ఏతస్మిన్సమయే క్రుద్ధః సమాభాష్య మహీపతిమ్ । జఘాన బహుబాణైస్తం రోషపూరపరిప్లుతః
ఆ సమయంలో కోపంతో ఉప్పొంగి, మహారాజును ఉద్దేశించి మాటాడి, ఆగ్రహంతో నిండినవాడు అనేక బాణాలతో అతనిపై దాడిచేశాడు.
తద్బాణవేధభిన్నాంగో విశీర్ణకవచో నృపః । మహాబలం తం మన్వానః ప్రాహరచ్ఛరకోటిభిః
ఆ బాణాల వల్ల శరీరం చీలిపోయి, కవచం విరిగిపోయిన రాజు, ఎదుటివాడి శక్తిని గుర్తించి, బాణాల వర్షంలా తిరిగి ప్రతిఘటించాడు.
తైర్బాణైః కవచాన్ముక్తం సుస్రావ బహుశోణితమ్ । వపుర్బభూవ రుచిరం శరపంజరగోచరమ్
ఆ బాణాలతో కవచం చీలిపోయి, రక్తం బాగా పారింది. శరీరం బాణాల పొంజులో చిక్కుకొని, చూడటానికి అద్భుతంగా మారింది.
శరపంజరమధ్యస్థో విహ్వలీకృతమానసః । శరాన్నేతుం చ సంధాతుం న క్షమః స చ భారతిః
బాణాల పొంజు మధ్యలో నిలబడి, మనసు తడబడిపోయిన ఆ భారతుడు, బాణాలను తీసేందుకు లేదా పెట్టేందుకు కూడా శక్తిలేకపోయాడు.
రామం స్మృత్వా ధనుర్ధృత్వా కరే సజ్జం మహద్దృఢమ్ । ముమోచ బాణాన్నిశితాన్వైరివృందనివారణాన్
రాముని జ్ఞాపకంతో, గొప్ప బలమైన విల్లు చేతిలో పట్టుకుని, శత్రు సమూహాన్ని వెనక్కు నెట్టేందుకు పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తైర్బాణైః శరజాలం తద్విధూయ మునిపుంగవ । శంఖం ప్రధ్మాయ సమరే జగాద గతభీర్నృపమ్
ఆ బాణాలతో మునులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ బాణాల పొంజును చెదరగొట్టి, యుద్ధంలో శంఖాన్ని ఊదాడు. భయమేమీ లేకుండా రాజును ఉద్దేశించి మాటాడాడు.
పుష్కల ఉవాచ। త్వయా కృతం మహత్కర్మ యన్మాం బాణస్య పంజరే । గోచరం కృతవాన్వీర వీరతాపనముద్భటమ్
పుష్కలుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వీరా! నన్ను ఈ బాణాల పొంజులో లక్ష్యంగా చేసి, నీ అసాధారణ పరాక్రమాన్ని చూపించావు. ఇది గొప్ప కార్యమే.'
వృద్ధత్వాన్మమ మాన్యోసి సాంప్రతం రణమండలే । పశ్యమేఽద్య పరాక్రాంతం రాజన్వీరమణే మహత్
'నీ వయస్సు వల్ల నేను నిన్ను గౌరవించాలి. కానీ ఇప్పుడు యుద్ధరంగంలో, ఓ రాజా! నేడు నా గొప్ప వీరత్వాన్ని చూడు.'
బాణత్రయేణ భో వీర మూర్చ్ఛితం కరవై నహి । తర్హి ప్రతిజ్ఞాం శృణు వై సర్వవీరవిమోహినీమ్
'ఓ వీరా! మూడు బాణాలతో నేను మూర్చించబడను. అందుచేత, ఇప్పుడు నా ప్రతిజ్ఞను విను. ఇది అందరు వీరులను ఆశ్చర్యపరిచే విధంగా ఉంటుంది.'
గంగాం ప్రాప్యాపి యో వై తాం నిందిత్వా పాపహారిణీమ్ । న మజ్జతి మహాపాపో మహామూఢవిచేష్టితః
'ఎంతటి పెద్ద పాపి అయినా, ఎంతటి మూర్ఖుడైనా, పాపాలను పోగొట్టే గంగా నదిని చేరి, ఆమెను తక్కువగా చూసినా, అతడు మునిగిపోడు.'
తస్య పాపం మమైవాస్తు చేన్న త్వాం రణమండలే । పాతయే మూర్చ్ఛయా వీర సన్నద్ధో భవ భూపతే
'ఓ రాజా! యుద్ధరంగంలో నిన్ను మూర్చింపజేయకపోతే, ఆ పాపం నాదైనదే కావాలి. కాబట్టి సిద్ధంగా ఉండు.'
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య పుష్కలస్య నృపోత్తమః । చుకోప భృశముద్విగ్నః సందధే నిశితాఞ్ఛరాన్
పుష్కలుని మాటలు విని, ఆ మహారాజు తీవ్రమైన కోపంతో, మనసు కలవరపడి, పదునైన బాణాలను సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
తే శరా హృదయం భిత్త్వా గతాస్తే భారతేర్మహత్ । పేతుః క్షితావధో యద్వద్రామభక్తిపరాఙ్ముఖాః
ఆ బాణాలు భారతుని గొప్ప హృదయాన్ని చీల్చి, భూమిపై పడిపోయాయి. రామునికి భక్తి లేకపోయిన వారు భూమికి పడిపోవడంలా అవి పడిపోయాయి.
తతః శరం ముమోచాస్మై నిశితం వహ్నిసప్రభమ్ । లక్షీకృత్య మహద్వక్షః కపాటతటవిస్తృతమ్
తర్వాత అతను అగ్ని వంటి తేజస్సుతో మెరిసే పదునైన బాణాన్ని, విస్తృతమైన ఛాతిని లక్ష్యంగా చేసుకుని వదిలాడు.
స బాణో భూమిపతినా ద్విధా ఛిన్నః శరేణ హి । పపాత రథమధ్యే స రవిమండలవజ్జ్వలన్
ఆ బాణాన్ని రాజు మరొక బాణంతో రెండు ముక్కలు చేసి, అది రథం మధ్యలో సూర్యబింబంలా ప్రకాశిస్తూ పడిపోయింది.
అపరం బాణమాధత్త మాతృభక్తిభవం తతః । నిధాయ పుణ్యం సోఽప్యేష చిచ్ఛేద మహతా పునః
తర్వాత తల్లి భక్తితో పుట్టిన మరొక బాణాన్ని తీసుకుని, దానికి పుణ్యం కలిపి, ఆ గొప్పదాన్ని మళ్లీ కోసేశాడు.
తదా ఖిన్నః స హృదయే కింకర్తవ్యమితి స్మరన్ । రామం హృది నిజార్తిఘ్నం ముమోచ పరమాస్త్రవిత్
ఆ సమయంలో, మనసులో ఏమి చేయాలో ఆలోచిస్తూ బాధతో ఉన్న అతడు, తన హృదయంలో తన బాధను తొలగించే రాముని రూపాన్ని ఊహించి, పరమాస్త్రాలలో నిపుణుడైన వాడు ఆ రాముని విడుదలచేశాడు.
స బాణస్తస్య హృదయే లగ్న ఆశీవిషోపమః । మూర్చ్ఛామప్రాపయత్తం వై జ్వలన్సూర్యసమప్రభః
ఆ బాణం, సూర్యుడి వెలుగు లాంటి కాంతితో, విషసర్పంలా అతని హృదయంలోకి తాకి, అతడిని మూర్చపోనివ్వకుండా తీవ్రమైన వేడితో కాల్చింది.
తతో హాహాకృతం సర్వం పలాయనపరాయణమ్ । రాజ్ఞి సంమూర్చ్ఛితే జాతే పుష్కలో జయమాప్తవాన్
రాజు మూర్చపోయిన వెంటనే, అక్కడున్న అందరూ ఆర్తిగా అరుస్తూ, భయంతో పారిపోయారు. పుష్కలుడు విజయం సాధించాడు.
శేష ఉవాచ। ఆగత్య సవిధే రుద్రం సమరాంగణమూర్ధని । జగాద హనుమాన్వీరః సంజిహీర్షుః సురాధిపమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: యుద్ధభూమి మధ్యలో రుద్రుని దగ్గరకు వచ్చి, వీరుడైన హనుమంతుడు, దేవతాధిపతిని పోరుకు ఆహ్వానించాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా పలికాడు.
హనూమానువాచ। త్వం యదాచరసే రుద్ర ధర్మస్య ప్రతికూలనమ్ । తస్మాత్త్వాం శాస్తుమిచ్ఛామి రామభక్తవధోద్యతమ్
హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు: రుద్రా, నువ్వు ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తున్నావు. అందుకే, రాముని భక్తుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఉన్న నిన్ను శిక్షించాలనుకుంటున్నాను.
మయా పురా శ్రుతం దేవ ఋషిభిర్బహుధోదితమ్ । రఘునాథపదస్మారీ నిత్యం రుద్రః పినాకభృత్
దేవా, పినాకాన్ని ధరించిన రుద్రుడు ఎప్పుడూ రఘునాథుని పాదాలను స్మరిస్తాడని అనేక ఋషుల మాటల ద్వారా నేను ఎప్పుడో విన్నాను.
తత్సర్వం తు మృషా జాతం శత్రుఘ్నం ప్రతి యుధ్యతః । పుష్కలో మే హతః శూరః శత్రుఘ్నోఽపి విమూర్చ్ఛితః
కానీ ఇప్పుడు అవన్నీ అబద్ధమని తెలిసింది. శత్రుఘ్నుడితో యుద్ధం చేస్తూ నా ధైర్యవంతుడైన పుష్కలుడు చనిపోయాడు, శత్రుఘ్నుడూ మూర్చపోయాడు.
తస్మాత్త్వాం పాతయామ్యద్య త్రైలోక్యప్రలయోద్యతమ్ । యత్నాత్తిష్ఠస్వ భోః శర్వ రామభక్తిపరాఙ్ముఖః
అందుకే, ఈ రోజు నిన్ను నేనే పడగొడతాను. మూడు లోకాల నాశనం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న శర్వా, నువ్వు రామభక్తికి విరుద్ధంగా ఉన్నావు, జాగ్రత్తగా నిలబడు.
శేష ఉవాచ। ఇత్యుక్తవంతం ప్లవగం ప్రోవాచ స మహేశ్వరః । ధన్యోఽసి వీరవర్యస్త్వం భవాన్వదతి నో మృషా
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: వానరుడు ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు ధన్యుడవు, వీరులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు చెప్పింది అబద్ధం కాదు.
మత్స్వామీ రామచంద్రోఽయం సురాసురనమస్కృతః । తదశ్వమానయామాస శత్రుఘ్నః పరవీరహా
నా ప్రభువు రామచంద్రుడే, దేవతలు, దానవులు కూడా whom నమస్కరిస్తారు. ఆ తర్వాత శత్రుఘ్నుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, గుర్రాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
తద్రక్షార్థం సమాయాతస్తద్భక్త్యా తు వశీకృతః । యథాకథంచిద్భక్తోఽసౌ రక్ష్యః స్వాత్మా ఇతి స్థితిః
దాన్ని కాపాడటానికి నేను వచ్చాను. ఆయనపై ఉన్న భక్తితో నేను ఆయనకు లోబడిపోయాను. ఏదో విధంగా భక్తుడైన వాడిని కాపాడాలి, ఎందుకంటే అతడే నా ఆత్మ — ఇదే నా నిర్ణయం.
రఘునాథః కృపాం కృత్వా విలోకయ తు నిస్త్రపమ్ । మాం స్వభక్త సుదుఃఖేన కించిత్కోపం దధన్మహాన్
రఘునాథుడు కరుణతో నాకు తలవంచకుండా చూశాడు. కానీ తన భక్తుడు తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తున్నప్పుడు, ఆ మహాత్ముడికి కొంత కోపం వచ్చింది.
శేష ఉవాచ। ఏవం వదతి చండీశే హనూమాన్కుపితో భృశమ్ । శిలామాదాయ మహతీం తాడయామాస తద్రథమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: చండీశుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, హనుమంతుడు తీవ్రమైన కోపంతో పెద్ద రాయిని ఎత్తి, అతని రథాన్ని బలంగా కొట్టాడు.
శిలయా తాడితస్తస్య రథః శకలతాం గతః । ససూతః సహయః కేతుపతాకాభిః సమన్వితః
ఆ రాయితో కొట్టడంతో, అతని రథం, రథసారథి, సహాయకులు, జెండాలు అన్నీ ముక్కలయ్యాయి.