శుభాంగదోఽనుజస్తస్య మహారత్నమయం దధత్ । కవచం వపుషి శ్రేష్ఠం నిజం ప్రాయాద్రణోత్సవే
అతని తమ్ముడు శుభాంగదుడు, విలువైన రత్నాలతో అలంకరించిన కవచాన్ని తన శరీరంపై ధరించి, యుద్ధోత్సవానికి బయలుదేరాడు.
రాజభ్రాతా వీరసింహః సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదః । యయౌ నృపాజ్ఞయా తత్ర శాసనం భూమిపస్య హి
రాజు సోదరుడు వీరసింహుడు, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, రాజు ఆజ్ఞను పాటిస్తూ అక్కడికి వెళ్లాడు.
జామేయస్తస్య రాజ్ఞోఽపి బలమిత్ర ఇతి స్మృతః । సన్నద్ధః కవచీ ఖడ్గీ జగామ నృపమందిరమ్
ఆ రాజుకు మేనల్లుడు అయిన బలమిత్రుడు, కవచం, ఖడ్గంతో పూర్తిగా సిద్ధమై, రాజమందిరానికి వెళ్లాడు.
సేనానీ రిపువారోఽపి సేనాం తాం చతురంగిణీమ్ । సజ్జాం విధాయ భూపాయ న్యవేదయదథో మహాన్
శత్రువులకు భయంకరుడైన సేనాధిపతి, నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని సిద్ధం చేసి, రాజుకు అందజేశాడు.
అథ రాజా వీరమణిః సర్వశస్త్రాస్త్రపూరితమ్ । మణిసృష్టోచ్చచక్రోచ్చమారోహత్స్యందనోత్తమమ్
ఆ తర్వాత వీరమణి మహారాజు, అన్ని ఆయుధాలతో చుట్టుముట్టబడి, రత్నాలతో మెరిసే, ఎత్తైన చక్రాలున్న అత్యుత్తమ రథంపై ఎక్కాడు.
తతో వీరార్ణవే శంఖనినాదశ్చ సమంతతః । శ్రూయతే కాతరాన్వీరాన్ప్రేరయన్నివ సంగరే
అప్పుడా వీరుల సముద్రంలో, శంఖాల నాదం四దిక్కులా వినిపించింది. అది భయపడేవారినీ, ధైర్యవంతులనూ యుద్ధంలోకి ప్రేరేపించినట్లుగా అనిపించింది.
భేర్యః సమంతతో జఘ్నుః శుభవాదకవాదితాః । అనీకాన్యత్ర తస్యాసన్సంగ్రామాయ ప్రతస్థుషః
అన్ని వైపులా మృదంగాలు, శుభ్రమైన శంఖాలు, ఇతర వాద్యాలతో కలిసి ఘనంగా మోగాయి. అక్కడ ఉన్న సేనలు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాయి.
సర్వే కృతస్వస్త్యయనాః సర్వాభరణభూషితాః । సర్వశస్త్రాస్త్రసంపూర్ణా యయుః సమరమణ్డలమ్
అందరూ శుభకార్యాలు చేసి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఆయుధాలు, అస్త్రాలు ధరించి, యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించారు.
భేరీశంఖనినాదేన పూరితాశ్చ నగా గుహాః । ఆకారితుం గతః కిం ను తద్రవః స్వర్గసంస్థితాన్
మృదంగాలు, శంఖాల శబ్దంతో కొండలు, గుహలు నిండిపోయాయి. ఆ ఘోషం పరలోకంలో ఉన్నవారికీ వినిపించిందేమో అనిపించింది.
తస్మిన్కోలాహలే వృత్తే రాజా వీరమణిర్మహాన్ । రణోత్సాహేన సంయుక్తో యయౌ ప్రధనమండలమ్
అలాంటి హోరాహోరీలో, మహారాజు వీరమణి యుద్ధోత్సాహంతో నిండిపోయి, ప్రధాన యుద్ధరంగంలోకి వెళ్లాడు.
ఆగత్య సంస్థితస్తావద్రథపత్తిసమాకులమ్ । సముద్ర ఇవ తత్స్థానాత్ప్లావితుం పురుషానయాత్
అక్కడికి వచ్చి, రథాలు, పాదసేనతో నిండిన చోట నిలబడి, తన ఎదుట ఉన్న మనుషులను ముంచెయ్యడానికి సముద్రంలా సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
తదాగతం బలం దృష్ట్వా రథిభిః శస్త్రకోవిదైః । కోలాహలీకృతం సర్వమువాచ సుమతిం నృపః
ఆ సేన రథస్వారులు, ఆయుధ నిపుణులతో కలసి ఘోషతో వచ్చిందని చూసి, రాజు సుమతిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
శత్రుఘ్న ఉవాచ। సమాగతో వీరమణిర్మమ వాజిధరో బలీ । యోద్ధుం మాం మహతా భూయః సైన్యేన చతురంగిణా
శత్రుఘ్నుడు ఇలా అన్నాడు: వీరమణి, నా ఎదుట యుద్ధానికి, బలమైన సేనతో, తన గుర్రంపై వచ్చాడు.
కథం యుద్ధం ప్రకర్తవ్యం కే యోత్స్యంతి బలోత్కటాః । తాన్సర్వాన్దిశ మే వీరాన్యథా స్యాజ్జయ ఈప్సితః
ఈ యుద్ధాన్ని ఎలా చేయాలి? ఎవరు వీరులుగా పోరాడతారు? విజయం సాధించాలంటే ఆ వీరులెవరో నాకు చెప్పు.
సుమతిరువాచ। స్వామిన్నసౌ మహారాజో మహాసైన్యపరీవృతః । సమాగతః స యుద్ధార్థం శివభక్తిసమన్వితః
సుమతి ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ, ఆ మహారాజు పెద్ద సేనతో యుద్ధానికి వచ్చాడు. ఆయన శివభక్తితో కూడి ఉన్నాడు.
సాంప్రతం యుద్ధ్యతాం వీరః పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । అన్యేపి నీలరత్నాద్యా యోద్ధారో యుద్ధకోవిదాః
ఇప్పుడు పుష్కలుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, యుద్ధానికి దిగాలి. అలాగే నీలుడు, రత్నుడు వంటి యుద్ధ నిపుణులు కూడా పోరాడాలి.
శివేన సహ యోద్ధవ్యం రాజ్ఞా వా భవతానఘ । ద్వంద్వయుద్ధేన జేతవ్యో మహాబలపరాక్రమః
నీవు శివుడితో లేదా ఆ రాజుతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయాలి. అతను మహాబలుడు, పరాక్రమవంతుడు. అతన్ని పోరులో ఓడించాలి.
అనేన విధినా రాజఞ్జయస్తేఽత్ర భవిష్యతి । పశ్చాద్యద్రోచతే స్వామింస్తత్కురుష్వ మహామతే
ఈ విధంగా చేస్తే, రాజా, నీకు విజయం లభిస్తుంది. తరువాత నీకు నచ్చినట్లు చేయవచ్చు, మహామతి.
శేష ఉవాచ। ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య శత్రుఘ్నః పరవీరహా । సుభటానాదిదేశాథ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ మాటలు విని, శత్రుఘ్నుడు శత్రువుల వీరులను సంహరించేవాడు, యుద్ధానికి నిశ్చయమై, తన వీర సైనికులకు ఆదేశించాడు.
సర్వైః ససైన్యైర్యుద్ధార్థం రాజభిః శస్త్రకోవిదైః । యథా స్యాన్మే జయః క్షిప్రం యతితవ్యం తథా పునః
అన్ని రాజులు, ఆయుధ నిపుణులతో కూడిన సేనలతో కలిసి, నాకు త్వరగా విజయం కలగాలంటే మరింత శ్రమించాలి.
జయార్థం రాఘవస్యైవ శ్రుత్వా తే రణకోవిదాః । మహోత్సాహేన సంయుక్తా యయుర్యోద్ధుం తు సైనికైః
రాఘవుని విజయానికి, యుద్ధ నిపుణులు ఈ మాట విని, మహోత్సాహంతో తమ సైనికులతో యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
శేష ఉవాచ। ఆహ్వయంతం మహాసైన్యవారిధౌ పుష్కలం నృపమ్ । సమాలక్ష్య కపీంద్రోఽపి హనూమాంస్తమధావత
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: మహాసైన్య సముద్రంలో పుష్కలుడు రాజు పోరుకు పిలుస్తున్నాడని గమనించిన వానరాధిపతి హనుమంతుడు అతని వైపు పరుగెత్తాడు.
లాంగూలముద్యమ్య విశాలదేహం । సరావమాతత్య పయోదఘోషమ్ । రణస్థితాన్వీరవరాన్కపీంద్రో । జగామ తం వీరమణిం నృపేన్ద్రమ్
తన తోకను పైకి ఎత్తి, విస్తారమైన శరీరంతో, మేఘగర్జనలా ధ్వని చేస్తూ, యుద్ధరంగంలో ఉన్న వీరులను దాటి, వానరాధిపతి హనుమంతుడు, రాజు వీరమణి వైపు దూసుకెళ్లాడు.
ఆయాంతం తం హనూమంతం వీక్ష్య పుష్కల ఉద్భటః । విలోకయామాసదృశా వైరిక్రోధ సుశోణయా
హనుమంతుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఉగ్ర స్వభావం గల పుష్కలుడు, శత్రుత్వ కోపంతో తన కళ్లను ఎర్రగా చేసి అతన్ని చూశాడు.
జగాద తం హనూమంతం పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । మేఘగంభీరయా వాచా నాదయన్రణమండలమ్
పుష్కలుడు, మహాశస్త్రవేత్త, తన గంభీరమైన మెఘధ్వనిలాంటి స్వరంతో యుద్ధరంగంలో హనుమంతుడిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
పుష్కల ఉవాచ। కథం త్వం సమరే యోద్ధుమాగతోసి మహాకపే । కియద్బలం స్వల్పమేతద్రాజ్ఞో వీరమణేర్మహత్
పుష్కలుడు చెప్పాడు: ఓ మహాబలహునూ, నీవు యుద్ధానికి ఎలా వచ్చావు? ఈ రాజు వీరమణికి గొప్ప బలం ఉంది, నీది మాత్రం తక్కువే.
యత్ర త్రిజగతీ సర్వా సంముఖే సముపాగతా । తత్ర త్వం లీలయా యోద్ధుం యాతుమిచ్ఛసి వా న వా
ఇక్కడ మూడు లోకాలు అన్నీ ఎదురెదురుగా చేరినప్పుడు, నీవు సరదాగా యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావా, లేక వద్దనుకుంటున్నావా?
కోయం రాజా వీరమణిః కియద్బలమథాల్పకమ్ । అత్రాగమనమత్యుగ్రం తవ వీర న భావ్యతే
ఈ వీరమణి అనే రాజు ఎవరు? అతనికి ఎంత బలం ఉంది, ఎక్కువా తక్కువా? ఓ వీరా, నీవు ఇక్కడికి రావడం తేలికగా తీసుకునే విషయం కాదు.
రఘునాథకృపాపాంగాదహం నిస్తీర్య దుస్తరమ్ । క్షణాన్నిర్యామి కీశేంద్ర మా చిత్తం కురు సంగరే
రఘునాథుని కరుణతో నేను దాటి పోకరినదాన్ని కూడా తేలికగా దాటి, క్షణంలోనే వెళ్లిపోతాను, ఓ వానరరాజా, యుద్ధంలో నీ మనసు కలవరపాటు చెందకూడదు.
త్వయా రాక్షసపాథోధిస్తీర్ణో రామకృపావ్రజాత్ । తథా రామం సుసంస్మృత్య నిస్తరిష్యామి దుస్తరమ్
రాముని కృపతో నువ్వు రాక్షససముద్రాన్ని దాటి వచ్చావు. అలాగే, నేను కూడా రాముని స్మరించుకుంటూ ఈ దుర్గమును దాటి పోతాను.