తే బాణా హృది తస్యాశు లగ్నా రాగం బతాసృజన్ । వైష్ణవస్య యథా స్వాంతే గుణా విష్ణోర్మనోహరాః
ఆ బాణాలు అతని హృదయంలో వేగంగా తగిలి, ఎర్రదనం కలిగించాయి. అది ఎలా ఉందంటే, విష్ణువు ఆకర్షణీయమైన గుణాలు వైష్ణవుని మనసులో ఉండేలా.
తద్బాణవేధదుఃఖార్తో విద్యున్మాలీ సుదుర్మదః । జగ్రాహ ముద్గరం ఘోరం పుష్కలం హంతుముద్యతః
ఆ బాణాల గాయాల బాధతో బాధపడుతూ, అత్యంత అహంకారమున్న విద్యున్మాలి, భయంకరమైన గదను పట్టుకుని, పుష్కలుడిని చంపాలని సిద్ధమయ్యాడు.
ముద్గరః ప్రహితస్తేన విద్యున్మాల్యభిధేన హి । హృది లగ్నోసృజచ్ఛీఘ్రం కశ్మలం తదకారయత్
విద్యున్మాలి విసిరిన ఆ గద, హృదయంలో తగిలి, వెంటనే బాధను కలిగించి, అతడిని మూర్చిపోయేలా చేసింది.
ముద్గరప్రహతో వీరః కంపమానః సవేపథుః । పపాత స్యందనోపస్థే పుష్కలః శత్రుతాపనః
గదతో బలంగా తగిలిన పుష్కలుడు, వణికుతూ, కంపించుతూ, తన రథం మీద కూర్చునే చోట పడిపోయాడు. అతడు శత్రువులను బాధించే వీరుడు.
ఉగ్రదంష్ట్రోఽథ తద్భ్రాతా లక్ష్మీనిధిమయోధయత్ । శస్త్రాస్త్రైర్బహుధా ముక్తైర్వీరప్రాణహృతింకరైః
అప్పుడే, ఉగ్రదంష్ట్రుడు అనే అతని అన్నయ్య, లక్ష్మీనిధితో యుద్ధం చేశాడు. ఎన్నో ఆయుధాలు, అస్త్రాలు వదిలి, వీరుల ప్రాణాలను తీయగలిగేలా పోరాడాడు.
పుష్కలస్తత్క్షణాత్ప్రాప్య సంజ్ఞాం రాక్షసమబ్రవీత్ । ధన్యోసి రాక్షసశ్రేష్ఠ మహీయాంస్తే పరాక్రమః
ఆ సమయానికే, పుష్కలుడు మళ్లీ స్పృహ పొందాడు. ఆ రాక్షసునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ధన్యుడు రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడవు. నీ పరాక్రమం నిజంగా గొప్పది.'
పశ్యేదానీం మమాప్యుచ్చైః ప్రతిజ్ఞాం శూరమానితామ్ । విమానాత్పాతయామ్యద్య భూమౌ త్వాం శితసాయకైః
ఇప్పుడు నా ప్రతిజ్ఞను, వీరులు గౌరవించినదాన్ని, నువ్వు చూడు. ఈ రోజు నేను నిన్ను నా పదునైన బాణాలతో ఆకాశంలో ఉన్న నీ విమానం నుండి కింద భూమిపై పడవేస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా నిశితం బాణం సమగృహ్ణాద్దురాసదమ్ । జ్వలంతమగ్నితేజస్కం మహౌదార్యసమన్వితమ్
అలా చెప్పి, అతను భయంకరమైన, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన, అగ్నిలా జ్వలించే, గొప్ప ఉదారత కలిగిన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
స యావత్తత్ప్రతీకర్తుం విధత్తే స్వపరాక్రమమ్ । తావద్ధృదిగతోఽత్యుగ్రస్తీక్ష్ణధారః ససాయకః
అతను దానికి ప్రతిఘటించేందుకు తన శక్తిని ప్రదర్శించబోతుండగా, ఆ అత్యంత పదునైన, హృదయాన్ని ఛేదించే బాణం, దాని తోడుతో కలిసి అతన్ని తాకింది.
తేన బాణేన విభ్రాంతో భ్రమచ్చిత్తః స రాక్షసః । పపాత కామగోపస్థాద్భూమౌ విగతచేతనః
ఆ బాణం తాకడంతో ఆ రాక్షసుడు మూర్ఛించిపోయాడు, మనస్సు తలకిందులైంది; తన కోరికల సింహాసనంనుండి జ్ఞానం కోల్పోయి భూమిపై పడిపోయాడు.
ఉగ్రదంష్ట్రేణ వై దృష్టః పతమానో నిజాగ్రజః । గృహీత్వా తం విమానాంతర్నినాయ రిపుశంకితః
తన అన్నయ్య పడిపోతున్నదాన్ని ఉగ్రదంతాలతో చూసి, అతడిని పట్టుకుని, శత్రువు ఉందేమోనని అనుమానంతో విమానం లోపలికి తీసుకెళ్లాడు.
ప్రాహ చారిం మహారోషాత్పుష్కలం బలినాం వరమ్ । మద్భ్రాతరం పాతయిత్వా కుత్ర యాస్యసి దుర్మతే
తర్వాత మహా కోపంతో, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన పుష్కలుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'నా అన్నయ్యను పడగొట్టి, దుర్మతి! నువ్వు ఎక్కడికి పోతావు?'
మాం వై యుధి వినిర్జిత్య గంతాసి జయముత్తమమ్ । స్థితే మయి తవ స్వాంతే జయాశా వినివర్త్య తామ్
'నన్ను యుద్ధంలో జయించిన తర్వాతే నీకు పరమ విజయము లభిస్తుంది; నేను నీ ముందున్నంతవరకు నీ విజయ ఆశను వదిలిపెట్టు.'
ఏవం బ్రువంతం తరసా జఘాన దశభిః శరైః । హృదయే తస్య దుష్టస్య రోషపూరితలోచనః
అతను ఇలా మాట్లాడుతుండగా, కోపంతో కళ్లు ఎర్రబెట్టి, వేగంగా ఆ దుష్టుని హృదయంలో పది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
స తాడితో దశశరైః పుష్కలేన మహాత్మనా । చుక్రోధ హృది దుర్బుద్ధిస్తం హంతుముపచక్రమే
మహాత్ముడైన పుష్కలుడు వేసిన పది బాణాలతో గాయపడి, ఆ దుర్బుద్ధి హృదయంలో కోపంతో ఉప్పొంగి, అతన్ని చంపేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
దంతాన్నిష్పిష్య సక్రోధో ముష్టిముద్యమ్య చాహనత్ । వ్యనదద్వజ్రనిర్ఘాతపాతశంకాం సృజన్హృది
కోపంతో పళ్లను పిసికి, ముష్టిని పైకెత్తి, గట్టిగా కొట్టాడు. ఆ ధ్వని, వజ్రం పడినట్లు హృదయంలో భయంకరంగా వినిపించింది.
ముష్టినాభిహతో వీరః పుష్కలః పరమాస్త్రవిత్ । నాకంపత వినిష్పేషం వాంఛంస్తస్య దురాత్మనః
ముష్టితో కొట్టబడినా, పరమాస్త్రాలను తెలిసిన వీరుడు పుష్కలుడు కదలలేదు; ఆ దురాత్ముడిని నాశనం చేయాలని తపనతో నిలిచిపోయాడు.
వత్సదంతాన్మహాతీక్ష్ణాన్ముమోచ హృది సాయకాన్ । తైర్బాణైర్వ్యథితో దైత్యస్త్రిశూలం తు సమాదదే
ఆయన పేడ దంతాల్లా పదునైన బాణాలను హృదయంలో వదిలాడు. ఆ బాణాల బాధతో రాక్షసుడు త్రిశూలాన్ని తీసుకున్నాడు.
జాజ్వల్యమానం త్రిశిఖం జ్వాలామాలాతిభీషణమ్ । లగ్నం హృది మహావీర పుష్కలస్య తు దారుణమ్
మూడు ముళ్లతో, అగ్నిజ్వాలలతో భయంకరంగా మండుతున్న ఆ దారుణమైన త్రిశూలం, మహావీరుడు పుష్కలుని హృదయంలో బలంగా తాకింది.
మూర్చ్ఛితస్తేన శూలేన నిహతో ధన్విసత్తమః । కశ్మలం పరమం ప్రాప్తః పపాత స్యందనోపరి
ఆ త్రిశూలం తాకడంతో, ధన్విదులలో శ్రేష్ఠుడు మూర్ఛించి, తీవ్రమైన బాధతో తన రథంపై కుప్పకూలిపోయాడు.
మూర్చ్ఛాం ప్రాప్తం తమాజ్ఞాయ హనూమాన్పవనాత్మజః । కోపవ్యాకులితస్వాంతో బభాషే తం తు రాక్షసమ్
అతడు మూర్ఛించిపోయినదాన్ని గమనించిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, కోపంతో మనస్సు కలవరపడి, ఆ రాక్షసుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కుత్ర గచ్ఛసి దుర్బుద్ధే మయి యోద్ధరి సంస్థితే । త్వాం హన్మి చరణాఘాతైర్వాజిహర్తారమాగతమ్
'దుర్బుద్ధి! నేను హనుమంతుడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు నువ్వు ఎక్కడికి పారిపోతున్నావు? గుర్రాలు దొంగిలించిన నిన్ను నా కాళ్లతో తన్నిపారేసి చంపుతాను.'
ఏవముక్త్వా మహాదైత్యాఞ్జఘాన పరసైనికాన్ । విమానస్థాన్నఖాగ్రేణ దారయన్నభసి స్థితః
అలా చెప్పి, ఆ మహారాక్షసులను, ఇతర శత్రు సైనికులను, ఆకాశంలో నిలబడి తన గోరింతలతో చీల్చి పడగొట్టాడు.
లాంగూలేనాహతాః కేచిత్కేచిత్పాదతలా హతాః । బాహుభ్యాం దారితాః కేచిత్పవనస్య తనూభువా
కొంతమందిని అతని వాలుతో కొట్టాడు, మరికొంతమందిని పాదతలంతో తన్నాడు, ఇంకొంతమందిని వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు తన చేతులతో చీల్చాడు.
నశ్యంతి కేచిన్నిహతాః కేచిన్మూర్చ్ఛంతి సంహతాః । పలాయంతే పదాఘాతభయపీడాహతాస్తతః
కొంతమంది అక్కడే చనిపోతున్నారు, ఇంకొంతమంది హనుమంతుని దెబ్బలకు కుప్పకూలిపోతున్నారు, మరికొందరు ఒక్కసారిగా మూర్చిపోయిపోతున్నారు. ఇంకొకవైపు, హనుమంతుడు ఇచ్చిన భయంకరమైన దెబ్బల భయంతో బాధపడుతూ, కొంతమంది పారిపోతున్నారు.
అనేకే నిహతాస్తత్ర రాక్షసాశ్చాతిదారుణాః । ఛిన్నా భిన్నా ద్విధా జాతాః పవనస్య సుతేన వై
అక్కడ అనేక మంది భయంకరమైన రాక్షసులు హనుమంతుని చేతిలో చంపబడ్డారు. కొందరు నరికి, కొందరు విరిగి, మరికొందరు నడువిరిగిపోయారు.
కామగంతువిమానం తద్భిన్నప్రాకారతోరణమ్ । హాహా కుర్వద్భిరసురైః సమంతాత్పరివారితమ్
ఆ ఆకాశవిమానం గోడలు, గోపురాలు విరిగిపోయి, చుట్టూ ఉన్న అసురులు హాహాకారాలు చేస్తూ దాన్ని ముట్టడి చేశారు.
హనూమతి మహాశూరే క్షణం భూమౌ క్షణం దివి । ఇతస్తతః ప్రదృశ్యేత కామయానం దురాసదమ్
హనుమంతుడు ఆ మహాశూరుడు, ఒకసారి నేలపై, ఇంకొకసారి ఆకాశంలో కనిపిస్తూ, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, అందరికీ అందని వాడిగా ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ కనిపించాడు.
యత్రయత్ర విమానం తత్తత్రతత్ర సమీరజః । ప్రహరన్నేవ దృశ్యేత కామరూపధరః కపిః
విమానం ఎక్కడికి పోయినా, అక్కడే వాయుపుత్రుడు, కావలసిన రూపం ధరించి, దెబ్బకొట్టడానికి సిద్ధంగా కనిపించాడు.
ఏవం తదాకులీభూతే విమానస్థే మహాజనే । ఉగ్రదంష్ట్రస్తు దైత్యేంద్రో హనూమంతముపేయివాన్
విమానంలో ఉన్న జనాలు గందరగోళంగా ఉన్నప్పుడు, భయంకరమైన పళ్లున్న దైత్యరాజు హనుమంతుని దగ్గరకు వచ్చాడు.