హనూమానువాచ। త్వం యదాచరసే రుద్ర ధర్మస్య ప్రతికూలనమ్ । తస్మాత్త్వాం శాస్తుమిచ్ఛామి రామభక్తవధోద్యతమ్
హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: రుద్రా, నువ్వు ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తున్నావు. అందుకే, రాముని భక్తుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఉన్న నిన్ను శిక్షించాలనుకుంటున్నాను.
మయా పురా శ్రుతం దేవ ఋషిభిర్బహుధోదితమ్ । రఘునాథపదస్మారీ నిత్యం రుద్రః పినాకభృత్
దేవా, పినాకాన్ని ధరించిన రుద్రుడు ఎప్పుడూ రఘునాథుని పాదాలను స్మరిస్తాడని అనేక ఋషుల మాటల ద్వారా నేను ఎప్పుడో విన్నాను.
తత్సర్వం తు మృషా జాతం శత్రుఘ్నం ప్రతి యుధ్యతః । పుష్కలో మే హతః శూరః శత్రుఘ్నోఽపి విమూర్చ్ఛితః
కానీ ఇప్పుడు అవన్నీ అబద్ధమని తెలిసింది. శత్రుఘ్నుడితో యుద్ధం చేస్తూ నా ధైర్యవంతుడైన పుష్కలుడు చనిపోయాడు, శత్రుఘ్నుడూ మూర్చపోయాడు.
తస్మాత్త్వాం పాతయామ్యద్య త్రైలోక్యప్రలయోద్యతమ్ । యత్నాత్తిష్ఠస్వ భోః శర్వ రామభక్తిపరాఙ్ముఖః
అందుకే, ఈ రోజు నిన్ను నేనే పడగొడతాను. మూడు లోకాల నాశనం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న శర్వా, నువ్వు రామభక్తికి విరుద్ధంగా ఉన్నావు, జాగ్రత్తగా నిలబడు.
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్తవంతం ప్లవగం ప్రోవాచ స మహేశ్వరః । ధన్యోఽసి వీరవర్యస్త్వం భవాన్వదతి నో మృషా
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: వానరుడు ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు ధన్యుడవు, వీరులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు చెప్పింది అబద్ధం కాదు.
మత్స్వామీ రామచంద్రోఽయం సురాసురనమస్కృతః । తదశ్వమానయామాస శత్రుఘ్నః పరవీరహా
నా ప్రభువు రామచంద్రుడే, దేవతలు, దానవులు కూడా whom నమస్కరిస్తారు. ఆ తర్వాత శత్రుఘ్నుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, గుర్రాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
తద్రక్షార్థం సమాయాతస్తద్భక్త్యా తు వశీకృతః । యథాకథంచిద్భక్తోఽసౌ రక్ష్యః స్వాత్మా ఇతి స్థితిః
దాన్ని కాపాడటానికి నేను వచ్చాను. ఆయనపై ఉన్న భక్తితో నేను ఆయనకు లోబడిపోయాను. ఏదో విధంగా భక్తుడైన వాడిని కాపాడాలి, ఎందుకంటే అతడే నా ఆత్మ — ఇదే నా నిర్ణయం.
రఘునాథః కృపాం కృత్వా విలోకయ తు నిస్త్రపమ్ । మాం స్వభక్త సుదుఃఖేన కించిత్కోపం దధన్మహాన్
రఘునాథుడు కరుణతో నాకు తలవంచకుండా చూశాడు. కానీ తన భక్తుడు తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తున్నప్పుడు, ఆ మహాత్ముడికి కొంత కోపం వచ్చింది.
శేష ఉవాచ। ఏవం వదతి చండీశే హనూమాన్కుపితో భృశమ్ । శిలామాదాయ మహతీం తాడయామాస తద్రథమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: చండీశుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, హనుమంతుడు తీవ్రమైన కోపంతో పెద్ద రాయిని ఎత్తి, అతని రథాన్ని బలంగా కొట్టాడు.
శిలయా తాడితస్తస్య రథః శకలతాం గతః । ససూతః సహయః కేతుపతాకాభిః సమన్వితః
ఆ రాయితో కొట్టడంతో, అతని రథం, రథసారథి, సహాయకులు, జెండాలు అన్నీ ముక్కలయ్యాయి.
నభఃస్థా దేవతాః సర్వాః ప్రశశంసుః కపీశ్వరమ్ । ధన్యోసి ప్లవగాధీశ మహత్కర్మ త్వయా కృతమ్
ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలందరూ వానరాధిపతిని ప్రశంసిస్తూ, 'ధన్యుడవు వానరాధీశా, నీవు గొప్ప కార్యం చేశావు' అని అన్నారు.
శ్రీశివం విరథం దృష్ట్వా నందీ తం సముపాద్రవత్ । ఉవాచ శ్రీమహాదేవం మత్పృష్ఠం గమ్యతామితి
శివుడు రథం లేకుండా ఉన్నాడని చూసి, నంది వెంటనే అతని దగ్గరకు వచ్చి, 'మహాదేవా, దయచేసి నా వెనుక కూర్చోండి' అని అన్నాడు.
వృషస్థితం తు భూతేశం హనూమాన్కుపితో భృశమ్ । శిలాముత్పాట్య తరసా ప్రాహనద్ధృదయే తదా
భూతేశుడు వృషభంపై కూర్చున్నప్పుడు, హనుమంతుడు తీవ్రమైన కోపంతో ఒక పెద్ద రాయిని బలంగా పీకి, అతని హృదయంపై కొట్టాడు.
తదాహతో భూతపతిః శూలం తీక్ష్ణం సమాదదే । జాజ్వల్యమానం త్రిశిఖం వహ్నిజ్వాలాసమప్రభమ్
అలా కొట్టబడిన భూతపతి, మూడు ముఖాలుగా మెరిసే, అగ్ని జ్వాలలా ప్రకాశించే తీవ్రమైన శూలాన్ని చేతిలో తీసుకున్నాడు.
ఆయాతం తన్మహద్దృష్ట్వా శూలం ప్రజ్వలనప్రభమ్ । హస్తే గృహీత్వా తరసా బభంజ తిలశః క్షణాత్
అదిగో, మంటలతో వెలిగిపోతున్న ఆ గొప్ప త్రిశూలం వచ్చేస్తున్నదని చూసి, అతడు వెంటనే తన చేతిలో పట్టుకుని, ఒక క్షణంలోనే దాన్ని చిన్నచిన్న ముక్కలుగా విరిచేశాడు.
భగ్నే త్రిశూలే తరసా కపీన్ద్రేణ క్షణాచ్ఛివః । శక్తిం కరే సమాధత్త సర్వలోహవినిర్మితామ్
త్రిశూలం అలా క్షణంలో కపికుంభుడు చేతిలో పగిలిపోవడంతో, శివుడు వెంటనే అన్ని లోహాలతో తయారైన ఒక గొప్ప శక్తిని తన చేతిలో పట్టుకున్నాడు.
సా శక్తిః శివనిర్ముక్తా హృదయే తస్య ధీమతః । లగ్నా క్షణాదభూత్తత్ర విక్లవః ప్లవగాధిపః
శివుడు విసిరిన ఆ శక్తి, ఆ జ్ఞానవంతుని హృదయాన్ని తాకింది. వెంటనే ఆ కపిసేనాధిపతి అక్కడే తికమకలో పడిపోయాడు.
క్షణాచ్చ తద్వ్యథాం తీర్త్వా గృహీత్వా వృక్షముల్బణమ్ । తాడయామాస హృదయే మహావ్యాలవిభూషితే
ఆ బాధను క్షణంలో దాటి, అతడు ఒక గొప్ప చెట్టును పట్టుకుని, పెద్ద పాములతో అలంకరించబడిన హృదయంపై గట్టిగా కొట్టాడు.
తాడితాస్తేన వీరేణ ఫణీన్ద్రాస్త్రా సమాగతాః । ఇతస్తతస్తే తం ముక్త్వా గతాః పాతాలముజ్జవాః
ఆ వీరుడు కొట్టడంతో, అక్కడ కూడిన పాముల రాజులు భయంతో అన్ని దిశలకు పారిపోయి, వెంటనే పాతాళానికి వెళ్లిపోయారు.
శివస్తస్మిన్నగే ముక్తే వక్షసి స్వే నిరీక్ష్య చ । కుపితో వ్యదధాద్ఘోరం ముసలం కరయుగ్మకే
శివుడు తన వక్షస్సు నుండి ఆ పాము విడుదలైనదాన్ని చూసి, కోపంతో తన రెండు చేతులతో ఒక భయంకరమైన గదను తయారుచేశాడు.
హతోసి గచ్ఛ సంగ్రామాత్పలాయ్య ప్లవగాధమ । ఏష తే ప్రాణహంతాహం ముసలేన క్షణాదిహ
నీవు చనిపోయావు, యుద్ధం నుండి పారిపో, ఓ కపికీటకా! ఈ గదతో నేను క్షణంలో నీ ప్రాణాన్ని తీసేస్తాను.
ముసలం వీక్ష్య నిర్ముక్తం శివేన కుపితేన వై । కీశస్తద్వంచయామాస మహావేగాద్ధరిం స్మరన్
శివుడు కోపంతో విసిరిన ఆ గదను చూసి, ఆ కోతి హరి ని స్మరించి, ఎంతో వేగంగా దాన్ని తప్పించుకున్నాడు.
ముసలం తత్పపాతాధః శివముక్తం మహాయసమ్ । విదార్య పృథివీం సర్వాం జగామ చ రసాతలమ్
శివుడు విసిరిన ఆ ప్రసిద్ధిగాంచిన గద భూమిపై పడింది, భూమంతా చీల్చి, పాతాళానికి వెళ్లిపోయింది.
తదా ప్రకుపితోఽత్యతం హనూమాన్రామసేవకః । గృహీత్వా పర్వతం హస్తే తాడయామాస వక్షసి
అప్పుడే రాముని సేవకుడైన హనుమంతుడు అత్యంత కోపంతో, ఒక కొండను చేతిలో పట్టుకుని, శివుని వక్షస్సుపై గట్టిగా కొట్టాడు.
స యావత్పర్వతం ఛేత్తుం మతిం చక్రే సతీపతిః । తావద్ధతః కపీంద్రేణ శాలేన బహుశాఖినా
పార్వతీపతికి ఆ కొండను కోయాలని ఆలోచన వచ్చినంతలోనే, కపికుంభుడు అనేక కొమ్మలతో ఉన్న శాల చెట్టు తో అతడిని గట్టిగా కొట్టాడు.
తమపిచ్ఛేత్తుముద్యుక్తో యావత్తావచ్ఛిలాహతః । శిలాస్తా భేదితుం స్వాంతం చకార మృడ ఉద్యతః
అతడిని కూడా కోయాలని సిద్ధపడుతున్నప్పుడు, అతడు ఒక పెద్ద రాయితో కొట్టబడ్డాడు. ఆ దయామయుడు ఆ రాళ్లను చీల్చాలని ఉద్దేశించి, తన హృదయాన్ని దృఢంగా చేసుకున్నాడు.
తావద్వృష్టిం చకారాయం శిలాభిర్నగపర్వతైః । లాంగూలేన చ సంవేష్ట్య తాడయత్యేష భూతపమ్
అప్పుడే అతడు రాళ్లు, కొండలు వర్షంలా కురిపించాడు. తన తోకతో చుట్టిపట్టి, భూతపతిని గట్టిగా కొట్టాడు.
శిలాభిః పర్వతైర్వృక్షైః పుచ్ఛాస్ఫోటేన భూరిశః । నందీ ప్రాప్తో మహాత్రాసం చంద్రోఽపి శకలీకృతః
రాళ్లు, కొండలు, చెట్లు, తోకతో మళ్లీ మళ్లీ కొట్టడంవల్ల నంది భయంతో వణికిపోయాడు. చంద్రుడూ కూడా ముక్కలు ముక్కలయ్యాడు.
అత్యంతం విహ్వలో జాతో మహేశానః ప్రకోపనః । క్షణేక్షణే ప్రహారేణ విహ్వలం కుర్వతం భృశమ్
మహేశ్వరుడు ఎంతో అయోమయంగా, కోపంతో తడబడిపోయాడు. ప్రతి దెబ్బతో అతడు మరింత కలవరపడి, పూర్తిగా తికమకలో పడ్డాడు.
జగాద ప్లవగాధీశం ధన్యోసి రఘుపానుగ । మహత్కర్మ కృతం తేఽద్య యత్తేహం సుప్రతోషితః
అతడు కపిసేనాధిపతిని ఇలా అన్నాడు: 'ఓ రఘువంశ సేవకా! నీవు ధన్యుడవు. నువ్వు ఈ రోజు గొప్ప కార్యం చేశావు. నేను నిజంగా సంతోషించాను.'