తం స్మృత్వా చైవ జప్త్వా చ పూజయిత్వా నరః పరమ్ । ప్రాప్నోతి పరమామృద్ధిమైహికాముష్మికీం తథా
ఆయనను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, జపిస్తూ, పూజ చేస్తూ ఉంటే, మనిషికి ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను పరమ ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది.
సంస్మృతో మనసా ధ్యాతః సర్వకామఫలప్రదః । దదాతి పరమాం భక్తిం సంసారాంభోధితారిణీమ్
మనసులో జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, ధ్యానం చేస్తే, అన్ని కోరికల ఫలితాలు లభిస్తాయి. ఆయన పరమ భక్తిని ఇస్తాడు, అది సంసార సముద్రాన్ని దాటిస్తుంది.
శ్వపాకోపి హి సంస్మృత్య రామం యాతి పరాం గతిమ్ । యే వేదశాస్త్రనిరతాస్త్వాదృశాస్తత్ర కిం పునః
కుక్కను తినే వాడైనా రాముని జ్ఞాపకం చేసుకుంటే, పరమగతిని పొందుతాడు. మరి నువ్వులాంటి వేదశాస్త్రాల్లో నిష్ట కలవాళ్లు ఎంత గొప్ప ఫలితాన్ని పొందగలరు!
సర్వేషాం వేదశాస్త్రాణాం రహస్యం తే ప్రకాశితమ్ । సమాచర తథా త్వం వై యథా స్యాత్తే మనీషితమ్
నీకు అన్ని వేదశాస్త్రాల రహస్యాన్ని వెల్లడించాను. నీకు నచ్చినట్లు, యథాశక్తిగా ఆచరించు.
ఏకో దేవో రామచంద్రో వ్రతమేకం తదర్చనమ్ । మంత్రోఽప్యేకశ్చ తన్నామ శాస్త్రం తద్ధ్యేవ తత్స్తుతిః
ఒక్క దేవుడు రామచంద్రుడు. ఒక్క వ్రతం ఆయన ఆరాధన. ఒక్క మంత్రం ఆయన నామమే. ఆయన శాస్త్రం అదే, ఆయన స్తోత్రం కూడా అదే.
తస్మాత్సర్వాత్మనా రామచంద్రం భజమనోహరమ్ । యథా గోష్పదవత్తుచ్ఛో భవేత్సంసారసాగరః
అందువల్ల మనసంతా రామచంద్రుని, మనసుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడిని భజించు. అప్పుడు ఈ సంసారసముద్రం ఆవు పాదం లో గల నీటి తుంపరంత తక్కువగా మారిపోతుంది.
శ్రుత్వా మయా తు తద్వాక్యం పునః ప్రశ్నమకారిషమ్ । కథం వా ధ్యాయతే దేవః కథం వా పూజ్యతే నరైః
అతని మాటలు విని, నేను మళ్ళీ అడిగాను: దేవుడిని ఎలా ధ్యానించాలి? మనుషులు ఆయనను ఎలా పూజించాలి?
కథయస్వ మహాబుద్ధే సర్వజ్ఞ మమ విస్తరాత్ । యజ్జ్ఞాత్వాహం కృతార్థః స్యాం త్రిలోక్యాం మునిసత్తమ
మహామేధావి, సర్వజ్ఞుడా, నాకు విస్తరంగా చెప్పు. నేర్చుకుని, మూడు లోకాల్లో నేను సార్థకుడనవుతాను, మునిశ్రేష్ఠ.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు మద్వాక్యం విచార్య స తు లోమశః । కథయామాస మే సర్వం రామధ్యానపురఃసరమ్
నా మాటలు విని, ఆలోచించి, లోమశుడు రాముని ధ్యానం మొదలుపెట్టి అన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పాడు.
శృణు విప్రేంద్ర వక్ష్యామి యత్పృష్టం తు త్వయానఘ । యథా తుష్యేద్రమానాథః సంసారజ్వరదాహకః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు అడిగినదాన్ని నేను చెబుతాను. పాపరహితుడా, సంసారజ్వరాన్ని దహించే రామనాథుడు ఎలా సంతుష్టుడవుతాడో విను.
అయోధ్యానగరే రమ్యే చిత్రమండపశోభితే । ధ్యాయేత్కల్పతరోర్మూలే సర్వకామసమృద్ధిదే
అయోధ్య అనే అందమైన పట్టణంలో, అద్భుతమైన మండపాలతో అలంకరించబడిన చోట, అన్ని కోరికలను తీరుస్తున్న కల్పవృక్షం వేరుళ్లు దగ్గర ధ్యానం చేయాలి.
మహామరకతస్వర్ణనీలరత్నాదిశోభితమ్ । సింహాసనం చిత్తహరం కాంత్యా తామిస్రనాశనమ్
అక్కడ మహామరకత, బంగారం, నీల రత్నాలు వంటి మణులతో మెరిసే, మనసును ఆకట్టుకునే సింహాసనం ఉంది. దాని కాంతి చీకటిని తొలగిస్తుంది.
తస్యోపరి సమాసీనం రఘురాజం మనోరమమ్ । దూర్వాదలశ్యామతనుం దేవదేవేంద్రపూజితమ్
ఆ సింహాసనంపై రఘువంశానికి రాజైన రాముడు, ఆకర్షణీయుడైనవాడు, దూర్వా దళంలా నలుపు రంగుతో, దేవేంద్రుడు సహా దేవతలందరితో పూజింపబడుతూ కూర్చున్నాడు.
రాకాయాం పూర్ణశీతాంశుకాంతిధిక్కారివక్త్రిణమ్ । అష్టమీచంద్రశకలసమభాలాధిధారిణమ్
పూర్ణిమ నాటి చంద్రుని కాంతిని మించిపోయే ముఖం ఆయనది. ఆయన నుదిటిపై అష్టమి చంద్రుని తిలకంలా ఒక చిన్న చంద్రకళ ఉంది.
నీలకుంతలశోభాఢ్యం కిరీటమణిరంజితమ్ । మకరాకారసౌందర్యకుండలాభ్యాం విరాజితమ్
నీలవర్ణపు జుట్టుతో, మణిమయ కిరీటంతో అలంకరించబడి, మకరాకారపు అందమైన కుండలాలతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
విద్రుమచ్ఛవి సత్కాంతిరదచ్ఛదవిరాజితమ్ । తారాపతికరాకార ద్విజరాజి సుశోభితమ్
వెండిపువ్వుల్లాంటి వర్ణంతో, పవిత్రమైన కాంతితో మెరిసిపోతూ, చంద్రకాంతి వంటి హారంతో, యజ్ఞోపవీతంతో ఆయన వక్షస్సు అలంకరించబడి ఉంది.
జపాపుష్పాభయా మాధ్వ్యా జిహ్వయా శోభితాననమ్ । యస్యాం వసంతి నిగమా ఋగాద్యాః శాస్త్రసంయుతాః
జపాపుష్పంలా ఎరుపు, తేనిలా మధురమైన నాలుకతో ఆయన ముఖం అందంగా మెరిసిపోతుంది. అందులో ఋగ్వేదం మొదలైన వేదాలు, శాస్త్రాలు నివసిస్తున్నాయి.
కంబుకాంతిధరగ్రీవా శోభయా సమలంకృతమ్ । సింహవదుచ్చకౌ స్కన్ధౌ మాంసలౌ బిభ్రతం వరమ్
శంఖపు కాంతివంటి మెరిసే మెడ, అందమైన అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉంది. సింహంలా ఎత్తైన, బలమైన భుజాలు ఆయనకు ఉన్నాయి.
బాహూ దధానం దీర్ఘాంగౌ కేయూరకటకాంకితౌ । ముద్రికాహీరశోభాభిర్భూషితౌ జానులంబినౌ
దీర్ఘమైన చేతులు, కంకణాలు, కడాయిలు, ఉంగరాలు, ముత్యాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి, మోకాళ్ల వరకు వంగి ఉన్నాయి.
వక్షో దధానం విపులం లక్ష్మీవాసేన శోభితమ్ । శ్రీవత్సాదివిచిత్రాంకైరంకితం సుమనోహరమ్
విస్తారమైన వక్షస్సు, లక్ష్మీ నివాసంగా ప్రకాశిస్తూ, శ్రీవత్సం వంటి శుభచిహ్నాలతో అలంకరించబడి, చూడడానికి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
మహోదరం మహానాభిం శుభకట్యావిరాజితమ్ । కాంచ్యా వై మణిమత్యా చ విశేషేణ శ్రియాన్వితమ్
పెద్ద పొత్తికడుపు, లోతైన నాభి, అందమైన నడుముతో మెరిసిపోతూ, మణుల కంచుతో ప్రత్యేకంగా అలంకరించబడి, మహిమతో ప్రకాశిస్తుంది.
ఊరుభ్యాం విమలాభ్యాం వై జానుభ్యాం శోభితం శ్రియా । చరణాభ్యాం వజ్రరేఖా యవాంకుశసురేఖయా
నిర్మలమైన తొడలు, కాంతితో మెరిసే మోకాళ్లు, వజ్రరేఖలు, యవాలు, అంకుశం, శుభచిహ్నాలతో ఆయన పాదాలు అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
యుతాభ్యాం యోగిధ్యేయాభ్యాం కోమలాభ్యాం విరాజితమ్ । ధ్యాత్వా స్మృత్వా చ సంసారసాగరం త్వం తరిష్యసి
యోగులు ధ్యానం చేసే ఆ మృదువైన రెండు చేతులతో అలంకరించబడినవాడిని నీవు మనసులో ధ్యానించి, జ్ఞాపకంలో ఉంచితే, ఈ సంసారసముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళగలవు.
తమేవ పూజయన్నిత్యం చందనాదిభిరిచ్ఛయా । ప్రాప్నోతి పరమామృద్ధిమైహికాముష్మికీం పరామ్
తన ఇష్టానుసారం గంధం మొదలైన పూజాసామగ్రులతో ఎప్పుడూ ఆ పరమాత్మను పూజిస్తే, ఇహపరలోకాల్లో అత్యుత్తమమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు.
త్వయా పృష్టం మహారాజ రామస్య ధ్యానముత్తమమ్ । తత్తే కథితమేతద్వై సంసారజలధిం తర
మహారాజా! నీవు రాముని ధ్యానం గురించి అడిగావు. అది నీకు వివరంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు ఈ సంసారసాగరాన్ని దాటి పోవు.
శేషఉవాచ। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు విప్రేన్ద్రో లోమశాత్పరమం మహత్
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇది విని, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వాడు లోమశుని నుండి గొప్పదాన్ని పొందాడు.
ఆరణ్యక ఉవాచ। మునిశ్రేష్ఠ వదైతన్మే పృచ్ఛామి త్వాం మహామతే
ఆరణ్యవాసి ఇలా అన్నాడు: మునిశ్రేష్ఠా! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను, దయచేసి దీనిని నాకు వివరించు.
కోఽసౌ రామో మహాభాగ యో నిత్యం ధ్యాయతే త్వయా
అయ్యా! నీవు ఎప్పుడూ ధ్యానించే ఆ రాముడు ఎవరో చెప్పు.
కిమర్థమవతీర్ణోఽసౌ కస్మాన్మానుషతాం గతః
ఆయన ఏ కారణంతో అవతరించాడో, ఎందుకు మానవరూపం ధరించాడో చెప్పు.
శేష ఉవాచ। ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య మునేః పరమశోభనమ్
శేషుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ ముని అడిగిన అద్భుతమైన ప్రశ్నను విని—