అమాత్యమాదిదేశాథ సర్వం రాజధనం మహత్ । గృహీత్వా తు మయా సార్ద్ధమాగచ్ఛ త్వరయా యుతః
తర్వాత అతడు తన మంత్రి ని పిలిచి, 'సర్వ రాజధనాన్ని తీసుకుని, నాతో పాటు తక్షణమే రా' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
యాస్యేఽహం రఘునాథస్య హయం పాలయితుం వరమ్ । కర్తుం చ రామపాదాబ్జపరిచర్యాం సుదుర్లభామ్
నేను రఘునాథుని గుర్రాన్ని కాపాడటానికి, ఇంకా రాముని పాదపద్మాల సేవ చేయటానికి, ఆ అరుదైన భాగ్యాన్ని పొందటానికి వెళ్తున్నాను.
ఇత్యుక్త్వా నిర్జగామాథ శత్రుఘ్నం ప్రతి సైనికైః । తావత్పురీమథ ప్రాప్తో రామభ్రాతా ససైనికః
ఇలా చెప్పి, అతడు తన సైన్యంతో శత్రుఘ్నుని వైపు బయలుదేరాడు. అదే సమయంలో రాముని సోదరుడు తన సైన్యంతో నగరానికి వచ్చాడు.
వీరా గర్జంతి ప్రబలా రథాః సునినదంతి చ । జయశంఖస్వనాస్తత్ర వేణునాదాశ్చ సర్వతః
వీరులు గర్జిస్తున్నారు, రథాలు గట్టిగా మోగుతున్నాయి, అక్కడక్కడా విజయశంఖాలు, వేణువుల సంగీతం ప్రతిధ్వనిస్తోంది.
ఆగత్య సత్యవాన్రాజా మంత్రిభిః సుసమన్వితః । చరణే ప్రణిపత్యాస్మై రాజ్యం ప్రాదాన్మహాధనమ్
సత్యవంతుడు అయిన రాజు, మంత్రులతో కలిసి వచ్చి, అతని పాదాలకు నమస్కరించి, రాజ్యాన్ని, మహా ధనాన్ని ఇచ్చాడు.
శత్రుఘ్నస్తం తు రాజానం జ్ఞాత్వా రామమనువ్రతమ్ । తద్రాజ్యం తస్య పుత్రాయ రుక్మనామ్నే దదౌ మహత్
శత్రుఘ్నుడు ఆ రాజు రామునికి భక్తుడని తెలుసుకుని, ఆ మహారాజ్యాన్ని అతని కుమారుడైన రుక్ముడికి ఇచ్చాడు.
హనూమంతం పరీరభ్య సుబాహుం రామసేవకమ్ । అన్యాన్వై రామభక్తాంశ్చ పరిరభ్య మహాయశాః
బలమైన చేతులున్న హనుమంతుడిని, రాముని సేవకుడిని, అలాగే మిగతా రామభక్తులను కూడా ఆ మహాత్ముడు హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
కృతార్థమివ చాత్మానం మేనే సత్యసమన్వితః । ననంద చేతసి తదా శత్రుఘ్నేన సమన్వితః
సత్యసంధుడైన ఆయన, తన జీవితంలో సాఫల్యం పొందానని భావించి, శత్రుఘ్నుడితో కలిసి హృదయంలో ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
హయస్తావద్గతో దూరం వీరైః సుపరిరక్షితః । శత్రుఘ్నస్తేన భూపేన యయౌ వీరసమన్వితః
ఆశ్వమేధ యాగానికి వదిలిన గుర్రం, పరాక్రమశాలులైన వీరుల రక్షణలో దూరంగా వెళ్లింది. శత్రుఘ్నుడు ఆ రాజుతో పాటు, అనేక వీరులతో ముందుకు సాగాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే పాతాలఖండే శేషవాత్స్యాయనసంవాదే రామాశ్వమేధే సత్యవత్సమాగమోనామ ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో, పాతాళఖండంలో, శేషుడు-వాత్స్యాయనుని సంభాషణలో, రాముని ఆశ్వమేధంలో సత్యవత్తో కలిసిన అధ్యాయం ముగిసింది.
శేష ఉవాచ। గచ్ఛత్సు రథివర్యేషు శత్రుఘ్నాదిషు భూరిషు । మహారాజేషు సర్వేషు రథకోటియుతేషు చ
శేషుడు ఇలా చెప్పాడు: శత్రుఘ్నుడు, అనేక మంది మహారాజులు, లక్షలాది రథాలతో కూడిన వీరులు ముందుకు సాగుతుండగా,
అకస్మాదభవన్మార్గే తమః పరమదారుణమ్ । యస్మిన్స్వీయో న పారక్యో లక్ష్యతే జ్ఞాతిభిర్నరైః
అప్పుడే అకస్మాత్తుగా మార్గమంతా భయంకరమైన గాఢాంధకారం వ్యాపించింది. అందులో తమవాళ్లను, పరాయివాళ్లను కూడా బంధువులు గుర్తించలేకపోయారు.
రజసా వ్యావృతం వ్యోమ విద్యుత్స్తనితసంకులమ్ । ఏతాదృశే తు సంమర్దే మహాభయకరే తతః
ఆకాశం మొత్తం దుమ్ముతో కప్పబడింది, మెరుపులు, మబ్బులు, ఉరుములతో నిండిపోయింది. అలా భయంకరమైన కలకలిలో,
మేఘా వర్షంతి రుధిరం పూయామేధ్యాదికం బహు । అత్యాకులా బభూవుస్తే వీరాః పరమవైరిణః
మేఘాలు రక్తం, పుయ్యం, మలిన పదార్థాలు విరివిగా వర్షించాయి. ఆ పరాక్రమశాలులు, భయంకరమైన శత్రువులు, తీవ్ర ఆందోళనకు లోనయ్యారు.
ఆకులీకృతలోకే తు కిమిదం కిమితి స్థితిః । తమోవ్యాప్తాని లోకానాం చక్షూంషి ప్రథితౌజసామ్
ప్రపంచం మొత్తం కలకలిగా మారింది. 'ఇది ఏమిటి? ఏమవుతోంది?' అని అందరూ ఆశ్చర్యపడ్డారు. ప్రతిభావంతులైన వీరుల కళ్లకూడా ఆ అంధకారంలో మునిగిపోయాయి.
జహారాశ్వం రావణస్య సుహృత్పాతాలసంస్థితః । విద్యున్మాలీతి విఖ్యాతో రాక్షసశ్రేణిసంవృతః
అప్పుడు పాతాళంలో నివసించే రావణుని స్నేహితుడు, రాక్షసగణాల్లో ప్రసిద్ధుడైన విద్యున్మాలి, ఆ గుర్రాన్ని పట్టుకుని వెళ్లిపోయాడు.
కామగే సువిమానే తు సర్వాయసనిషేవిణి । ఆరూఢోఽశ్వం తు వీరాణాం భయం కుర్వఞ్జహార హ
తన ఇష్టానుసారం, పూర్తిగా ఇనుపతో తయారైన అద్భుతమైన విమానంలో ఎక్కి, ఆ వీరులకు భయాన్ని కలిగిస్తూ, ఆ గుర్రాన్ని తీసుకెళ్లాడు.
ముహూర్తాత్తత్తమో నష్టమాకాశం విమలం బభౌ । వీరాః శత్రుఘ్నముఖ్యాస్తే ప్రోచుః కుత్ర హయోఽస్తి సః
కొంతసేపటి తర్వాత ఆ అంధకారం తొలగిపోయింది. ఆకాశం నిర్మలంగా మెరిసింది. అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు ముందుండి, 'ఆ గుర్రం ఎక్కడ?' అని వీరులు అడిగారు.
తే సర్వే హయరాజం తు లోకయంతః పరస్పరమ్ । దదృశుర్న యదా వాహం హాహాకారస్తదాభవత్
అందరూ పరస్పరం ఆ గుర్రాన్ని వెతుకుతూ, ఒకరినొకరు అడుగుతుండగా, ఆ గుర్రాన్ని కనుగొనలేకపోయారు. అప్పుడు అక్కడ పెద్ద హాహాకారం ఏర్పడింది.
కుత్రాశ్వో హయమేధస్య కేన నీతః కుబుద్ధినా । ఇతి వాచమవోచంస్తే తావత్స దనుజేశ్వరః
'ఆశ్వమేధ గుర్రం ఎక్కడ? దుష్టబుద్ధితో దానిని ఎవరు తీసుకెళ్లారు?' అని వారు మాట్లాడుతుండగా, ఒక్కసారిగా దానవుల అధిపతి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దదృశే సుభటైః సర్వై రథస్థైః శౌర్యశోభితైః । విమానవరమారూఢై రాక్షసాగ్ర్యైః సమావృతః
అతన్ని అందరు పరాక్రమశాలులు, రథాలలో కూర్చున్న వీరులు చూశారు. అతడు అద్భుతమైన విమానంలో, ప్రముఖ రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి కనిపించాడు.
దుముర్ఖా వికరాలాస్యా లంబదంష్ట్రా భయానకాః । రాక్షసాస్తత్ర దృశ్యంతే సైన్యగ్రాసాయ చోద్యతాః
అక్కడ మూర్ఖులు, భయంకరమైన ముఖాలు, పొడవాటి పళ్లతో ఉన్న భయానక రాక్షసులు కనిపించారు. వారు సైన్యాన్ని మింగేందుకు సిద్ధంగా నిలిచారు.
తదా తం వేదయామాసుః శత్రుఘ్నం నృవరోత్తమమ్ । హయో నీతో న జానీమః ఖే విమానవిలాసినా
అప్పుడు వారు మనుషులలో శ్రేష్ఠుడైన శత్రుఘ్నుడికి తెలియజేశారు: 'ఆ గుర్రాన్ని ఎవరో విమానంలో ప్రయాణించే వాడు తీసుకెళ్లాడు. ఎక్కడున్నాడో మాకు తెలియదు.'
తమసా వ్యాకులాన్కృత్వా వీరానస్మాన్సమాయయౌ । జగ్రాహ నృపశార్దూల హయం కురు యథోచితమ్
అంధకారంతో మమ్మల్ని గందరగోళంలో పడేసి, అతడు దగ్గరకు వచ్చాడు. 'రాజులలో సింహమా, ఆ గుర్రాన్ని పట్టుకో. యోగ్యంగా వ్యవహరించు' అని చెప్పారు.
శత్రుఘ్నస్తద్వచః శ్రుత్వా మహారోషసమావృతః । కోఽస్త్యేష రాక్షసో యో మే హయం జగ్రాహ వీర్యవాన్
శత్రుఘ్నుడు ఆ మాటలు విని, మహా కోపంతో, "ఈ రాక్షసుడు ఎవడు? నా గుర్రాన్ని పట్టుకున్న వీరుడు ఎవరు?" అని అడిగాడు.
విమానం తత్పతత్వద్య మద్బాణవ్రజనిర్హతమ్ । పతత్వద్య శిరస్తస్య క్షురప్రైర్మమ వైరిణః
ఈ రోజు నా బాణాలతో ఆ విమానం నేలపై పడిపోవాలి. ఈ రోజు నా శత్రువు తల నా పదునైన బాణాలతో తెగిపోవాలి.
సజ్జీయంతాం రథాః సర్వైర్మహాశస్త్రాస్త్రపూరితాః । యాంతు తం ప్రతిసంహర్తుం యోద్ధారో వాజిహారిణమ్
అన్ని రథాలు గొప్ప ఆయుధాలతో సిద్ధం చేయండి. యోధులు అందరూ పోయి గుర్రాన్ని పట్టుకున్నవాడిని ఎదుర్కొని తిరిగి తీసుకురావాలి.
ఇత్యుక్త్వా రోషతామ్రాక్ష ఉవాచ నిజమంత్రిణమ్ । నయానయవిదం శూరం యుద్ధకార్యవిశారదమ్
అలా కోపంతో కన్నులు ఎర్రబెట్టుకొని, శత్రుఘ్నుడు తన మంత్రిని, యుద్ధంలో నిపుణుడైన ధైర్యవంతుడిని, పక్కాగా వ్యవహరించగలవాడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
శత్రుఘ్న ఉవాచ। మంత్రిన్కథయ కే యోజ్యా రాక్షసస్య వధోద్యతాః । మహాశస్త్రా మహాశూరాః పరమాస్త్రవిదుత్తమాః
శత్రుఘ్నుడు ఇలా అన్నాడు: "మంత్రీ, రాక్షసుడిని సంహరించడానికి ఎవరు సిద్దంగా ఉన్నారు? గొప్ప ఆయుధాలు పట్టినవారు, పరాక్రమవంతులు, అస్త్రశాస్త్రాల్లో నిపుణులు ఎవరో చెప్పు."
కథయాశు విచార్యైవం తత్కరోమి భవద్వచః । వీరాన్కథయ తస్యైవం యోగ్యాన్సర్వాస్త్రకోవిదాన్
ఇది త్వరగా ఆలోచించి చెప్పు. నీ మాట ప్రకారం నేను చేస్తాను. ఈ కార్యానికి తగిన, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం ఉన్న వీరులను పేరుపెట్టు.