జయార్థం రాఘవస్యైవ శ్రుత్వా తే రణకోవిదాః । మహోత్సాహేన సంయుక్తా యయుర్యోద్ధుం తు సైనికైః
రాఘవుని విజయానికి, యుద్ధ నిపుణులు ఈ మాట విని, మహోత్సాహంతో తమ సైనికులతో యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
శేష ఉవాచ। ఆహ్వయంతం మహాసైన్యవారిధౌ పుష్కలం నృపమ్ । సమాలక్ష్య కపీంద్రోఽపి హనూమాంస్తమధావత
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: మహాసైన్య సముద్రంలో పుష్కలుడు రాజు పోరుకు పిలుస్తున్నాడని గమనించిన వానరాధిపతి హనుమంతుడు అతని వైపు పరుగెత్తాడు.
లాంగూలముద్యమ్య విశాలదేహం । సరావమాతత్య పయోదఘోషమ్ । రణస్థితాన్వీరవరాన్కపీంద్రో । జగామ తం వీరమణిం నృపేన్ద్రమ్
తన తోకను పైకి ఎత్తి, విస్తారమైన శరీరంతో, మేఘగర్జనలా ధ్వని చేస్తూ, యుద్ధరంగంలో ఉన్న వీరులను దాటి, వానరాధిపతి హనుమంతుడు, రాజు వీరమణి వైపు దూసుకెళ్లాడు.
ఆయాంతం తం హనూమంతం వీక్ష్య పుష్కల ఉద్భటః । విలోకయామాసదృశా వైరిక్రోధ సుశోణయా
హనుమంతుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఉగ్ర స్వభావం గల పుష్కలుడు, శత్రుత్వ కోపంతో తన కళ్లను ఎర్రగా చేసి అతన్ని చూశాడు.
జగాద తం హనూమంతం పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । మేఘగంభీరయా వాచా నాదయన్రణమండలమ్
పుష్కలుడు, మహాశస్త్రవేత్త, తన గంభీరమైన మెఘధ్వనిలాంటి స్వరంతో యుద్ధరంగంలో హనుమంతుడిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
పుష్కల ఉవాచ। కథం త్వం సమరే యోద్ధుమాగతోసి మహాకపే । కియద్బలం స్వల్పమేతద్రాజ్ఞో వీరమణేర్మహత్
పుష్కలుడు చెప్పాడు: ఓ మహాబలహునూ, నీవు యుద్ధానికి ఎలా వచ్చావు? ఈ రాజు వీరమణికి గొప్ప బలం ఉంది, నీది మాత్రం తక్కువే.
యత్ర త్రిజగతీ సర్వా సంముఖే సముపాగతా । తత్ర త్వం లీలయా యోద్ధుం యాతుమిచ్ఛసి వా న వా
ఇక్కడ మూడు లోకాలు అన్నీ ఎదురెదురుగా చేరినప్పుడు, నీవు సరదాగా యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావా, లేక వద్దనుకుంటున్నావా?
కోయం రాజా వీరమణిః కియద్బలమథాల్పకమ్ । అత్రాగమనమత్యుగ్రం తవ వీర న భావ్యతే
ఈ వీరమణి అనే రాజు ఎవరు? అతనికి ఎంత బలం ఉంది, ఎక్కువా తక్కువా? ఓ వీరా, నీవు ఇక్కడికి రావడం తేలికగా తీసుకునే విషయం కాదు.
రఘునాథకృపాపాంగాదహం నిస్తీర్య దుస్తరమ్ । క్షణాన్నిర్యామి కీశేంద్ర మా చిత్తం కురు సంగరే
రఘునాథుని కరుణతో నేను దాటి పోకరినదాన్ని కూడా తేలికగా దాటి, క్షణంలోనే వెళ్లిపోతాను, ఓ వానరరాజా, యుద్ధంలో నీ మనసు కలవరపాటు చెందకూడదు.
త్వయా రాక్షసపాథోధిస్తీర్ణో రామకృపావ్రజాత్ । తథా రామం సుసంస్మృత్య నిస్తరిష్యామి దుస్తరమ్
రాముని కృపతో నువ్వు రాక్షససముద్రాన్ని దాటి వచ్చావు. అలాగే, నేను కూడా రాముని స్మరించుకుంటూ ఈ దుర్గమును దాటి పోతాను.
యే కేచిద్దుస్తరం ప్రాప్య రఘునాథం స్మరంతి చ । తేషాం దుఃఖోదధిః శుష్కో భవిష్యతి న సంశయః
ఎవరైనా దుర్గమును చేరినప్పుడు రఘునాథుని స్మరిస్తే, వారి బాధల సముద్రం ఎప్పటికీ ఎండిపోతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాద్వ్రజ మహావీర శత్రుఘ్నసవిధే బలిన్ । ఏష ఆయామి నిర్జిత్య భూపం వీరమణిం క్షణాత్
అందువల్ల, ఓ మహావీరా, నీవు శత్రుఘ్నుని వద్దకు వెళ్ళు. నేను వీరమణి అనే రాజును ఓడించి వెంటనే వస్తాను.
శేష ఉవాచ। ఇతి ధీరాం సమాకర్ణ్య వాణీం పుష్కలభాషితామ్ । జగాద వచనం భూయః పుష్కలం పరవీరహా
శేషుడు చెప్పాడు: పుష్కలుడు ధైర్యంగా చెప్పిన ఆ మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించేవాడు మళ్లీ పుష్కలునితో ఇలా అన్నాడు.
హనుమానువాచ। పుత్ర మా సాహసం కార్షీర్భూపం వీరమణిం ప్రతి । ఏష దాతా శరణ్యశ్చ బలశౌర్యసమన్వితః
హనుమంతుడు చెప్పాడు: కుమారా, వీరమణి అనే రాజుపై తొందరపడి పని చేయవద్దు. అతడు దాత, శరణాగతులకు ఆశ్రయమైనవాడు, బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి.
త్వం బాలః స్థవిరో భూపోఽఖిలశస్త్రాస్త్రవిత్తమః । అనేకే విజితాః సంఖ్యే వీరాః శౌర్యసుశోభినః
నీవు ఇంకా చిన్నవాడివి, రాజు వృద్ధుడు, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు. అనేక మంది వీరులు, పరాక్రమంలో మెరుస్తూ, అతని చేతిలో యుద్ధంలో ఓడిపోయారు.
జానీహి పార్శ్వే తస్య త్వం రక్షితారం సదాశివమ్ । భక్త్యా వశీకృతం స్థాణుం సోమం చైతత్పురిస్థితమ్
అతని పక్కన ఎప్పుడూ రక్షకుడు అయిన సదాశివుడు ఉన్నాడని తెలుసుకో. భక్తితో వశపరచుకున్న శివుడు, అలాగే ఈ పట్టణంలో సోముడు కూడా ఉన్నాడు.
తస్మాదహమనేనైవ యోత్స్యే భూపేన పుష్కల । అన్యాన్వీరాన్విజిత్వా త్వం కీర్తిమాప్నుహి పుష్కలామ్
కాబట్టి, పుష్కలా, ఈ రాజుతో నేను ఒక్కడే యుద్ధం చేస్తాను. నీవు ఇతర వీరులను జయించి గొప్ప కీర్తిని సంపాదించు.
పుష్కల ఉవాచ। శివో భక్త్యా వశీకృత్య స్వపురే స్థాపితోఽమునా । పరమస్యాశు హృదయేన తిష్ఠతి మహేశ్వరః
పుష్కలుడు చెప్పాడు: ఈ రాజు భక్తితో శివునిని వశపర్చుకుని తన పట్టణంలో స్థాపించాడు. మహేశ్వరుడు అతని హృదయంలో త్వరగా నివసిస్తున్నాడు.
సదాశివోయమారాధ్య పరమం స్థానమాగతః । స రామో మన్మనస్త్యక్త్వా న క్వాపి పరిగచ్ఛతి
సదాశివునిని ఆరాధించి అతడు పరమస్థితిని పొందాడు. అయినా రాముడు నా మనసు విడిచిపెట్టి ఎక్కడికీ వెళ్ళడు.
యత్ర రామస్తత్ర విశ్వం సర్వం స్థాస్ను చరిష్ణు చ । తస్మాదహం జయిష్యామి రణే వీరమణిం నృపమ్
రాముడు ఉన్న చోటే ఈ జగత్తు మొత్తం, స్థిరమైనదీ, చలించునదీ, అన్నీ ఉంటాయి. అందువల్లనే నేను యుద్ధంలో వీరమణి అనే రాజును జయిస్తాను.
వ్రజ త్వం సమరే యోద్ధుమన్యాన్మానివరాన్నృపాన్ । వీరసింహముఖాన్కీశ మచ్చింతాం మా కురు ప్రభో
నీవు యుద్ధంలో ఇతర మహారాజులతో, వీరసింహాదులాంటి రాజులతో పోరాడేందుకు వెళ్ళు. ఓ వానరాధిపతి, నా గురించి ఆందోళన పడవద్దు ప్రభూ.
వాచమిత్థం సమాకర్ణ్య హనూమాన్ధీరసేవితామ్ । జగామ సమరే యోద్ధుం వీరసింహం నృపానుజమ్
అలాంటి ధైర్యభరితమైన మాటలు విని, హనుమంతుడు యుద్ధంలో రాజుని తమ్ముడు అయిన వీరసింహుడితో పోరాడేందుకు వెళ్లాడు.
లక్ష్మీనిధిః సుతేనాస్య శుభాంగదసుసంజ్ఞినా । ద్వైరథేన ప్రయుయుధే మహాశస్త్రాస్త్రవేదినా
లక్ష్మీనిధి తన కుమారుడు శుభాంగదునితో, గొప్ప ఆయుధాలు, అస్త్రాలలో నైపుణ్యం కలవాడైన వాడితో, ఒంటరిగా యుద్ధానికి దిగాడు.
బలమిత్రేణ సుమదః స్వప్రతాపబలోర్జితః । యోద్ధుం సశస్త్రః సంగ్రామం విచచార నృపాత్మజః
బలమిత్రుని సహాయంతో, తన శౌర్యం, బలంతో ఉత్సాహంగా ఉన్న సుమదుడు, ఆయుధాలతో యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు.
ఆహ్వయంతం నృపం దృష్ట్వా ద్వైరథే యుద్ధకోవిదః । పుష్కలో రుక్మఖచితే రథే తిష్ఠన్యయౌ హి తమ్
రాజు ఒంటరి యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడని చూచి, యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలిగిన పుష్కలుడు, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న రథంపై నిలబడి అతని వద్దకు వెళ్లాడు.
రాజా తమాగతం దృష్ట్వా పుష్కలం యుద్ధకోవిదమ్ । ఉవాచ నిర్భియా వాణ్యా రణమధ్యే సుభాషితః
పుష్కలుడు, యుద్ధ నిపుణుడు తనవద్దకు వస్తున్నాడని చూసిన రాజు, యుద్ధమధ్యంలో భయమేమీ లేకుండా, మంచి మాటలు పలికాడు.
వీరమణిరువాచ। బాలమాయాహి మాం క్రుద్ధం సంగ్రామే చండకోపనమ్ । గచ్ఛ ప్రాణపరీప్సాయై మా యుద్ధం కురు మే సహ
వీరమణి ఇలా అన్నాడు: 'బాలా! నేను కోపంతో ఉన్నాను, యుద్ధంలో భయంకరుడిని. నీకు ప్రాణాలు కావాలంటే వెళ్ళిపో, నాతో యుద్ధం చేయకు.'
త్వాదృశాన్బాలకాన్భూపా మాదృశాః కృపయంతి హి । ప్రహరంతి న చైతాన్వై తస్మాద్గచ్ఛ రణాద్బహిః
'నీవంటి బాలురిని మాదిరి రాజులు కనికరంతో చూస్తారు, వారిని కొట్టరు కూడా. అందుకే యుద్ధరంగం వదిలి వెళ్ళిపో.'
యావత్త్వం న మయా దృష్టశ్చక్షుర్భ్యాం తావదున్మనాః । సాంప్రతం త్వాం ప్రహర్తుం న మనః సమభికాంక్షతి
'నిన్ను నా కన్నులతో చూడకముందు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నాను. ఇప్పుడు నిన్ను చూసాక, నిన్ను కొట్టాలనే మనసు లేదు.'
యత్త్వయా మత్సుతో బాణైర్భిన్నో మూర్చ్ఛీకృతః పునః । సర్వం మయా క్షాంతమద్య తవబాలధియో మహత్
'నువ్వు నా కుమారుణ్ణి బాణాలతో గాయపర్చినదాన్ని, అతడు అపస్మారంలో పడినదాన్ని, నీ బాలిష్టతను గుర్తించి, ఈ రోజు పూర్తిగా మన్నించాను.'