతాడు. తల్లి దగ్గరకు పోయే వాడు లింగం లేకుండా పుడతాడు.
గురుజాయాభిగమనాన్మూత్రకృచ్ఛ్రః ప్రజాయతే । భగినీం చైవ గమనే పీతకుష్ఠః ప్రజాయతే
గురువు భార్యను దగ్గరగా చూసిన వాడు మూత్ర విసర్జనలో బాధతో పుడతాడు. సోదరి దగ్గరకు పోయే వాడు పసుపు కుష్ఠు వ్యాధితో పుడతాడు.
స్వసుతాగమనే చైవ రక్తకుష్ఠః ప్రజాయతే । భ్రాతృభార్యాభిగమనే గుల్మకుష్ఠః ప్రజాయతే
తన కూతురిని దగ్గరగా చూసిన వాడు ఎర్రటి కుష్ఠు వ్యాధితో పుడతాడు. అన్నయ్య భార్యను దగ్గరగా చూసిన వాడు గడ్డ వ్యాధి కలిగిన కుష్ఠుతో పుడతాడు.
స్వామిగమ్యాదిగమనే జాయతే దద్రుమండలమ్ । విశ్వస్తభార్యాగమనే గజచర్మా ప్రజాయతే
యజమాని భార్యను లేదా ఇతరులను దగ్గరగా చూసిన వాడు దద్దురుతో పుడతాడు. నమ్మకమైన మిత్రుని భార్యను దగ్గరగా చూసిన వాడు గజచర్మ వ్యాధితో పుడతాడు.
పితృష్వస్రభిగమనే దక్షిణాంగే వ్రణీ భవేత్ । మాతులాన్యాస్తు గమనే వామాంగే వ్రణవాన్భవేత్
తండ్రి మేనత్తను సమీపించినవారికి కుడివైపు గాయం కలుగుతుంది; తల్లి మేనమామ భార్యను సమీపించినవారికి ఎడమవైపు గాయం కలుగుతుంది.
పితృవ్యపత్నీగమనే కటౌ కుష్ఠః ప్రజాయతే । మిత్రభార్యాభిగమనే మృతభార్యః ప్రజాయతే
తండ్రి సోదరుని భార్యను సమీపించినవారికి నడుము వద్ద కుష్టురోగం కలుగుతుంది; స్నేహితుని భార్యను సమీపించినవారికి తమ భార్య మరణిస్తుంది.
స్వగోత్రస్త్రీప్రసంగేన జాయతే చ భగందరః । తపస్వినీప్రసంగేన ప్రమేహో జాయతే నరే
తన వంశానికి చెందిన మహిళను సమీపించినవారికి భగందర వ్యాధి కలుగుతుంది; తపస్సు చేసే మహిళను సమీపించినవారికి మధుమేహం కలుగుతుంది.
శ్రోత్రియస్త్రీప్రసంగేన జాయతే నాసికావ్రణీ । దీక్షితస్త్రీప్రసంగేన జాయతే దుష్టరక్తసృక్
పండిత కుటుంబానికి చెందిన మహిళను సమీపించినవారికి ముక్కు వద్ద గాయం కలుగుతుంది; దీక్ష తీసుకున్న మహిళను సమీపించినవారికి చెడు రక్తస్రావం కలుగుతుంది.
స్వజాతిజాయాగమనే జాయతే హృదయవ్రణీ । జాత్యున్నతస్త్రీగమనే జాయతే మస్తకవ్రణీ
తన కులానికి చెందిన భార్యను సమీపించినవారికి హృదయంలో గాయం కలుగుతుంది; ఉన్నత కుల మహిళను సమీపించినవారికి తలపై గాయం కలుగుతుంది.
పశుయోనౌ చ గమనాన్మూత్రఘాతః ప్రజాయతే । ఏతే దోషా నరాణాం స్యుర్నరకాంతే న సంశయః
జంతువులతో సంబంధం కలిగి ఉన్నవారికి మూత్రం ఆగిపోతుంది; ఇవన్నీ మనుషుల దోషాలు, ఇవి నరకానికి దారి తీస్తాయని సందేహం లేదు.
స్త్రీణామపి భవంత్యేతే తత్తత్పురుషసంగమాత్ । ఏవం రాజన్హి చిహ్నాని కీర్తితాని సుపాపినామ్
ఇలాంటి పురుషులతో సంబంధం కలిగిన మహిళలకు కూడా ఇవే రుగ్మతలు వస్తాయి; రాజా! మహాపాతకులకు వచ్చే లక్షణాలు ఇలా చెప్పబడినవి.
దానపుణ్యప్రసంగేన తీర్థాదిక్రియయా తథా । రామస్య చరితం శ్రుత్వా తపసా వాక్షయం వ్రజేత్
దానం వల్ల కలిగే పుణ్యంతో, తీర్థయాత్ర వంటి పవిత్ర క్రియలతో, రాముని చరిత్రను వినడం ద్వారా తపస్సుతో అక్షయమైన పుణ్యాన్ని పొందుతారు.
సర్వేషామేవ పాపానాం హరికీర్తిధునీ నృణామ్ । క్షాలయేత్పాపినాం పంకం నాత్ర కార్యా విచారణా
హరి మహిమను కీర్తించడం అనే పవిత్ర నది, మనుషుల పాపాల మలినాన్ని కడిగేస్తుంది; దీనిలో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
యో నావమన్యేత హరిం తస్య యాగావిధి శ్రుతాః । తీర్థాన్యపి సుపుణ్యాని పావితుం న క్షమాణి తమ్
హరిని అవమానించే వారికి, యాగాది విధులు, పవిత్రమైన తీర్థయాత్రలు కూడా పవిత్రతను ఇవ్వలేవు.
హసతే కీర్త్యమానం యశ్చరిత్రం జ్ఞానదుర్బలః । న తస్య నరకాన్ముక్తిః కల్పాంతేఽపి భవిష్యతి
హరిచరిత్రను వినిపించగా ఎవరైనా అవమానంగా నవ్వితే, అటువంటి జ్ఞానం లేని వారికి యుగాంతంలో కూడా నరక విముక్తి కలగదు.
యా హి రాజన్విమోక్షార్థం హయస్యానుచరైః సహ । శ్రావయ శ్రీశచరితం యతో వాహగతిర్భవేత్
రాజా! విముక్తి కోసం, గుర్రపు సేవకులతో కలిసి శ్రీహరి చరిత్రను వినిపించించు; అప్పుడు ఆ గుర్రానికి కూడా శుభమార్గం కలుగుతుంది.
శేష ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా ప్రహృష్టోఽభూచ్ఛత్రుఘ్నః పరవీరహా । ప్రణమ్య తం పరిక్రమ్య యయౌ సేవకసంయుతః
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇది విని శత్రుఘ్నుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆనందంతో నిండిపోయాడు; అతడికి నమస్కరించి, ప్రదక్షిణ చేసి, సేవకులతో కలిసి వెళ్లిపోయాడు.
తత్ర గత్వా స హనుమాన్హయవర్యస్య పార్శ్వతః । ఉవాచ రామచరితం మహాదుర్గతినాశకమ్
అక్కడికి వెళ్లి, హనుమంతుడు ఆ గొప్ప గుర్రం పక్కన నిలబడి, రాముని చరిత్రను, మహా దుర్గతిని తొలగించేది, వినిపించాడు.
యాహి దేవ విమానం స్వం రామకీర్తనపుణ్యతః । స్వైరం చర స్వలోకే త్వం ముక్తో భవ కుయోనితః
రాముని కీర్తన పుణ్యఫలంతో, ఓ భాగ్యవంతుడా! నీవు నీ స్వర్గ విమానానికి వెళ్లిపో; నీ లోకంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించు, పాప జన్మవాడా! విముక్తుడవు కావు.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య శత్రుఘ్నో యావదాస్థితః । తావద్దదర్శ విమలం దేవం వైమానికం వరమ్
ఈ మాటలు వినగానే, శత్రుఘ్నుడు అక్కడ ఉన్నంత కాలం, ఒక పవిత్రమైన, అద్భుతమైన దేవతను ఆకాశవాహనంలో చూశాడు.
స ఉవాచ విముక్తోఽహం రామకీర్తనసంశ్రుతేః । యామి స్వం భవనం రాజన్నాజ్ఞాపయ మహామతే
ఆ దేవుడు ఇలా అన్నాడు: రాముని కీర్తన విన్నందువల్ల నేను విముక్తుడనయ్యాను; రాజా! నేను నా గృహానికి వెళ్తున్నాను, ఓ జ్ఞానవంతుడా! నన్ను ఆజ్ఞాపించు.
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ దేవో విమానే స్వే పరిస్థితః । తదా విస్మయమాపుస్తే శత్రుఘ్నేన సహానుగాః
అలా చెప్పి ఆ దేవుడు తన విమానంలో స్థిరంగా వెళ్లిపోయాడు; అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు, అతని అనుచరులతో కలిసి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
తతో వాహో వినిర్ముక్తో గాత్రస్తంభాచ్చ భూతలాత్ । యయౌ తద్విపినం సర్వం భ్రమన్పక్షిసమాకులమ్
ఆ క్షణానికే ఆ గుర్రం తన బంధనాల నుంచి విడిపొయి, దేహంలోని కఠినత కూడా పోయి, భూమిపై నుంచి లేచి, పక్షులతో నిండిన ఆ అడవంతా స్వేచ్ఛగా తిరిగింది.
శేష ఉవాచ। మాసాః సప్తాభవంస్తస్య హయవర్యస్య హేలయా । చరతో భారతం వర్షమనేకనృపపూరితమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ గొప్ప గుర్రం భరతదేశంలో ఎన్నో రాజులతో నిండిన ప్రాంతాల్లో నిర్లక్ష్యంగా తిరుగుతూ ఏడునెలలు గడిపింది.