తజ్జయార్థే మహాస్త్రం మే గృహ్ణీత సుమహాబలాః । ద్వైరథే స తు యోద్ధవ్యః శత్రుఘ్నేన త్వయా మహాన్
అతడిపై విజయం కోసం, బలవంతులు నా మహాస్త్రాన్ని తీసుకోవాలి. శత్రుఘ్నా! నువ్వు ఆ శక్తివంతుడితో ఒంటరిగా యుద్ధం చేయాలి.
ఇదమస్త్రం యదా త్వం తు క్షేపయిష్యసి సంగరే । అనేన పూతో రామస్య స్వరూపం జ్ఞాస్యతే పునః
ఈ అస్త్రాన్ని యుద్ధంలో ప్రయోగించినప్పుడు, దాని ప్రభావంతో రాముని నిజమైన రూపం మళ్లీ తెలిసిపోతుంది.
జ్ఞాత్వా తం వాజినం దత్వా చరణే ప్రపతిష్యతి । తస్మాద్గృహ్ణీధ్వమస్త్రం తన్మమ వైరివిదారణమ్
అతడిని గుర్తించి, గుర్రాన్ని ఇచ్చి, నీ పాదాల వద్ద పడిపోతాడు. అందుకే, నా శత్రువులను నాశనం చేసే ఈ అస్త్రాన్ని తీసుకోండి.
తచ్ఛ్రుత్వా రఘునాథస్య భ్రాతా జగ్రాహ చాస్త్రకమ్ । ఉదఙ్ముఖః పవిత్రాంగో యోగిన్యా దత్తమద్భుతమ్
ఇలా విని, రఘునాథుని తమ్ముడు ఉత్తరదిశగా తిరిగి, పవిత్రమైనదేహంతో, యోగినీ ఇచ్చిన అద్భుతమైన అస్త్రాన్ని స్వీకరించాడు.
తత్ప్రాప్యాస్త్రం మహాతేజా బభూవ రిపుకర్శనః । దుష్ప్రధర్ష్యో దురారాధ్యో వైరివారణసత్సృణిః
ఆ అస్త్రాన్ని పొందిన శత్రుఘ్నుడు, మహాతేజస్సుతో, శత్రువులను ఓడించడంలో అపరాజితుడిగా, దుర్లభుడిగా మారాడు.
తాం నత్వా రాఘవశ్రేష్ఠః శత్రుఘ్నో హయసత్తమమ్ । గృహీత్వాగాజ్జలాత్తస్మాద్రేవాతీరే సుఖోచితే
ఆమెకు నమస్కరించి, రాఘవులలో శ్రేష్ఠుడైన శత్రుఘ్నుడు, ఆ గొప్ప గుర్రాన్ని నీటిలోంచి తీసుకుని, నదికట్టపై సుఖంగా ఉన్న చోటికి తీసుకెళ్లాడు.
తం దృష్ట్వా సైనికాః సర్వే ప్రహృష్టాంగా ముదాన్వితాః । సాధుసాధు ప్రశంసంతః పప్రచ్ఛుర్హయనిర్గమమ్
అతడిని చూసి, అందరూ సైనికులు ఆనందంతో ఉల్లాసంగా 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసిస్తూ, గుర్రం ఎలా బయటికి వచ్చిందో అడిగారు.
హనూమాన్కథయామాస హయస్యాగమనం మహత్ । వరప్రాప్తిం చ తాభ్యో వై తేఽపి శ్రుత్వా ముదం గతాః
హనుమంతుడు వారికి గుర్రం గొప్పగా వచ్చిందని, వరం లభించిందని వివరంగా చెప్పాడు. అది విని వారు కూడా సంతోషించారు.
శేష ఉవాచ। నినదత్సుమృదంగేషు వీణానాదేషు సర్వతః । ముక్తో వాహస్తతో దేవ పురం దేవవినిర్మితమ్
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: మృదంగాల గర్జనలు, వీణల స్వరాలు四దిశలా వినిపిస్తూ ఉండగా, ఆ గుర్రం విడిపోగా, దేవతలు నిర్మించిన నగరంలోకి ప్రవేశించింది.
యత్ర స్ఫాటిక కుడ్యానాం రచనాభిర్గృహా నృణామ్ । హసంతి వింధ్యం విమలం పర్వతం నాగసేవితమ్
అక్కడ మనుషుల ఇళ్ళు స్ఫటికపు గోడలతో నిర్మించబడి, ప్రకాశవంతంగా, నిర్మలంగా, వింద్యపర్వతాన్ని ఎదురుగా ఉంచుకుని, నాగులు సేవించేలా ఉన్నాయి.
రాజతాని గృహాణ్యత్ర దృశ్యంతే ప్రకృతేరపి । విచిత్రమణిసన్నద్ధా నానామాణిక్యగోపురాః
అక్కడ ఇళ్ళన్నీ వెండితో చేసినట్లుగా మెరిసిపోతూ, వింత రత్నాలతో అలంకరించబడి, అనేక మాణిక్యాలతో గోపురాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
పద్మిన్యో యత్ర లోకానాం గేహే గేహే మనోహరాః । హరంతి చిత్తాని నృణాం ముఖపద్మకలేక్షితాః
ప్రతి ఇంట్లో ఆకర్షణీయమైన కమలపు చెరువులు ఉండి, మనుషుల మనసులను ఆకట్టుకుంటూ, వారి ముఖాల కమలాల ప్రతిబింబంతో మరింత అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.
పద్మరాగమణిర్యత్ర గేహే గేహే సుభూమిషు । బద్ధః సంలక్ష్యతే విప్ర తదోష్ఠస్పర్ధయా ను కిమ్
ప్రతి ఇంట్లో, మంచి నేలపై, పద్మరాగ మణి మెరిసిపోతూ ఉంటుంది, బ్రాహ్మణా! అది వారి పెదవుల ఎరుపుతో పోటీ పడుతోందేమో!
క్రీడాశైలాః ప్రత్యగారం నీలరత్నవినిర్మితాః । కుర్వంతి శంకాం మేఘస్య మయూరాణాం కలాపినామ్
ప్రతి ఇంట్లో, నీలరత్నాలతో చేసిన ఆటగుట్టలు ఉండి, అవి మేఘమా, లేక నెమళ్ళ తలపాగాలా అని ఆశ్చర్యం కలిగిస్తాయి.
హంసా యత్ర నృణాం గేహే స్ఫాటికేషు నియంత్రితాః । కుర్వంతి మేఘాన్నో భీతిం మానసం న స్మరంతి చ
మనుషుల ఇళ్ళలో, స్ఫటికపు గదుల్లో హంసలు పెంచబడుతూ, అవి మేఘాలను చూసి భయపడవు, మానస సరస్సును కూడా గుర్తు చేసుకోవు.
నిరంతరం శివస్థానే ధ్వస్తం చంద్రికయా తమః । శుక్లకృష్ణవిభేదో న పక్షయోస్తత్ర వై నృణామ్
శివుని ఆలయంలో నిరంతరం చంద్రకాంతి వెలుగుతో చీకటి తొలగిపోతుంది. అక్కడ మనుషులలో పక్షవృద్ధి, పక్షక్షయం అనే తేడా ఉండదు.
తత్ర వీరమణీ రాజా ధార్మికేష్వగ్రణీర్మహాన్ । రాజ్యం కరోతి విపులం సర్వభోగసమన్వితమ్
అక్కడ ధర్మబద్ధులలో అగ్రగణ్యుడైన మహానుభావుడు వీరమణి అనే రాజు, అన్ని సుఖసౌఖ్యాలతో నిండిన విస్తారమైన రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.
తస్య పుత్రో మహాశూరో నామ్నా రుక్మాంగదో బలీ । వనితాభిర్గతో రమ్యదేహాభిః క్రీడితుం వనమ్
ఆయన కుమారుడు, అపారమైన బలంతో, మహాశూరుడైన రుక్మాంగదుడు, అందమైన రూపాలున్న యువతులతో ఆటలాడేందుకు అడవిలోకి వెళ్ళాడు.
తాసాం మంజీరసంరావః కంకణానాం రవస్తథా । మనో హరతి కామస్య కిమన్యస్య కథాత్ర భోః
ఆ స్త్రీల పాదాల మంజీరాల శబ్దం, చేతి కంకణాల మోగుడు ధ్వని మనసును ఆకర్షించాయి. కామాన్ని రేపే ఆ రవాలు విని ఇంకేమి చెప్పాలి భో!
వనం జగామ సుమహత్సుపుష్పనగసంయుతమ్ । సదాశివకృతస్థానమృతుషట్కైర్విరాజితమ్
అతడు సదాశివుడు స్థాపించిన, ఆరు ఋతువులతో అలంకరించబడిన, పుష్పవృక్షాలతో నిండిన విస్తారమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
చంపకా యత్ర బహుశః ఫుల్లకోరకశోభితాః । కుర్వంతి కామినాం తత్ర హృచ్ఛయార్తిం విలోకితాః
అక్కడ చంపక వృక్షాలు ఎన్నో పుష్పముక్కులతో మెరిసిపోతూ, ప్రేమలో మునిగిపోయినవారి హృదయాల్లో కోరికను రేపేవి.
చూతాః ఫలాదిభిర్నమ్రా మంజరీకోటిసంయుతాః । నాగాః పున్నాగవృక్షాశ్చ శాలాస్తాలాస్తమాలకాః
అక్కడ మామిడి చెట్లు పళ్ళతో వంగిపోయి, అనేక మంజరులతో అలంకరించబడి ఉండేవి. అలాగే నాగవృక్షాలు, పున్నాగాలు, శాల, తాళ, తమాల చెట్లు కూడా ఉన్నాయి.
కోకిలానాం సమారావా యత్ర చ శ్రుతిగోచరాః । సదా మధుపఝంకార గతనిద్రాః సుమల్లికాః
అక్కడ కోయిలల కూకలు చెవిని తాకేవి. తేనెటీగల గుంజనతో నిద్రలేని మల్లెపువ్వులు ఎప్పుడూ పరిమళంతో నిండిపోయి ఉండేవి.
దాడిమానాం సమూహాశ్చ కర్ణికారైః సమన్వితాః । కేతకీకానకీవన్యవృక్షరాజివిరాజితాః
అక్కడ దాడిమా చెట్ల సమూహాలు కర్ణికార వృక్షాలతో కలసి, కేతకీ అడవులు, ఇతర వనవృక్షాల రాజులతో కూడి అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
తస్మిన్వనే ప్రమదసంయుతచిత్తవృత్తిర్గాయన్కలం మధురవాగ్విచికీర్షయోచ్చైః । ఉద్యత్కుచాభిరభితో వనితాభిరాగాచ్ఛోభానిధాన వపురుద్గతభీర్వివేశ
ఆ అడవిలో, స్త్రీల సాంగత్యంలో మనస్సు మునిగిపోయిన అతడు, మధురమైన స్వరంతో పాటలు పాడుతూ, వారిని ఆనందింపజేయాలని ఆశిస్తూ, ఎదురు నుంచున్న అందమైన యువతులతో కలసి, కొంత భయంతోనైనా, ఆ అందాల నిధి అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
కాశ్చిత్తం నృత్యవిద్యాభిస్తోషయంతి స్మ శోభనమ్ । కాశ్చిద్గానకలాభిశ్చ కాశ్చిద్వాక్చతురోచితైః
కొంత మంది స్త్రీలు నాట్యకళతో అతడిని సంతోషపరిచారు, మరికొందరు పాటలతో, ఇంకొందరు చురుకైన మాటలతో ఆనందింపజేశారు.
భ్రూసంజ్ఞయా పరాః కాశ్చిత్తోషయామాసురున్మదాః । పరిరంభణచాతుర్యైస్తం హృష్టం విదధుః స్త్రియః
ఇంకొంత మంది స్త్రీలు కనురెప్పల సంజ్ఞలతో మత్తులో అతడిని ఆకట్టుకున్నారు. ఆలింగనంలో నైపుణ్యంతో అతడిని ఆనందంగా ఉంచారు.
తాభిః పుష్పోచ్చయం కృత్వా భూషయామాస తాః స్త్రియః । వాణ్యా కోమలయా శంసన్రేమే కామవపుర్ధరః
వారితో కలిసి పువ్వులు ఏరుకొని, ఆ స్త్రీలు అతడిని అలంకరించాయి. మృదువైన మాటలతో, కామాన్ని రేపే రూపాన్ని పొగిడారు.
ఏవం ప్రవృత్తే సమయే రాజరాజస్య ధీమతః । ప్రాయాత్తద్వనదేశం స హయః పరమశోభనః
అలా రాజధిరాజు, బుద్ధిమంతుడైన రుక్మాంగదుడు స్త్రీలతో కాలక్షేపం చేస్తున్న సమయంలో, ఆ అత్యంత అందమైన గుర్రం ఆ అడవి ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించింది.
తం స్వర్ణపత్రరచితైకలలాటదేశం । గంగాసమం ఘుసృణకుంకుమ పింజరాంగమ్ । గత్యాసమం పవనవేగతిరస్కరిణ్యా । దృష్ట్వా స్త్రియః పరమకౌతుకధామదేహమ్
ఒకే బంగారు పలకతో అలంకరించబడిన నుదురు, గంగా వలె మెరిసే శరీరం, కుంకుమ పొడి తాకిన రంగు, ఎవ్వరూ సరిపోలని నడక, గాలికి సమానమైన వేగం, చూడటానికి అద్భుతంగా ఉన్న ఆ గుర్రాన్ని స్త్రీలు చూసారు.