ఆదిత్యా వసవో రుద్రా విశ్వేదేవా మరుద్గణాః । సర్వాఙ్గేషు ప్రదృశ్యంతే గంధర్వాప్సరసశ్చ యే
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్గణాలు; ఆయన శరీరమంతా గంధర్వులు, అప్సరసలు కనిపించాయి.
ఇత్థం విభూతయస్తస్య దృశ్యంతే పరమాత్మనః । శ్రీవత్సకౌస్తుభోరస్కం వనమాలావిభూషితమ్
ఇలా పరమాత్ముని మహిమలు దర్శనమిచ్చాయి. ఆయన ఛాతీపై శ్రీవత్స, కౌస్తుభ మణి, వనమాలలతో అలంకారమై ఉన్నాడు.
శంఖచక్రగదాఖఙ్గ శార్ఙ్గాద్యైర్హేతిభిర్యుతమ్ । సర్వోపనిషదామర్థం దృష్ట్వా దైత్యేశ్వరాత్మజః
శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం, శారంగ ధనుస్సు వంటి ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, అన్ని ఉపనిషత్తుల సారాన్ని చూచి, దైత్యేంద్రుని కుమారుడు—
హర్షాశ్రుజలసిక్తాంగః ప్రణనామ ముహుర్ముహుః । దైత్యేంద్రస్తు హరిం దృష్ట్వా క్రోధాన్మృత్యువశే స్థితః
ఆనందబాష్పాలతో శరీరం తడిపించుకొని, పునఃపునః నమస్కరించాడు. కానీ దైత్యేంద్రుడు హరిని చూసి, కోపంతో మరణానికి లోనై నిలబడ్డాడు.
యోద్ధుం ఖఙ్గం సముద్యమ్య నృసింహం తమభిద్రవత్ । అథ దైత్యగణాః సర్వ్వే లబ్ధసంజ్ఞా మహాబలాః
యుద్ధానికి ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి నృసింహుడి మీద దౌడిచాడు. వెంటనే మహాబలమైన దైత్య గణాలంతా, మళ్లీ చైతన్యం పొందినట్టు ముందుకు వచ్చారు.
స్వాన్యాయుధాని చాదాయ హరిం జఘ్నుస్త్వరాన్వితాః । పలాలకాణ్డాని యథా వహ్నౌ క్షిప్తాన్యనేకశః
తమ ఆయుధాలను తీసుకుని, హరిదేవుని మీద వేగంగా దాడి చేశారు. అది పొలంలో గడ్డి ముక్కలు ఎన్నో రకాలుగా అగ్నిలో వేసినట్టు అయింది.
తథైవ భస్మతాం యాంతి మహాస్త్రాణి హరేస్తనౌ । తాన్యనీకాని దైత్యానాం దృష్ట్వా నరహరిస్తదా
అలాగే, ఆ మహాయుద్ధ ఆయుధాలు హరిదేవుని శరీరాన్ని తాకగానే బూడిదగా మారిపోయాయి. దైత్య సైన్యాల పరిస్థితిని చూసిన నృహరిదేవుడు ఆ సమయంలో—
సటైర్దదాహ చ జ్వాలామాలావిరచిత స్ఫుటైః । నృకేసరి సటోద్భూతవహ్నినా దానవా భృశమ్
తన గడ్డాల నుంచి ఉప్పొంగే అగ్నిజ్వాలలతో దానవులను బాగా కాల్చేశాడు. నృకేసరి తన గడ్డలలోంచి వెలువడిన అగ్నితో దైత్యులను భయంకరంగా దహనం చేశాడు.
నిర్భస్మితా గణాః సర్వే నిఃశేషం తదభూద్బలమ్ । ప్రహ్లాదం సానుగం హిత్వా భస్మితే వీక్ష్య తద్బలే
అన్ని దైత్య గణాలు పూర్తిగా బూడిదై, వారి బలం అంతా నశించిపోయింది. ప్రహ్లాదుడు, అతని అనుచరులను వదిలిపెట్టి, మిగతా దైత్య సైన్యాన్ని నాశనం చేసినదాన్ని చూశాడు.
క్రోధాద్దైత్యపతిః ఖఙ్గమాకృష్యాభిప్రపద్యత । ఖఙ్గహస్తం తు దైత్యేంద్రం జగ్రాహైకేన బాహునా
కోపంతో దైత్యపతి తన ఖడ్గాన్ని తీసుకుని ముందుకు దూకాడు. కానీ నృసింహుడు ఒకే చేయితో ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న దైత్యేంద్రుడిని పట్టుకున్నాడు.
పాతయామాస దేవేశో యథా శాఖాం మహానిలః । గృహీత్వా పతితం భూమౌ మహాకాయం నృకేసరీ
దేవతాధిపతి అతన్ని ఒక పెద్ద గాలి కొమ్మను నేలకూల్చినట్టు పడగొట్టాడు. నృకేసరి ఆ భారీ శరీరాన్ని నేలపై పడేసి పట్టుకున్నాడు.
స్వోత్సంగే స్థాపయామాస దదర్శాసౌ ముఖం హరేః । విష్ణునిందాకృతంపాపంతథావైష్ణవదోషజమ్
తన ఒడిలో పెట్టుకుని హరిదేవుని ముఖాన్ని చూశాడు. విష్ణువు మీద చేసిన పాపాన్ని, వైష్ణవ దోషాన్ని అప్పుడు గమనించాడు.
నృసింహస్పర్శనాదేవనిర్భస్మితమభూత్తదా । అథదైత్యేశ్వరస్యాథమహద్గాత్రంనృకేసరీ
నృసింహుని స్పర్శతో వెంటనే అతడు బూడిదైపోయాడు. ఆ తర్వాత నృకేసరి, దైత్యరాజు యొక్క పెద్ద శరీరాన్ని చూశాడు.
నఖేర్విదారయామాసతీక్ష్ణైర్వజ్రనిభైర్ఘనైః । సనిర్మ్మలాత్మాదైత్యేంద్ర పఃశ్యన్సాక్షాన్ముఖం హరేః
వజ్రంలా పదునైన గొప్ప నఖాలతో దాన్ని చీల్చాడు. పవిత్రాత్ముడైన దైత్యేంద్రుడు, హరిదేవుని ముఖాన్ని నేరుగా చూశాడు.
నఖనిర్భిన్నహృదయః కృతార్థో విజహావసూన్ । తద్గాత్రం శతధా భిత్త్వా నఖైస్తీక్ష్ణైర్మహాహరిః
నఖాలతో గుండె చీలిపోయి, తన లక్ష్యం నెరవేరిందని తెలుసుకుని ప్రాణాలు విడిచాడు. మహాహరి పదునైన నఖాలతో ఆ శరీరాన్ని వంద ముక్కలుగా చీల్చాడు.
ఆకృష్యాంత్రాణి దీర్ఘాణి కంఠే సంసక్తవాన్ప్రియాన్ । అథ దేవగణాః సర్వ్వే మునయశ్చ తపోధనాః
పొడవైన ఆంతర్యాలను లాగి తన మెడ చుట్టూ అలంకారంగా వేసుకున్నాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు, తపస్సుతో ఉన్న మునులు అందరూ—
బ్రహ్మరుద్రౌ పురస్కృత్య శనైః స్తోతుం సమాయయుః । తే ప్రసాదయితుం భీతా జ్వలంతం విశ్వతోముఖమ్
బ్రహ్మ, రుద్రులను ముందుగా ఉంచుకుని, నెమ్మదిగా వచ్చి స్తుతించేందుకు ప్రయత్నించారు. భయంతో, అన్ని వైపులా అగ్నిలా మండుతున్న ఆ స్వామిని శాంతింపజేయాలని కోరారు.
మాతరం జగతాం ధాత్రీం చింతయామాసురీశ్వరీమ్ । హిరణ్యవర్ణాం హరిణీం సర్వ్వోపద్రవనాశినీమ్
ప్రపంచానికి తల్లి, పోషకురాలైన పరమేశ్వరిని ధ్యానించారు. బంగారు వర్ణంతో, చక్కని రూపంతో, అన్ని కష్టాలను తొలగించగలదాన్ని ఆలోచించారు.
విష్ణోర్నిత్యానవద్యాంగీం ధ్యాత్వా నారాయణీం శుభామ్ । దేవీసూక్తజపైర్భక్త్యా నమశ్చక్రుః సనాతనీమ్
విష్ణువు భార్య, నిత్యంగా నిందలేని రూపముగల, మంగళకరమైన నారాయణిని ధ్యానించి, దేవీసూక్తాన్ని భక్తితో జపిస్తూ, శాశ్వతమైన అమ్మవారికి నమస్కరించారు.
తైశ్చింత్యమానా సా దేవీ తత్రైవావిరభూత్తదా । చతుర్భుజా విశాలాక్షీ సర్వాభరణభూషితా
అలా ధ్యానించిన వెంటనే ఆ దేవి అక్కడే ప్రత్యక్షమయ్యింది. ఆమెకు నాలుగు చేతులు, విశాలమైన కళ్ళు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
దుకూలవస్త్రసహితాం దివ్యమాలానులేపనామ్ । తాం దృష్ట్వా దేవదేవస్య ప్రియాం సర్వే దివౌకసః
రెప్పల వలె మెత్తని వస్త్రాలు, దివ్యమైన మాలలు, అంగరాగాలతో అలంకరించబడి ఉంది. దేవతాధిపతికి ప్రియమైన ఆమెను చూసి, అందరు దేవతలు—
ఊచుః ప్రాంజలయో దేవీం ప్రసన్నం కురుతే ప్రియమ్ । త్రైలోక్యస్యాభయం స్వామీ యథా దద్యాత్తథా కురు
చేతులు జోడించి అమ్మవారిని ఇలా ప్రార్థించారు: 'దయచూపించి మాకు ఇష్టమైనది చేయండి. మూడు లోకాలకూ భయం లేకుండా చేయండి, స్వామి ఎలా ఇస్తాడో, అలాగే మీరు దయచేయండి.'
రుద్ర ఉవాచ- ఇత్యుక్తా సహసా దేవీ ప్రియం ప్రాప్య జనార్దనమ్ । ప్రణిపత్య నమస్కృత్య ప్రసీదేతి ఉవాచ తమ్
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ దేవి తన ప్రియమైన జనార్దనుని అకస్మాత్తుగా చూసి, ఆయనకు నమస్కరించి, దయచేయమని ప్రార్థించింది.
తాం దృష్ట్వా మహిషీం స్వస్య ప్రియాం సర్వ్వేశ్వరో హరిః । రక్షఃశరీరజం క్రోధం తత్యాజ ప్రీతవత్క్షణాత్
తన ప్రియమైన భార్యను చూసిన హరి, సమస్త లోకాధిపతి, రాక్షసుని వల్ల కలిగిన కోపాన్ని వెంటనే విడిచిపెట్టి, సంతోషంగా మారాడు.
అంకమాదాయ తాం దేవీం సమాశ్లిష్య దయానిధిః । కృపాసుధార్ద్రదృష్ట్యా వై నిరైక్షత సురాన్హరిః
దయాసముద్రుడైన హరి ఆ దేవిని తన మడిలో కూర్చోబెట్టి, ప్రేమతో ఆలింగనం చేసి, కరుణతో నిండిన చూపుతో దేవతలను చూశాడు.
తతో జయజయేత్యుచ్చైః స్తువతాం నమతాం తదా । తద్దయాదృష్టిదృష్టానాం సానందః సంభ్రమోఽభవత్
అప్పుడు, 'జయము! జయము!' అని గట్టిగా ప్రణామాలు చేస్తూ స్తుతించినవారిపై ఆయన కరుణ చూపు పడగానే, వారందరిలో ఆనందం, ఉత్సాహం ఉప్పొంగాయి.
తతో దేవగణాః సర్వే హర్షనిర్భరమానసాః । ఊచుః ప్రాంజలయో దేవం నమస్కృత్య జగత్పతిమ్
తర్వాత, దేవతలందరూ హర్షంతో మనసు నిండిపోయి, చేతులు జోడించి, జగత్పతికి నమస్కరించి ఇలా అన్నారు.
దేవగణా ఊచుః - ద్రష్టుమత్యద్భుతం తేజో న శక్తాస్తే జగత్పతే । అత్యద్భుతమిదం రూపం బహుబాహుపదాంకితమ్
దేవతలు అన్నారు — 'ఓ జగత్పతీ! మీ అద్భుతమైన తేజస్సును మేము చూడలేకపోతున్నాం. ఈ అనేక చేతులు, పాదాలతో కూడిన రూపం నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.'
జగత్త్రయసమాక్రాంతం తేజస్తీక్ష్ణతరం తవ । ద్రష్టుం స్థాతుం న శక్తాః స్మః సర్వ్వ ఏవ దివౌకసః
'మీ తేజస్సు మూడు లోకాలను వ్యాపించి, అగ్నికన్నా తీవ్రమై ఉంది. మేమందరం ఆ తేజస్సును చూడలేక, ఎదురు నిలబడలేకపోతున్నాం.'
మహాదేవ ఉవాచ-। ఇత్యర్థితస్తు విబుధైస్తేజస్తదతిభీషణమ్ । ఉపసంహృత్య దేవేశో బభూవ సుఖదర్శనః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతలు ఇలా ప్రార్థించగా, దేవతాధిపతి ఆ భయంకరమైన తేజస్సును ఉపసంహరించి, అందరికి సుఖంగా కనిపించేలా మారాడు.