చందనం చంద్రకం చైవ వాజినః సుమనోహరాః । హస్తినస్తు మదోద్ధూతా రథాః కాంచనకూబరాః
చందనం, చంద్రకాంతులు, ఆకర్షణీయమైన గుర్రాలు, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు, బంగారు యుక్తులతో కూడిన రథాలు—
విచిత్రతరవర్ణాది నానాభూషణభూషితాః । దాస్యః శతసహస్రం చ దాసాశ్చ సుమనోరమాః
వివిధ రంగులతో, అనేక అలంకారాలతో అలంకరించబడినవీ, లక్షలాది దాసీలు, ఎంతో ఆకర్షణీయమైన దాసులు—
మణయః సూర్యసంకాశా రత్నాని వివిధాని చ । ముక్తాఫలాని శుభ్రాణి గజకుంభభవాని చ
సూర్యుడిలా మెరిసే మణులు, వివిధ రత్నాలు, ఏనుగు దంతాల నుంచి పుట్టిన తెల్ల ముత్యాలు—
విద్రుమాః శతసాహస్రా యద్యద్వస్తుమహోదయమ్ । తత్సర్వం రామచంద్రాయ దేహి రాజన్మహామతే
లక్షలాది పద్మరాగాలు, శుభాన్ని కలిగించే అన్ని వస్తువులు—ఇవన్నీ రామచంద్రునికి సమర్పించండి, ఓ మహాపండిత రాజా!
సుతానస్మాన్కింకరాన్నః సర్వానర్పయ భూపతే । కథం న కురుషేరాజంస్తదధీనం నృపాసనమ్
మా అన్నీ, నీ కుమారులు, సేవకులు—ఇవన్నీ రామునికి సమర్పించు, ఓ భూపతి! రాజాసనం కూడా ఆయనకు అప్పగించడంలో ఏమి సందేహం?
శేష ఉవాచ। ఇతి పుత్రవచః శ్రుత్వా హర్షితోఽభూన్మహీపతిః । ఉవాచ చ సుతాన్వీరాన్స్వవాక్యకరణోద్యతాన్
శేషుడు చెప్పాడు: కుమారుల మాటలు విని, రాజు ఎంతో ఆనందపడి, తన ఆజ్ఞను పాటించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న వీర కుమారులతో మాట్లాడాడు.
రాజోవాచ। ఆనయంతు హయం సర్వే సన్నద్ధాః శస్త్రపాణయః । నానారథపరీవారాస్తతో యాస్యే నృపం ప్రతి
రాజు చెప్పాడు: అందరూ ఆయుధాలు ధరించి, రథాల వలయంతో కూడి, ఆ గుర్రాన్ని తీసుకురావాలి. తర్వాత నేను రాజును దర్శించడానికి వెళ్తాను.
శేష ఉవాచ। ఇతి రాజ్ఞోవచః శ్రుత్వా విచిత్రో దమనస్తథా । సుకేతుః సమరే శూరా జగ్ముస్తస్యాజ్ఞయోద్యతాః
శేషుడు చెప్పాడు: రాజు ఆజ్ఞను విని, విచిత్రుడు, దమనుడు, అలాగే యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి అయిన సుకేతుడు, రాజు ఆదేశంతో సిద్ధంగా బయలుదేరారు.
తే గత్వాథ పురీం శూరా వాజినం సుమనోరమమ్ । సితచామరసంయుక్తం స్వర్ణపత్రాద్యలంకృతమ్
ఆ వీరులు పట్టణానికి వెళ్లి, తెల్ల చామరాలతో అలంకరించబడిన, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే అశ్వాన్ని తీసుకువచ్చారు.
రత్నమాలావిభూషాఢ్యం చిత్రపత్రేణశోభితమ్ । విచిత్రమణిభూషాఢ్యం ముక్తాజాలస్వలంకృతమ్
ఆ గుర్రం రత్నమాలలతో అలంకరించబడి, రంగురంగుల వస్త్రంతో మెరిసిపోతూ, విలక్షణమైన రత్నాభరణాలతో, ముత్యాల జాలితో అలంకరించబడింది.
రజ్జ్వా ధృతం మహావీరైః పూర్వతః పృష్ఠతో భటైః । మహాశస్త్రాస్త్రసంయుక్తైః సర్వశోభాసమన్వితైః
పెద్ద యోధులు దారంతో పట్టుకుని, ముందు వెనుక సైనికులు, గొప్ప ఆయుధాలతో, అందంగా అలంకరించబడి ఆ గుర్రాన్ని రక్షిస్తూ నడిపించారు.
సితాతపత్రమస్యోచ్చైర్భాతి మూర్ధని వాజినః । సుచామరద్వయం యస్య ధ్రియతే పురతో ముహుః
ఆ గుర్రం తలపై తెల్ల గొడుగు ఎత్తుగా మెరిసిపోతుండగా, ముందు రెండు మంచి చామరాలు తరచూ ఊపుతూ నిలిచాయి.
కృష్ణాగర్వాదిధూపైశ్చ ధూపితం వాయువేగినమ్ । రాజ్ఞః పురో నినాయాశ్వం హయమేధస్య సత్క్రతోః
కృష్ణాగరు వంటి సుగంధ ధూపాలతో ఆ వేగవంతమైన గుర్రాన్ని ధూపించగా, హయమేధ యాగాన్ని నిర్వహించే రాజు ముందు తీసుకువచ్చారు.
తమానీతం హయం దృష్ట్వా రత్నమాలావిభూషితమ్ । మనోజవం కామరూపం జహర్ష మతిమాన్నృపః
రత్నమాలలతో అలంకరించబడిన, మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తగలిగే, కావాలంటే ఏ రూపమైనా ధరించగల ఆ గుర్రాన్ని చూసి, జ్ఞానవంతుడైన రాజు హర్షంతో ఉల్లాసించాడు.
జగామ పద్భ్యాం శత్రుఘ్నం రాజచిహ్నాద్యలంకృతః । స్వపుత్రపౌత్రైః సంయుక్తో రాజా పరమధార్మికః
పరమధార్మికుడైన రాజు, రాజచిహ్నాలతో అలంకరించబడి, తన కుమారులు, మనవళ్లతో కలిసి, పాదయాత్రగా శత్రుఘ్నుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
యయౌ కర్తుం ధనానాం స సద్వ్యయం చలగామినామ్ । ఏతద్వినశ్వరం మత్వా దుఃఖదం సక్తచేతసామ్
ఈ ధన సంపదలు నశించిపోతాయని, వాటిపట్ల మనస్సు పెట్టినవారికి బాధను కలిగిస్తాయని తెలుసుకుని, వాటిని సద్వినియోగం చేయడానికి రాజు బయలుదేరాడు.
శత్రుఘ్నం స దదర్శాథ సితచ్ఛత్రేణ శోభితమ్ । చామరైర్వీజ్యమానఞ్చ సేవకైః పురతః స్థితైః
అక్కడ రాజు, శత్రుఘ్నుడు తెల్ల గొడుగు నీడలో ప్రకాశిస్తూ, ముందు నిలబడి సేవకులు చామరాలు ఊపుతూ ఉన్న దృశ్యాన్ని చూశాడు.
సుమతిం పరిపృచ్ఛంతం రామచంద్రకథానకమ్ । భయవార్తావినిర్ముక్తం వీరశోభాస్వలంకృతమ్
ఆయన, భయవార్తలేమి లేకుండా, వీరత్వ ప్రభతో అలంకరించబడి, సుమతిని రామచంద్రుని కథలు అడుగుతూ ఉన్నాడు.
వీరైః కోటిభిరాకీర్ణం వాజిపాలనకాంక్షిభిః । వానరాణాం సహస్రైశ్చ సమంతాత్పరివారితమ్
ఆయన చుట్టూ లక్షలాది యోధులు గుర్రాన్ని కాపాడాలని ఉత్సాహంగా ఉండగా, వేలాది వానరులు కూడా అన్ని వైపులా వలయమేసి ఉన్నారు.
దృష్ట్వా శత్రుఘ్నచరణౌ ప్రణనామ సపుత్రకః । ధన్యోఽహమితి సంహృష్టో వదన్రామైకమానసః
శత్రుఘ్నుని పాదాలను తన కుమారులతో కలిసి నమస్కరించి, ఆనందంతో 'నేను ధన్యుడను' అని, మనసంతా రామునిపై నిలిపి చెప్పాడు.
శత్రుఘ్నస్తం ప్రణయినం దృష్ట్వా రాజానముద్భటమ్ । ఉత్థాయాసనతః సర్వైర్భటైర్దోర్భ్యాం స సస్వజే
శత్రుఘ్నుడు, ఆ భక్తితో కూడిన ప్రసిద్ధ రాజును చూసి, తన ఆసనంనుండి లేచి, అందరి యోధుల ముందు రెండు చేతులతో ఆలింగనం చేశాడు.
దృఢం సంపూజ్య రాజా తం శత్రుఘ్నం పరవీరహా । ఉవాచ హర్షమాపన్నో గద్గదస్వరయా గిరా
రాజు, శత్రుఘ్నుని గౌరవంగా పూజించి, శత్రువులను జయించిన వాడైన ఆయనను చూసి, ఆనందంతో గొంతు కంపించేటట్లు మాటలు పలికాడు.
సుబాహురువాచ। అద్య ధన్యోస్మి ససుతః సకుటుంబః సవాహనః । యద్యుష్మచ్చరణౌ ద్రక్ష్యే నృపకోటిభిరీడితౌ
సుభాహు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు నేను నా కుమారులు, కుటుంబం, వాహనాలతో కలిసి, కోటి రాజులు వందించిన మీ పాదాలను దర్శించగలిగితే నిజంగా ధన్యుడను.'
అజ్ఞానినా సుతేనాయం గృహీతో వాజినాం వరః । దమనేనానయం త్వస్య క్షమస్వ కరుణానిధే
'నా అజ్ఞాన కుమారుడు ఈ ఉత్తమ గుర్రాన్ని పట్టుకున్నాడు; దయాసముద్రుడా, ఈ తప్పును క్షమించు.'
న జానాతి రఘూత్తంసం సర్వదేవాధిదైవతమ్ । లీలయా విశ్వస్రష్టారం హంతారమపి పాలకమ్
'అతడు రఘువంశపు కిరీటమైన, సమస్త దేవతలకు దేవుడైన, లీలగా సృష్టిని చేసే, సంహరించే, కాపాడే రాముని గురించి తెలియదు.'
ఇదం రాజ్యం సమృద్ధాంగం సమృద్ధబలవాహనమ్ । ఇమే కోశా ధనైః పూర్ణా ఇమే పుత్రా ఇమే వయమ్
'ఈ రాజ్యం సంపన్నంగా, బలమైన సైన్యాలు, వాహనాలతో ఉంది; ఇవే నా ధనభాండాగారాలు; ఇవే నా కుమారులు; మేమంతా ఇక్కడ ఉన్నాము.'
సర్వే వయం రామనాథాస్త్వదాజ్ఞా ప్రతిపాలకాః । గృహాణ సర్వం సఫలం న మేఽస్తి క్వచిదున్మతమ్
మేమంతా రాముని సేవకులం, మీ ఆజ్ఞను గౌరవించే వారం. మీరు ఇచ్చినదంతా సఫలమైందిగా స్వీకరించండి. నాలో ఎక్కడా పిచ్చితనం లేదు.
క్వాసౌ హనూమాన్రామస్య చరణాంభోజషట్పదః । యత్ప్రసాదాదహం ప్రాప్స్యే రాజరాజస్య దర్శనమ్
రాముని పాదపద్మాలను తేనెటీగలాగా సేవించే హనుమంతుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఆయన దయ వల్లనే నేను రాజాధిరాజుని దర్శించగలను.
సాధూనాం సంగమే కిం కిం ప్రాప్యతే న మహీతలే । యత్ప్రసాదాదహం మూఢో బ్రహ్మశాపమతీతరమ్
సద్జనుల సాంగత్యంతో భూమిపై దక్కని దేముంది? వారి కృపతోనే నేను మూర్ఖుడైనా బ్రహ్మశాపాన్ని దాటి వచ్చాను.
దృష్ట్వా త్వద్య మహారాజం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ । ప్రాప్స్యామి జన్మనః సర్వం ఫలం దుర్లభమత్ర చ
పద్మపత్రంలాంటి కళ్లున్న మహారాజు, ఈ రోజు మిమ్మల్ని చూసినందుకు నా జన్మకు లభించని ఫలితాలన్నీ ఇక్కడే పొందుతాను.