పరం రామస్య పాదాబ్జసైవకీ కర్మకారిణీ । న గ్రహీష్యామి తద్వాహం రాజరాజస్య ధీమతః
నేను రాముని పాదారవిందాలకు సేవచేసే పనికత్తెను మాత్రమే. ధీరుడైన రాజరాజుని గుర్రాన్ని నేను పట్టుకోను.
మహాన వినయో జాతో మమ నేత్ర్యాః సువాజినః । క్షమతాద్రామచంద్రస్తచ్ఛరణ్యో భక్తవత్సలః
ఓ మహాబలశాలి గుర్రా, నా మనసులో గొప్ప వినయం కలిగింది. భక్తులకు ఆశ్రయం ఇచ్చే చంద్రుడులాంటి రాముడు నాకు క్షమించాలి.
యూయం క్లిష్టాస్తత్పురుషా హయార్థం తస్య రక్షితుః । యాచధ్వం వరమప్రాప్యం దేవానామపి సత్తమాః
మీరు అందరూ గుర్రం కోసం, దాన్ని కాపాడటానికి శ్రమపడుతున్నారు. దేవతలకైనా దొరకని వరాన్ని అడగండి.
యథా మేమీవమత్యుగ్రం క్షమేత పురుషోత్తమః । వ్రీడాం త్యక్త్వాఖిలాం యూయం వృణుధ్వం వరముత్తమమ్
నా ఈ తీవ్రమైన పనిని పురుషోత్తముడు క్షమించాలంటే, మీరు అందరూ సిగ్గు విడిచి, ఉత్తమమైన వరాన్ని కోరుకోండి.
తస్యా వచః పరం శ్రుత్వా హనూమాన్ని జగాద తామ్ । రఘునాథప్రసాదేన సర్వమస్మాకమూర్జితమ్
ఆమె గొప్ప మాటలు విని, హనుమంతుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: రఘునాథుని కృప వల్ల మాకు అన్ని శక్తులు లభించాయి.
తథాపి యాచే వరమేకముత్తమం । విధేహి తన్మే మనసః సమీహితమ్ । భవే భవే నో రఘునాయకః పతి -। ర్వయం చ తత్కర్మకరాశ్చ కింకరాః
అయినప్పటికీ, నేను ఒక గొప్ప వరం కోరుతున్నాను. నా మనసులో ఉన్నది నెరవేర్చు: ప్రతి జన్మలో రఘునాయకుడు మా ప్రభువుగా ఉండాలి, మేము ఆయన పనికత్తెలుగా, సేవకులుగా ఉండాలి.
ఏతద్వచనమాకర్ణ్య ప్లవగస్య తదాంగనా । ఉవాచ వాక్యం మధురం ప్రహస్య గుణపూజితమ్
ఆ కోతి మాటలు విని, ఆ స్త్రీ నవ్వుతూ, మధురంగా, అతని గుణాలను స్మరిస్తూ ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
భవద్భిః ప్రార్థితం యద్వై దుర్ల్లభం సర్వదైవతైః । తద్భవిష్యత్యసందేహః సేవకాస్తద్రఘోః పతేః
మీరు కోరినది, అందరు దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనదే అయినా, అది నిస్సందేహంగా జరుగుతుంది. మీరు రాముని సేవకులే.
అథాపి వరమేకం వై దాస్యామి కృతహేలనా । రఘునాథస్య తుష్ట్యర్థం తదృతం మే భవేద్వచః
నన్ను తక్కువగా చూసినా, రఘునాథుని సంతృప్తికోసం ఒక వరం ఇస్తాను. నా మాట తప్పక నెరవేరాలి.
అగ్రే వీరమణిర్భూపో మహావీరసమన్వితః । గ్రహీష్యతి భవద్వాహం శివేన పరిరక్షితః
భవిష్యత్తులో, మహావీరులతో కూడిన వీరమణి అనే రాజు, శివుడు కాపాడుతూ, నీ గుర్రాన్ని పట్టుకుంటాడు.
తజ్జయార్థే మహాస్త్రం మే గృహ్ణీత సుమహాబలాః । ద్వైరథే స తు యోద్ధవ్యః శత్రుఘ్నేన త్వయా మహాన్
అతడిపై విజయం కోసం, బలవంతులు నా మహాస్త్రాన్ని తీసుకోవాలి. శత్రుఘ్నా! నువ్వు ఆ శక్తివంతుడితో ఒంటరిగా యుద్ధం చేయాలి.
ఇదమస్త్రం యదా త్వం తు క్షేపయిష్యసి సంగరే । అనేన పూతో రామస్య స్వరూపం జ్ఞాస్యతే పునః
ఈ అస్త్రాన్ని యుద్ధంలో ప్రయోగించినప్పుడు, దాని ప్రభావంతో రాముని నిజమైన రూపం మళ్లీ తెలిసిపోతుంది.
జ్ఞాత్వా తం వాజినం దత్వా చరణే ప్రపతిష్యతి । తస్మాద్గృహ్ణీధ్వమస్త్రం తన్మమ వైరివిదారణమ్
అతడిని గుర్తించి, గుర్రాన్ని ఇచ్చి, నీ పాదాల వద్ద పడిపోతాడు. అందుకే, నా శత్రువులను నాశనం చేసే ఈ అస్త్రాన్ని తీసుకోండి.
తచ్ఛ్రుత్వా రఘునాథస్య భ్రాతా జగ్రాహ చాస్త్రకమ్ । ఉదఙ్ముఖః పవిత్రాంగో యోగిన్యా దత్తమద్భుతమ్
ఇలా విని, రఘునాథుని తమ్ముడు ఉత్తరదిశగా తిరిగి, పవిత్రమైనదేహంతో, యోగినీ ఇచ్చిన అద్భుతమైన అస్త్రాన్ని స్వీకరించాడు.
తత్ప్రాప్యాస్త్రం మహాతేజా బభూవ రిపుకర్శనః । దుష్ప్రధర్ష్యో దురారాధ్యో వైరివారణసత్సృణిః
ఆ అస్త్రాన్ని పొందిన శత్రుఘ్నుడు, మహాతేజస్సుతో, శత్రువులను ఓడించడంలో అపరాజితుడిగా, దుర్లభుడిగా మారాడు.
తాం నత్వా రాఘవశ్రేష్ఠః శత్రుఘ్నో హయసత్తమమ్ । గృహీత్వాగాజ్జలాత్తస్మాద్రేవాతీరే సుఖోచితే
ఆమెకు నమస్కరించి, రాఘవులలో శ్రేష్ఠుడైన శత్రుఘ్నుడు, ఆ గొప్ప గుర్రాన్ని నీటిలోంచి తీసుకుని, నదికట్టపై సుఖంగా ఉన్న చోటికి తీసుకెళ్లాడు.
తం దృష్ట్వా సైనికాః సర్వే ప్రహృష్టాంగా ముదాన్వితాః । సాధుసాధు ప్రశంసంతః పప్రచ్ఛుర్హయనిర్గమమ్
అతడిని చూసి, అందరూ సైనికులు ఆనందంతో ఉల్లాసంగా 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసిస్తూ, గుర్రం ఎలా బయటికి వచ్చిందో అడిగారు.
హనూమాన్కథయామాస హయస్యాగమనం మహత్ । వరప్రాప్తిం చ తాభ్యో వై తేఽపి శ్రుత్వా ముదం గతాః
హనుమంతుడు వారికి గుర్రం గొప్పగా వచ్చిందని, వరం లభించిందని వివరంగా చెప్పాడు. అది విని వారు కూడా సంతోషించారు.
శేష ఉవాచ। నినదత్సుమృదంగేషు వీణానాదేషు సర్వతః । ముక్తో వాహస్తతో దేవ పురం దేవవినిర్మితమ్
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: మృదంగాల గర్జనలు, వీణల స్వరాలు四దిశలా వినిపిస్తూ ఉండగా, ఆ గుర్రం విడిపోగా, దేవతలు నిర్మించిన నగరంలోకి ప్రవేశించింది.
యత్ర స్ఫాటిక కుడ్యానాం రచనాభిర్గృహా నృణామ్ । హసంతి వింధ్యం విమలం పర్వతం నాగసేవితమ్
అక్కడ మనుషుల ఇళ్ళు స్ఫటికపు గోడలతో నిర్మించబడి, ప్రకాశవంతంగా, నిర్మలంగా, వింద్యపర్వతాన్ని ఎదురుగా ఉంచుకుని, నాగులు సేవించేలా ఉన్నాయి.
రాజతాని గృహాణ్యత్ర దృశ్యంతే ప్రకృతేరపి । విచిత్రమణిసన్నద్ధా నానామాణిక్యగోపురాః
అక్కడ ఇళ్ళన్నీ వెండితో చేసినట్లుగా మెరిసిపోతూ, వింత రత్నాలతో అలంకరించబడి, అనేక మాణిక్యాలతో గోపురాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
పద్మిన్యో యత్ర లోకానాం గేహే గేహే మనోహరాః । హరంతి చిత్తాని నృణాం ముఖపద్మకలేక్షితాః
ప్రతి ఇంట్లో ఆకర్షణీయమైన కమలపు చెరువులు ఉండి, మనుషుల మనసులను ఆకట్టుకుంటూ, వారి ముఖాల కమలాల ప్రతిబింబంతో మరింత అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.
పద్మరాగమణిర్యత్ర గేహే గేహే సుభూమిషు । బద్ధః సంలక్ష్యతే విప్ర తదోష్ఠస్పర్ధయా ను కిమ్
ప్రతి ఇంట్లో, మంచి నేలపై, పద్మరాగ మణి మెరిసిపోతూ ఉంటుంది, బ్రాహ్మణా! అది వారి పెదవుల ఎరుపుతో పోటీ పడుతోందేమో!
క్రీడాశైలాః ప్రత్యగారం నీలరత్నవినిర్మితాః । కుర్వంతి శంకాం మేఘస్య మయూరాణాం కలాపినామ్
ప్రతి ఇంట్లో, నీలరత్నాలతో చేసిన ఆటగుట్టలు ఉండి, అవి మేఘమా, లేక నెమళ్ళ తలపాగాలా అని ఆశ్చర్యం కలిగిస్తాయి.
హంసా యత్ర నృణాం గేహే స్ఫాటికేషు నియంత్రితాః । కుర్వంతి మేఘాన్నో భీతిం మానసం న స్మరంతి చ
మనుషుల ఇళ్ళలో, స్ఫటికపు గదుల్లో హంసలు పెంచబడుతూ, అవి మేఘాలను చూసి భయపడవు, మానస సరస్సును కూడా గుర్తు చేసుకోవు.
నిరంతరం శివస్థానే ధ్వస్తం చంద్రికయా తమః । శుక్లకృష్ణవిభేదో న పక్షయోస్తత్ర వై నృణామ్
శివుని ఆలయంలో నిరంతరం చంద్రకాంతి వెలుగుతో చీకటి తొలగిపోతుంది. అక్కడ మనుషులలో పక్షవృద్ధి, పక్షక్షయం అనే తేడా ఉండదు.
తత్ర వీరమణీ రాజా ధార్మికేష్వగ్రణీర్మహాన్ । రాజ్యం కరోతి విపులం సర్వభోగసమన్వితమ్
అక్కడ ధర్మబద్ధులలో అగ్రగణ్యుడైన మహానుభావుడు వీరమణి అనే రాజు, అన్ని సుఖసౌఖ్యాలతో నిండిన విస్తారమైన రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.
తస్య పుత్రో మహాశూరో నామ్నా రుక్మాంగదో బలీ । వనితాభిర్గతో రమ్యదేహాభిః క్రీడితుం వనమ్
ఆయన కుమారుడు, అపారమైన బలంతో, మహాశూరుడైన రుక్మాంగదుడు, అందమైన రూపాలున్న యువతులతో ఆటలాడేందుకు అడవిలోకి వెళ్ళాడు.
తాసాం మంజీరసంరావః కంకణానాం రవస్తథా । మనో హరతి కామస్య కిమన్యస్య కథాత్ర భోః
ఆ స్త్రీల పాదాల మంజీరాల శబ్దం, చేతి కంకణాల మోగుడు ధ్వని మనసును ఆకర్షించాయి. కామాన్ని రేపే ఆ రవాలు విని ఇంకేమి చెప్పాలి భో!
వనం జగామ సుమహత్సుపుష్పనగసంయుతమ్ । సదాశివకృతస్థానమృతుషట్కైర్విరాజితమ్
అతడు సదాశివుడు స్థాపించిన, ఆరు ఋతువులతో అలంకరించబడిన, పుష్పవృక్షాలతో నిండిన విస్తారమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.