లక్ష్మీనిధిరువాచ। వేదానాం నిందనం శ్రుత్వా ఆస్తే యో మౌనివన్నరః । మానసే రోచయేద్యస్తు సర్వధర్మబహిష్కృతః
లక్ష్మీనిధి ఇలా అన్నాడు — వేదాలను ఎవరైనా నిందించినప్పుడు, దాన్ని విని మౌనంగా కూర్చునే వాడు, లేదా ధర్మానికి విరుద్ధంగా మనసులో ఆనందపడే వాడు—
బ్రాహ్మణో యో దురాచారో రసలాక్షాదివిక్రయీ । విక్రీణాతి చ గాం మూఢో ధనలోభేన మోహితః
—లేదా చెడు ప్రవర్తన కలిగిన బ్రాహ్మణుడు, లక్కు లేదా నిషిద్ధమైన వస్తువులు అమ్మేవాడు, లేదా ధనలోభంతో ఆవును అమ్మే మూర్ఖుడు—
మ్లేచ్ఛకూపోదకం పీత్వా ప్రాయశ్చిత్తం తు నాచరేత్ । తత్పాపం మమ వై భూయాద్విముఖశ్చేద్భవామ్యహమ్
—లేదా మ్లేచ్ఛుల బావిలో నీళ్లు తాగి, expiatory karma చేయని వాడు— అలాంటి పాపం నాకు కలగాలి, నేను ఎప్పుడైనా భక్తి నుండి దూరమైతే.
తత్ప్రతిజ్ఞామథాశ్రుత్య హనూమాన్రణకోవిదః । రామాంఘ్రిస్మరణం కృత్వా ప్రోవాచ వచనం శుభమ్
ఆ ప్రతిజ్ఞను విని, యుద్ధ నిపుణుడైన హనుమంతుడు, రాముని పాదాలను స్మరించి, శుభమైన మాటలు పలికాడు.
మత్స్వామీహృదయే నిత్యం ధ్యేయో వై యోగిభిర్ముహుః । యం దేవాః సాసురాః సర్వే నమంతి మణిమౌలిభిః
నా ప్రభువు, యోగులు ఎప్పుడూ హృదయంలో ధ్యానం చేసే వాడు, దేవతలు, అసురులు అందరూ రత్నమకుటాలతో నమస్కరించే వాడు—
రామః శ్రీమానయోధ్యాయాః పతిర్లోకేశపూజితః । తం స్మృత్వా యద్బ్రువే వాక్యం తద్వై సత్యం భవష్యితి
అయోధ్యకు అధిపతి అయిన శ్రీరాముడు, లోకమంతా పూజించే వాడు—ఆయనను స్మరించి నేను చెప్పేది తప్పకుండా నిజమవుతుంది.
రాజన్కోయం లఘుర్దైత్యో దుర్బలః కామగే స్థితః । కథయాశు మయా కార్యమేకేన వినిపాతనమ్
ఓ రాజా! ఈ దైత్యుడు ఎంత బలహీనుడో, కామంలో మునిగిపోయిన వాడో చూడు. నీవు చెప్పు, నేను ఒక్కడే వెంటనే అతన్ని సంహరిస్తాను.
మేరుం దేవేంద్రసహితం లాంగూలాగ్రేణ తోలయే । జలధిం శోషయే సర్వం సాంవర్తం వా పిబామ్యహమ్
నా తోక చివరతోనే నేను ఇంద్రుడితో కూడిన మెరుపర్వతాన్ని ఎత్తగలను; సముద్రాన్ని పూర్తిగా ఎండగొట్టగలను, లేదా ప్రళయాన్ని కూడా త్రాగగలను.
రాజ్ఞః శ్రీరఘునాథస్య జానక్యాః కృపయా మమ । తన్నాస్తి భూతలే రాజన్యదసాధ్యం కదా భవేత్
రఘునాథుడు, జానకీ వారి కృప వల్ల, ఓ రాజా! ఈ భూమిపై నాకు అసాధ్యమైనది ఏమీలేదు.
ఏతద్వాక్యం మయా ప్రోక్తమనృతం స్యాద్యది ప్రభో । తదైవ రఘునాథస్య భక్తిదూరో భవామ్యహమ్
ప్రభూ! నేను చెప్పిన ఈ మాట అబద్ధమైతే, అదే క్షణంలో నేను రఘునాథుని భక్తి నుండి దూరమవుతాను.
యః శూద్రః కపిలాం గాం వై పయోబుద్ధ్యానుపాలయేత్ । తస్య పాపం మమైవాస్తు చేత్కుర్యామనృతం వచః
ఒక శూద్రుడు ఒక పసుపు ఆవును పాలిచేస్తూ, ఆవును పాలు ఇస్తుందని భావిస్తే, నేను ఎప్పుడైనా అబద్ధం మాట్లాడితే ఆ పాపం నా మీద పడిపోవాలి.
బ్రాహ్మణీం గచ్ఛతే మోహాచ్ఛూద్రః కామవిమోహితః । తస్య పాపం మమైవాస్తు చేత్కుర్యామనృతం వచః
ఒక శూద్రుడు మోహంతో, కామంతో బ్రాహ్మణ స్త్రీని దగ్గరికి వెళ్తే, నేను ఎప్పుడైనా అబద్ధం మాట్లాడితే ఆ పాపం నా మీద పడిపోవాలి.
యద్ఘ్రాణాన్నరకం గచ్ఛేత్స్పర్శనాచ్చాపి రౌరవమ్ । తాం పిబేన్మదిరాం యో వా జిహ్వాస్వాదేన లోలుపః
దురాసతో, రుచి కోసం ఎవడు మద్యం తాగుతాడో, దాని వాసన నరకానికి, స్పర్శ రౌరవానికి తీసుకెళ్తుందో,
తస్య యజ్జాయతే పాపం తన్మమైవాస్తు నిశ్చితమ్ । చేన్న కుర్యాం ప్రతిజ్ఞాతం సత్యం రామకృపాబలాత్
ఆ మద్యం తాగిన వాడికి కలిగే పాపం, నేను రాముని కృపాబలంతో చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చకపోతే, నిస్సందేహంగా నా మీద పడిపోవాలి.
ఏవముక్తే మహావీరైర్యోద్ధారస్తరసా యుతాః । చక్రుః ప్రతిజ్ఞాం మహతీం స్వపరాక్రమశాలినీమ్
ఇలా చెప్పిన వెంటనే, మహావీరులు ఉత్సాహంతో తమ పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ గొప్ప ప్రతిజ్ఞలు చేశారు.
శత్రుఘ్నోఽపి వ్యధాత్తత్ర ప్రతిజ్ఞాం పశ్యతాం నృణామ్ । సాధుసాధు ప్రశంసన్వై తాన్వీరాన్యుద్ధకోవిదాన్
అక్కడే శత్రుఘ్నుడు కూడా అందరి ముందు తన ప్రతిజ్ఞను చేశాడు. యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన వీరులను అందరూ 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసించారు.
కథయామి పురో వః స్వాం ప్రతిజ్ఞాం సత్త్వశోభితామ్ । తచ్ఛృణ్వంతు మహాభాగా యుద్ధోత్సాహసమన్వితాః
నా ధైర్యంతో అలంకరించిన ప్రతిజ్ఞను మీ ముందే ప్రకటిస్తున్నాను. యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో ఉన్న మహాభాగులు దయచేసి వినండి.
చేత్తస్య శిర ఆహత్య పాతయామి న సాయకైః । విమానాచ్చ కబంధాచ్చ భిన్నం ఛిన్నం చ భూతలే
నేను అతని తలను బాణాలతో కోసి, రథం మీద నుంచి భూమిపై పడేయకపోతే,
యత్పాపం కూటసాక్ష్యేణ యత్పాపం స్వర్ణచౌర్యతః । యత్పాపం బ్రహ్మనిందాయాం తన్మమాస్త్వద్య నిశ్చయాత్
అప్పుడు అబద్ధ సాక్ష్యం వల్ల కలిగే పాపం, బంగారం దొంగిలించే పాపం, బ్రాహ్మణులను నిందించే పాపం ఇవన్నీ నేడు నిశ్చయంగా నా మీద పడిపోవాలి.
ఇతి శత్రుఘ్నసద్వాక్యం శ్రుత్వా తే వీరపూజితాః । ధన్యోసి రాఘవభ్రాతః కస్త్వదన్యో పరో భవేత్
శత్రుఘ్నుని నిజమైన మాటలు విని, అక్కడున్న మహావీరులు ఇలా అన్నారు: 'రాఘవుని సోదరుడా! నీవు ధన్యుడు. నిన్ను మించినవాడు మరొకరు ఎవరు?'
త్వయా వై నిహతో దైత్యో దేవదానవదుఃఖదః । లవణో నామ లోకేశ మధుపుత్రో మహాబలః
ప్రపంచాధిపతీ! దేవతలకు, దానవులకు బాధనిచ్చే మహాబలశాలి మధుపుత్రుడు లవణాసురుడిని నువ్వే సంహరించావు.
కోయం వై రాక్షసో దుష్టః క్వ చాస్య బలమల్పకమ్ । కరిష్యసి క్షణాదేవ తస్య నాశం మహామతే
ఈ దుష్ట రాక్షసుడు ఎవడు? ఇతనికి ఉన్న బలమేంటీ? ఓ మహామతి! నువ్వు క్షణంలోనే ఇతని నాశనం చేయగలవు.
ఇత్యుక్త్వా తే మహావీరాః సజ్జీభూతా రణాంగణే । ప్రతిజ్ఞాం స్వామృతాం కర్తుం యయుస్తే రాక్షసం ముదా
ఇలా చెప్పి, మహావీరులు యుద్ధరంగంలో సిద్ధంగా ఉండి, ఆనందంతో తమ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చేందుకు రాక్షసుని ఎదుటికి వెళ్లారు.
శేష ఉవాచ। రథైః సదశ్వైః శోభాఢ్యైః సర్వశస్త్రాస్త్రపూరితైః । నానారత్నసమాయుక్తైర్యయుస్తే రాక్షసాధమమ్
శేషుడు చెప్పాడు: మంచి గుర్రాలతో అలంకరించబడిన, అన్ని ఆయుధాలతో నిండిన, రకరకాల రత్నాలతో మెరిసే రథాలలో వారు ఆ దుష్ట రాక్షసుని వైపు పయనించారు.
తాన్దృష్ట్వా కామగే యానే స్థితః ప్రోవాచ రాక్షసః । మేఘగంభీరయా వాచా తర్జయన్నివ భూరిశః
వారిని చూసి, తాను ఇష్టమైన వాహనంపై నిలబడి, ఆ రాక్షసుడు మేఘంలా ఘనమైన స్వరంతో, వారిని మళ్లీ మళ్లీ బెదిరిస్తూ మాట్లాడాడు.
మాయాం తు సుభటా యోద్ధుం గచ్ఛంతు నిజమందిరమ్ । మా త్యజంతు స్వకాన్ప్రాణాన్న మోక్ష్యే వాజినం వరమ్
ధైర్యవంతులు తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోవాలి, ఎందుకంటే నేను మాయతో యుద్ధం చేస్తాను. వారు తమ ప్రాణాలను వదలకూడదు. నా ఉత్తమ గుర్రాన్ని కూడా విడిచిపెట్టను.
విద్యున్మాలీతి విఖ్యాతో రావణస్య సుహృత్సఖా । మత్సఖ్యుః ప్రేతభూతస్య నిష్కృతిం కర్తుమేయివాన్
నేను విద్యున్మాలి అని ప్రసిద్ధి, రావణుని స్నేహితుడిని. నా మిత్రుడు ప్రేతాత్మగా మారినందుకు అతనికి క్రియలు చేయడానికి వచ్చాను.
క్వాసౌ రామో య ఆహత్య సఖాయం రావణం గతః । తస్య భ్రాతాపి కుత్రాస్తే సర్వశూరశిరోమణిః
నా స్నేహితుడిని సంహరించి రావణుణ్ని పంపించిన ఆ రాముడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? అన్ని వీరులలో శిరోమణి అయిన అతని సోదరుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?
తం హత్వా నిష్కృతిం తస్య ప్రాప్స్యే రామస్య చానుజమ్ । పిబన్రుధిరముద్భూతం కంఠనాలస్య బుద్బుదైః
వాడిని చంపి, రాముని తమ్ముడికీ వాడికీ న్యాయం చేసుకున్నట్టు అవుతాను. అతని గొంతు నుంచి బుడబుడలతో పొంగిపొంగి వస్తున్న రక్తాన్ని నేను త్రాగుతాను.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య యోధానాం ప్రవరోత్తమః । పుష్కలో నిజగాదైనం వీర్యశౌర్యసమన్వితమ్
ఈ మాటలు విని, యోధులలో అగ్రగణ్యుడైన పుష్కలుడు, వీరత్వం, ధైర్యం కలిగి ఉన్న వాడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.