తేనాస్త్రేణ విమానాత్ఖాత్పతన్తో ముక్తమూర్ధజాః । దృశ్యంతే భూతవేతాలసంఘా ఇవ నభశ్చరాః
ఆ ఆయుధంతో రాక్షసులు విమానం నుంచి పడిపోతూ, వారి జుట్టు చెదిరిపోయి, ఆకాశంలో సంచరించే భూతాలు, ప్రేతాల గుంపుల్లా కనిపించారు.
తదస్త్రం రఘునాథస్య భ్రాత్రా ముక్తం విలోక్య సః । అస్త్రం చ పాశుపత్యం స చాపే ధాద్దనుజాత్మజః
శత్రుఘ్నుడు ఆ ఆయుధాన్ని వదిలినదాన్ని చూసి, దుష్టుని కుమారుడు తన విల్లులో పాశుపతాస్త్రాన్ని పెట్టాడు.
తతః ప్రవృత్తా వేతాలా భూతాః ప్రేతనిశాచరాః । కపాలకర్తరీయుక్తాః పిబన్తః శోణితం బహు
ఆ సమయంలో భూతాలు, ప్రేతాలు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు, కపాలాలు, కత్తులతో అలంకరించబడి, విరివిగా రక్తాన్ని తాగుతూ కనిపించారు.
తే వై శత్రుఘ్నవీరాణాం రుధిరాణి పపుర్ముదా । జీవతామపి దుర్వారాః కర్తరీపాణిశోభితాః
వారు శత్రుఘ్నుని వీరుల రక్తాన్ని ఆనందంగా తాగారు; వారు బతికినవారికీ ఎదురించలేనివారు, చేతుల్లో కత్తులతో మెరిసిపోతున్నారు.
తదస్త్రం వ్యాప్నువద్దృష్ట్వా సర్వవీరప్రభంజనమ్ । ముమోచ తన్నిరాసాయ చాస్త్రం నారాయణాభిధమ్
ఆ ఆయుధం అన్నింటినీ కప్పి, వీరుల ధైర్యాన్ని నాశనం చేస్తూ ఉండటం చూసి, దాన్ని తొలగించేందుకు నారాయణాస్త్రాన్ని వదిలాడు.
నారాయణాస్త్రం తాన్సర్వాన్వారయామాస తత్క్షణాత్ । తే సర్వే విలయం ప్రాపుర్నిశాచరప్రణోదితాః
నారాయణాస్త్రం వెంటనే ఆ భూతాలన్నింటినీ అడ్డగించి, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు అంతా ఒక్కసారిగా అంతరించిపోయారు.
తదా క్రుద్ధో నిశాచారీ విద్యున్మాలీ సమాదదే । త్రిశూలం నిశితం ఘోరం శత్రుఘ్నం హంతుముల్బణమ్
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న రాత్రిపూట సంచరించే విద్యున్మాలి, ఘోరమైన పదునైన త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, శత్రుఘ్నుడిని చంపాలని ఉద్దేశించాడు.
శూలహస్తం సమాయాంతం విద్యున్మాలినమాహవే । సాయకైః ప్రాహరత్తస్య భుజే త్వర్ధశశిప్రభైః
త్రిశూలం చేతబట్టి యుద్ధానికి వచ్చుతున్న విద్యున్మాలిని, శత్రుఘ్నుడు అర్ధచంద్రాకారమైన బాణాలతో అతని భుజాన్ని గట్టిగా కొట్టాడు.
తైర్బాణైశ్ఛిన్నహస్తః స శిరసా హంతుముద్యతః । హతోసి యాహి శత్రుఘ్న కస్త్వాం త్రాతా భవిష్యతి
ఆ బాణాలతో అతని చేయి తెగిపోవడంతో, తలతో దాడి చేయడానికి సిద్ధమై, 'శత్రుఘ్నా! నీవు చనిపోయావు, ఇక వెళ్ళిపో. నిన్ను ఎవరు రక్షిస్తారు?' అని అన్నాడు.
ఇతి బ్రువాణం తరసా చిచ్ఛేద శితసాయకైః । మస్తకం తస్య బలినః శూరస్య సహ కుండలమ్
అతడు అలా మాట్లాడుతుండగా, శత్రుఘ్నుడు వేగంగా పదునైన బాణాలతో ఆ బలవంతుడి తలను కుండలాలతో సహా నరికి పడగొట్టాడు.
తం ఛిన్నశిరసం దృష్ట్వా ఉగ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్ । ముష్టినా హంతుమారేభే శత్రుఘ్నం శూరసేవితమ్
తల తెగిపోయిన వాడిని చూసి, భయంకరమైన పళ్ళు కలిగిన, పరాక్రమశాలి వాడు, వీరులందరి గౌరవాన్ని పొందిన శత్రుఘ్నుడిని తన ముష్టితో కొట్టడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
శత్రుఘ్నస్తు క్షురప్రేణ సాయకేనాచ్ఛినచ్ఛిరః । ప్రధావతో రణే వీరాన్సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదాన్
అయితే, శత్రుఘ్నుడు పదునైన బాణంతో, యుద్ధంలో పరుగెత్తుతున్న, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడైన వాడి తలను తెంచేశాడు.
హతశేషా యయుః సర్వే రాక్షసా నాథవర్జితాః । శత్రుఘ్నం ప్రణిపత్యాథ దదుర్వాజినమాహృతమ్
తమ నాయకుడు చనిపోవడంతో, మిగిలిన రాక్షసులు అందరూ శత్రుఘ్నుని దగ్గరకు వచ్చి, అతనికి నమస్కరించి, గుర్రాన్ని తీసుకొచ్చి ఇచ్చారు.
తతో వీణానినాదాశ్చ శంఖనాదాః సమంతతః । శ్రూయంతే శూరవీరాణాం జయనాదా మనోహరాః
ఆ తరువాత చుట్టూ అంతటా వీణల స్వరాలు, శంఖ నాదాలు, వీరుల విజయధ్వనులు, మనసును ఆకట్టుకునేలా వినిపించాయి.
శేష ఉవాచ। ప్రాప్య తం వాజినం రాజా శత్రుఘ్నో రాక్షసైర్హృతమ్ । అత్యంతం హర్షమాపేదే పుష్కలేన సమన్వితః
శేషుడు చెప్పాడు: రాక్షసులు తీసుకెళ్లిన గుర్రాన్ని తిరిగి పొందిన రాజు శత్రుఘ్నుడు, పుష్కలుడితో కలిసి ఎంతో ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
రుధిరైః సిక్తగాత్రాస్తే యోధా లక్ష్మీనిధిస్తథా । రణోత్సాహేన సంయుక్తం ప్రశశంసుర్మహానృపమ్
రక్తంతో తడిసిన శరీరాలు కలిగిన యోధులు, అదేవిధంగా ఐశ్వర్య సంపదతో కూడిన వారు, యుద్ధోత్సాహంతో ఉన్న మహారాజును ప్రశంసించారు.
హతే తస్మిన్మహాదైత్యే విద్యున్మాలిని దుర్జయే । సురాః సర్వే భయం త్యక్త్వా సుఖమాపుర్మునేమహత్
విజయాన్ని తట్టుకోలేని మహాదైత్యుడు విద్యున్మాలిని చనిపోయిన తర్వాత, దేవతలందరూ భయాన్ని విడిచిపెట్టి, గొప్ప ఆనందాన్ని పొందారు.
నద్యస్తు విమలా జాతా రవిస్తు విమలోఽభవత్ । వాతా వవుః సుగంధోద సిక్తా విమలశుష్మిణః
నదులు స్వచ్ఛంగా మారాయి, సూర్యుడు ప్రకాశంగా మెరిసాడు, సుగంధమైన గాలులు వీస్తూ, తేమతో కూడిన నిర్మలమైన వాయువులు ప్రవహించాయి.
సన్నద్ధాస్తే మహావీరా రథస్థా విమలాంగకాః । రాజానమూచుస్తే సర్వే జయలక్ష్మ్యా సమన్వితాః
ఆ మహావీరులు, కవచాలు ధరించి, రథాలలో నిలబడి, మెరిసే అవయవాలతో, విజయలక్ష్మితో అలంకరించబడిన రాజును అందరూ ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
వీరా ఊచుః। దిష్ట్యా హతస్త్వయా దైత్యో విద్యున్మాలీ మహామతే । యద్భయాత్త్రాసమాపన్నాః సురాః స్వర్గాన్నిరాకృతాః
వీరులు చెప్పారు: మహాప్రజ్ఞుడా! నీ చేత విద్యున్మాలి అనే దైత్యుడు చనిపోవడం అదృష్టం. అతని భయంతో దేవతలు స్వర్గం నుంచి పారిపోవాల్సి వచ్చింది.
దిష్ట్యా ప్రాప్తో మహావాజీ రఘునాథస్య శోభనః । దిష్ట్యా గంతాసి సర్వత్ర జయం తు క్షితిమండలే
రఘునాథుని అందమైన గుర్రాన్ని తిరిగి పొందడం అదృష్టం. భూమిపై నీవు ఎక్కడికైనా విజయంతో ప్రయాణిస్తావు.
స్వామిన్ముంచత్విమం వాహం మనోవేగం మనోరమమ్ । సమయస్య విలంబో మా భవత్వత్ర మహామతే
ప్రభూ! ఈ వేగంగా పరుగెత్తే, అందమైన గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టు. ఈ యాగంలో ఆలస్యం జరగకుండా చూడండి, మహాప్రజ్ఞుడా.
శేష ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా తు తద్వాక్యం వీరాణాం సమయోచితమ్ । సాధు సాధు ప్రశస్యైతాన్ముమోచ హయసత్తమమ్
శేషుడు చెప్పాడు: వీరులు చెప్పిన ఆ సందర్భానుకూలమైన మాటలు విని, "బాగుంది, బాగుంది" అని వారిని ప్రశంసించి, ఆ ఉత్తమ గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
స ముక్తశ్చోత్తరామాశాం బభ్రామాథ సురక్షితః । రథపత్తిహయశ్రేష్ఠైః సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదైః
విడుదలైన ఆ గుర్రం ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించసాగింది. రథాలు, పాదసేన, ఉత్తమ గుర్రాలు, ఆయుధాలలో నిపుణులైన యోధుల రక్షణలో అది సాగింది.
తత్ర యద్వృత్తమేతస్య శత్రుఘ్నస్య మనోహరమ్ । వాత్స్యాయన శృణుష్వైతత్పాపరాశిప్రదాహకమ్
అక్కడ శత్రుఘ్నుని గురించి జరిగిన ఆ మనోహరమైన సంగతిని విను వాత్స్యాయనా, ఇది పాపాలను దహించేదిగా ఉంటుంది.
రేవాతీరమథ ప్రాప్తో మునివృందనిషేవితమ్ । నీలరత్నసమూహస్య రసః కిం తు పయో మిషాత్
అతడు మునుల సమూహాలు నివసించే రేవా నది తీరానికి చేరాడు. అక్కడ నీల రత్నాల సమూహం సారము పాలు, అమృతంతో కలిపినట్లుగా కనిపించింది.
తాంస్తాన్మునివరాన్సర్వాన్ప్రణమఞ్ఛూరసేవితః । జగామ హయరత్నస్య పృష్ఠతః కామగామినః
వీరులు గౌరవించే ఆ మహామునులందరికీ నమస్కరించి, స్వేచ్ఛగా తిరిగే ఆ రత్నమయ గుర్రం వెనుక అతడు వెళ్లాడు.
గచ్ఛంస్తత్రాశ్రమం జీర్ణం పలాశపర్ణనిర్మితమ్ । రేవాయాజలకల్లోలైః సిక్తం పాపహరాశ్రయమ్
అక్కడ అతడు పళాశపత్రాలతో నిర్మించిన, రేవా నది అలలతో తడిసిన, పాపాలను తొలగించే ఒక పాత ఆశ్రమాన్ని చూశాడు.
తం దృష్ట్వా సుమతిం ప్రాహ సర్వజ్ఞం నయకోవిదమ్ । శత్రుఘ్నః సర్వధర్మార్థకర్మకర్తవ్యకోవిదః
అతన్ని చూసి, సమస్త ధర్మ, అర్థ, కర్మ విధుల్లో నిపుణుడైన, సర్వజ్ఞుడైన శత్రుఘ్నునితో సుమతి మాట్లాడాడు.
రాజోవాచ। మంత్రిన్కథయ కస్యాయమాశ్రమః పుణ్యదర్శనః । విచారచతురశ్రేష్ఠ వదైతన్మమ పృచ్ఛతః
రాజు ఇలా అడిగాడు: మంత్రీ, ఈ ఆశ్రమం ఎవరిది? ఎంత పవిత్రంగా కనిపిస్తోంది! విచారణలో నిపుణుడవు కదా, నేను అడుగుతున్నదానికి నీవు నాకు చెప్పు.