సర్పా ఆశీవిషా యద్వత్క్రుద్ధాస్తద్వపుషి స్థితాః । పరమం కోపమాపన్నః పుష్కలో భూమిపం పునః
పాములు కోపంతో ఒంటిలో ఉండే విధంగా, పుష్కలుడు కూడా తీవ్రమైన కోపంతో మళ్లీ రాజును ఎదుర్కొన్నాడు.
బాణానాం శతకేనాశు బిభేద శితపర్వణామ్ । తైర్బాణైః కవచం భిన్నం కిరీటః సశిరస్త్రకః
పుష్కలుడు వంద నులుపు బాణాలతో వేగంగా అతనిని గాయపరిచాడు. ఆ బాణాలతో అతని కవచం పగిలిపోయింది, కిరీటంతో పాటు తలపై అలంకారమూ విరిగిపోయింది.
రథో ధనుర్మహత్సజ్యం ఛిన్నం కోపపరిప్లవాత్ । క్షతజేన పరిప్లుష్టో బాణభిన్నకలేవరః
పెద్ద విల్లు, రథం కోపంతో నాశనం అయ్యాయి. బాణాలతో గాయపడి, రక్తంలో తడిసి అతని శరీరం నిలిచింది.
అన్యం స్యందనమారుహ్య జగామ భరతాత్మజమ్ । ధన్యోసి వీర రామస్య చరణాబ్జమధువ్రత
ఇంకొక రథంపై ఎక్కి, భరతుని కుమారుని దగ్గరికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు: 'రాముని పాదారవిందానికి మధుపురి లాగా నీవు నిబద్ధుడవు, వీరుడా, నీవు ధన్యుడు.'
మహత్కృతం కర్మ తేఽద్య యదహం విరథీకృతః । ప్రాణాన్రక్షస్వ భో వీర సాంప్రతం మయి యుద్ధ్యతి
'నీవు ఈ రోజు గొప్ప పని చేశావు. ఎందుకంటే నేను రథం లేకుండా పోయాను. ఇప్పుడు నాతో యుద్ధం చేస్తూ, నీ ప్రాణాలను కాపాడుకో వీరుడా!'
సులభా న తవ ప్రాణాః కాలరూపే మయి స్థితే । ఇత్యుక్త్వా వ్యహనద్బాణైరసంఖ్యైః శస్త్రకోవిదః
'నేను మరణ స్వరూపంగా నిలిచినప్పుడు నీ ప్రాణాలు సులభంగా నిలవవు.' అని చెప్పి, ఆయుధాల్లో నిపుణుడు అనేక బాణాలతో దాడి చేశాడు.
భూమౌ దిశి చ తద్బాణా నాన్యద్దృశ్యేత తత్ర హ । అనేకే గజసాహస్రా భిన్నా అశ్వాః సమంతతః
భూమి మీద, చుట్టూ అన్ని దిశల్లో ఆ బాణాలే కనిపించాయి, వేరే ఏదీ కనబడలేదు. అనేక ఏనుగులు చీలిపోయాయి, గుర్రాలు చుట్టూ పడిపోయాయి.
రథారథియుతాస్తేన ఛిన్నా భిన్నా ద్విధాకృతాః । శోణితౌఘా సరిత్తత్ర ప్రసుస్రావ రణాంగణే
రథాలు, రథసారథులు కోసివేయబడి, పగిలి రెండు ముక్కలయ్యారు. యుద్ధభూమిలో రక్త ప్రవాహాలు నదిలా పారిపోయాయి.
యత్రోన్మదా హి మాతంగా దృశ్యంతే శైలశృంగవత్ । కేశాః శైవాలలక్ష్యాస్తే ముహుః ప్రాణిశిరః స్థితాః
అక్కడ పర్వత శిఖరాల్లా ఉన్న పిచ్చి ఏనుగులు కనిపించాయి. వాటి తలపై బూడిదతో గుర్తులు ఉన్న వెంట్రుకలు పలుమార్లు మెరిసాయి.
అనేకే పాణయశ్ఛిన్నా వీరాణాం ముద్రికాశ్రియః । దృశ్యంతే అహివత్తత్ర చందనాదికరూషితాః
అనేక వీరుల చేతులు, ఉంగరాలతో అలంకరించబడి, చందనం మొదలైన లేపనాలతో ముదురు రంగులో, పాముల్లా అక్కడ కనిపించాయి.
శిరాంసి చ భటాగ్ర్యాణాం కచ్ఛపాభాం వహంతి వై । మాంసాని పంకా యత్రాసన్వీరాణాం మహతాం తతః
ముఖ్యమైన యోధుల తలలు తాబేలు పైకప్పుల్లా కనిపించాయి. అక్కడ గొప్ప వీరుల మాంసం పిచ్చికల్లా అయింది.
ఏవం వ్యతికరే వృత్తే యోగిన్యః శతశో రణే । పపుః పాత్రేణ రుధిరం ప్రాణినాం రణపాతినామ్
అలా యుద్ధం ఉద్ధృతంగా సాగుతున్నప్పుడు, వందలాది యోగినీలు యుద్ధంలో పడి పోయిన యోధుల రక్తాన్ని పాత్రల్లో తాగారు.
మాంసాని బుభుజుస్తా వై హర్షకౌతుకసంయుతాః । పీత్వా తు శోణితం తత్ర భక్షిత్వా మాంసమున్మదాః
ఆమెలు ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో మాంసాన్ని తిన్నారు. అక్కడ రక్తం తాగి, మాంసం భక్షించి, పిచ్చిగా మారిపోయారు.
ననృతుర్జహసుః ప్రోచ్చైరుజ్జగుః ప్రధనాంగణే । పిశాచాస్తత్ర సమరే ప్రాణినాం మస్తకాని వై
వారు నాట్యం చేశారు, గట్టిగా నవ్వారు, యుద్ధమధ్యంలో పాటలు పాడారు. అక్కడ పిశాచులు యుద్ధంలో ప్రాణుల తలలను పట్టుకున్నారు.
ధృత్వా కరాభ్యాం మత్తాంగాస్తాలవద్వాదనోద్యతాః । శివాస్తత్ర మహామాంసం పతితానాం రణాంగణే
వారు చేతులతో పట్టుకుని, తాళాలు మోగించినట్టు మోగించారు. అక్కడ శివాలయాలు యుద్ధంలో పడిపోయినవారి మాంసాన్ని తిన్నారు.
భక్షిత్వా వ్యనదన్మత్తాః కాతరాణాం భయప్రదాః । కాతరాస్త్రాః సమాపన్నా గతాః కుంజరకోటరే
తిన్న తర్వాత, పిచ్చిగా అరవడం మొదలుపెట్టారు, భయపడినవారికి భయాన్ని కలిగించారు. భయంతో వణికినవారు ఏనుగుల గుహల్లోకి పారిపోయారు.
భక్షితా యోగినీభిస్తే పాపినాం క్వాపి న స్థితిః । ఏతత్కదనమాలక్ష్య స్వసైన్యస్య రథాగ్రణీః
యోగినీలు తిన్న పాపులకు ఎక్కడా నిలవడానికి చోటు లేదు. ఈ హింసను చూసి, తన సైన్యంలో రథాధిపతి—
పుష్కలోఽపి చకారాత్ర కదనం రణమండలే । భిద్యంతే గజశీర్షాణి పతంతి మౌక్తికాని తు
పుష్కలుడు కూడా యుద్ధరంగంలో గొప్ప సంహారం చేశాడు. ఏనుగుల తలలు పగిలిపడి, ముత్యాలు జారిపడ్డాయి.
దృశ్యతే లోమభిః పూర్ణా తామ్రపర్ణీవ తన్నదీ । పుష్కలప్రహితా బాణా నృణామంగేషు సంగతాః । కుర్వంతి ప్రాణవిచ్ఛేదం వీరాణామపి సర్వతః
ఆ నది, బాణాలతో నిండిన రోమాలు లాంటి తామ్రపర్ణీ నదిలా కనిపిస్తుంది. విరివిగా వదిలిన ఆ బాణాలు మానవుల శరీరాలపై చేరి, చుట్టూ ఉన్న వీరుల ప్రాణాలను కూడా విడదీస్తున్నాయి.
సర్వే రుధిరసిక్తాంగాః సర్వే చ్ఛిన్ననిజాంగకాః । దృశ్యంతే కింశుకా యద్వత్సుభటాః ప్రధనాంగణే
అందరూ రక్తంతో తడిసిన శరీరాలతో, తమ స్వంత అవయవాలు తెగిపోయినవారిగా కనిపిస్తున్నారు. యుద్ధరంగంలో ఉన్న వీరులు కింశుక వృక్షాల్లా కనిపిస్తున్నారు.
ఏతస్మిన్సమయే క్రుద్ధః సమాభాష్య మహీపతిమ్ । జఘాన బహుబాణైస్తం రోషపూరపరిప్లుతః
ఆ సమయంలో కోపంతో ఉప్పొంగి, మహారాజును ఉద్దేశించి మాటాడి, ఆగ్రహంతో నిండినవాడు అనేక బాణాలతో అతనిపై దాడిచేశాడు.
తద్బాణవేధభిన్నాంగో విశీర్ణకవచో నృపః । మహాబలం తం మన్వానః ప్రాహరచ్ఛరకోటిభిః
ఆ బాణాల వల్ల శరీరం చీలిపోయి, కవచం విరిగిపోయిన రాజు, ఎదుటివాడి శక్తిని గుర్తించి, బాణాల వర్షంలా తిరిగి ప్రతిఘటించాడు.
తైర్బాణైః కవచాన్ముక్తం సుస్రావ బహుశోణితమ్ । వపుర్బభూవ రుచిరం శరపంజరగోచరమ్
ఆ బాణాలతో కవచం చీలిపోయి, రక్తం బాగా పారింది. శరీరం బాణాల పొంజులో చిక్కుకొని, చూడటానికి అద్భుతంగా మారింది.
శరపంజరమధ్యస్థో విహ్వలీకృతమానసః । శరాన్నేతుం చ సంధాతుం న క్షమః స చ భారతిః
బాణాల పొంజు మధ్యలో నిలబడి, మనసు తడబడిపోయిన ఆ భారతుడు, బాణాలను తీసేందుకు లేదా పెట్టేందుకు కూడా శక్తిలేకపోయాడు.
రామం స్మృత్వా ధనుర్ధృత్వా కరే సజ్జం మహద్దృఢమ్ । ముమోచ బాణాన్నిశితాన్వైరివృందనివారణాన్
రాముని జ్ఞాపకంతో, గొప్ప బలమైన విల్లు చేతిలో పట్టుకుని, శత్రు సమూహాన్ని వెనక్కు నెట్టేందుకు పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తైర్బాణైః శరజాలం తద్విధూయ మునిపుంగవ । శంఖం ప్రధ్మాయ సమరే జగాద గతభీర్నృపమ్
ఆ బాణాలతో మునులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ బాణాల పొంజును చెదరగొట్టి, యుద్ధంలో శంఖాన్ని ఊదాడు. భయమేమీ లేకుండా రాజును ఉద్దేశించి మాటాడాడు.
పుష్కల ఉవాచ। త్వయా కృతం మహత్కర్మ యన్మాం బాణస్య పంజరే । గోచరం కృతవాన్వీర వీరతాపనముద్భటమ్
పుష్కలుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వీరా! నన్ను ఈ బాణాల పొంజులో లక్ష్యంగా చేసి, నీ అసాధారణ పరాక్రమాన్ని చూపించావు. ఇది గొప్ప కార్యమే.'
వృద్ధత్వాన్మమ మాన్యోసి సాంప్రతం రణమండలే । పశ్యమేఽద్య పరాక్రాంతం రాజన్వీరమణే మహత్
'నీ వయస్సు వల్ల నేను నిన్ను గౌరవించాలి. కానీ ఇప్పుడు యుద్ధరంగంలో, ఓ రాజా! నేడు నా గొప్ప వీరత్వాన్ని చూడు.'
బాణత్రయేణ భో వీర మూర్చ్ఛితం కరవై నహి । తర్హి ప్రతిజ్ఞాం శృణు వై సర్వవీరవిమోహినీమ్
'ఓ వీరా! మూడు బాణాలతో నేను మూర్చించబడను. అందుచేత, ఇప్పుడు నా ప్రతిజ్ఞను విను. ఇది అందరు వీరులను ఆశ్చర్యపరిచే విధంగా ఉంటుంది.'
గంగాం ప్రాప్యాపి యో వై తాం నిందిత్వా పాపహారిణీమ్ । న మజ్జతి మహాపాపో మహామూఢవిచేష్టితః
'ఎంతటి పెద్ద పాపి అయినా, ఎంతటి మూర్ఖుడైనా, పాపాలను పోగొట్టే గంగా నదిని చేరి, ఆమెను తక్కువగా చూసినా, అతడు మునిగిపోడు.'