ఏతద్ధి బ్రహ్మవిజ్ఞానమధునా జ్ఞాతవానహమ్ । పురాసితాంగశాపేన హృతజ్ఞానధనోఽనఘాః
'ఇప్పుడు నాకు బ్రహ్మ జ్ఞానం తెలిసింది. మునుపు అసితాంగుని శాపంతో నా జ్ఞానం పోయింది, పాపరహితులారా!'
అహం పురా తీర్థయాత్రాం గతస్తత్త్వవివిత్సయా । తత్రానేకే మయా దృష్టా మునయో ధర్మవిత్తమాః
'నిజాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో ఒకసారి తీర్థయాత్రకు వెళ్లాను. అక్కడ అనేక మంది ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన మునులను చూశాను.'
అసితాంగం మునిమహం గతవాఞ్జ్ఞాతుమిచ్ఛయా । తదా ప్రోవాచ మాం విప్రః కృపాం కృత్వా మమోపరి
'నాకు తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో అసితాంగ మునిని దగ్గరకు వెళ్లాను. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు నాపై కరుణ చూపి ఇలా చెప్పాడు.'
యోఽసావయోధ్యాధిపతిః స పరబ్రహ్మశబ్దితః । తస్య యా జానకీ దేవీ సాక్షాత్సా చిన్మయీ స్మృతా
'అయోధ్యాధిపతిగా ఉన్న వాడే పరబ్రహ్మ అని పిలవబడతాడు. అతని భార్య జానకీ దేవి సాక్షాత్ చైతన్య స్వరూపిణిగా గుర్తించబడింది.'
ఏనం తు యోగినః సాక్షాదుపాసతే యమాదిభిః । దుస్తరా పారసంసారవారిధిం సంతితీర్షవః
'యోగులు ఆయన్నే స్వయంగా యమాదుల వంటి నియమాలతో ఉపాసించుతూ, దుర్లభమైన సంసారసముద్రాన్ని దాటి పోవాలని కోరుకుంటారు.'
స్మృతమాత్రో మహాపాపహారీ స గరుడధ్వజః । య ఏనం సేవతే విద్వాన్స సంసారం తరిష్యతి
'గరుడధ్వజుడైన వాడు, కేవలం స్మరణతోనే మహాపాపాలను తొలగిస్తాడు. అతన్ని సేవించే జ్ఞానులు సంసారాన్ని దాటి వెళ్తారు.'
తదాహమహసం విప్రం కోఽయం రామస్తు మానుషః । కేయం సా జానకీ దేవీ హర్షశోకసమాకులా
'అప్పుడు నేను ఆ బ్రాహ్మణునిని అడిగాను: ఈ రాముడు ఎవరు? మానవుడేనా? ఆనందం, దుఃఖంతో కలవరపడే జానకీ దేవి ఎవరు?'
అజన్మనః కథం జన్మ అకర్తుః కృత్యమత్ర కిమ్ । జన్మదుఃఖజరాతీతం కథయస్వ మునే మమ
'పుట్టుక లేనివాడు ఎలా పుడతాడు? చేయని వాడికి పని ఏమిటి? జనన, మృతితో కలిగే బాధలకు అతీతుడైనవాడి గురించి చెప్పు, మునివరా!'
ఇత్యుక్తవంతం మాం క్రుద్ధః శశాప స మునీశ్వరః । అజ్ఞాత్వా తత్స్వరూపం త్వం ప్రతిబ్రూషే మమాధమ
'ఇలా అడిగిన నన్ను ఆ మహాముని కోపంతో శపించాడు: అతని నిజ స్వరూపం తెలియకుండానే నాతో వాదించావు, నీచుడా!'
ఏనం నిందసి రామం త్వం మానుషోఽయమిదం హసన్ । తస్మాత్త్వం తత్త్వసంమూఢో భవిష్యస్యుదరంభరిః
'నువ్వు రాముని మానవుడని తక్కువ చేసి, ఈ మాటలు నవ్వుతూ అన్నావు. అందుకే నువ్వు సత్యాన్ని గ్రహించలేని వాడవై, కేవలం భోజనంలో మునిగిపోతావు.'
తదాహం తస్య చరణావగృహ్ణం సదయా యుతః । దృష్ట్వా మే వినయం మాం తు ప్రావోచత్కరుణానిధిః
ఆ సమయంలో నేను దయతో అతని పాదాలను పట్టుకున్నాను. నా వినయాన్ని చూసి, ఆ కరుణాసముద్రుడు నాతో మాట్లాడాడు.
త్వం రామస్య మఖే విఘ్నం కరిష్యసి యదా నృప । తదా హనూమానంఘ్రిం త్వాం తాడయిష్యతి వేగతః
ఓ రాజా! నీవు రాముని యజ్ఞానికి అడ్డంకి కలిగించినప్పుడు, అప్పుడు హనుమంతుడు వేగంగా వచ్చి నీ పాదాన్ని కొడతాడు.
తదా త్వం జ్ఞాస్యసే రాజన్నాన్యథా స్వమనీషయా । పురాహముక్తస్తేనైవం తద్దృష్టమధునా మయా
అప్పుడు, రాజా! నువ్వు నీ బుద్ధితో కాదు, ఆ సమయంలోనే నిజాన్ని తెలుసుకుంటావు. ఇదంతా నాకు ముందే చెప్పబడింది, ఇప్పుడు నేను ప్రత్యక్షంగా చూశాను.
యదా మాం హనుమాన్క్రుద్ధస్తాడయామాస వక్షసి । తదాఽదర్శం రమానాథం పూర్ణబ్రహ్మస్వరూపిణమ్
హనుమంతుడు కోపంతో నా ఛాతిపై కొట్టినప్పుడు, అప్పుడే నేను రాముని, పరిపూర్ణ బ్రహ్మస్వరూపుడిగా దర్శించాను.
తస్మాదశ్వం తు శోభాఢ్యమానయంతు మహాబలాః । ధనాని చైవ వాసాంసి రాజ్యం చేదం సమర్పయే
అందువల్ల, బలవంతులు ఆ అందమైన గుర్రాన్ని తీసుకొచ్చి, ధనం, వస్త్రాలు, ఈ రాజ్యాన్ని కూడా సమర్పించండి.
రామం దృష్ట్వా కృతార్థః స్యామహం యజ్ఞేతి పుణ్యదే । ఆనయంతు హయం మహ్యం రోచతే తు తదర్పణమ్
రాముని దర్శించాక యజ్ఞం ద్వారా నేను సంతృప్తి పొందుతాను, పుణ్యమిచ్చేవాడా! ఆ గుర్రాన్ని నాకు తీసుకొచ్చి సమర్పించండి, అది నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శేష ఉవాచ। తే తు తాతవచః శ్రుత్వా హర్షితాః సంప్రహారిణః । తథేత్యూచుర్మహారాజం రామదర్శనలాలసమ్
శేషుడు చెప్పాడు: తండ్రి మాటలు విని, ఆనందంతో ఉన్న యోధులు, రాముని దర్శించాలనే ఆశతో ఉన్న మహారాజుకు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చారు.
పుత్రా ఊచుః। రాజన్భవత్పదాంభోజాన్నాన్యం జానీమహే వయమ్ । యత్తవ స్వాంతతో జాతం తద్భవత్వద్య వేగతః
పుత్రులు చెప్పారు: రాజా! మేము నీ పాదాలను తప్ప మరొకదాన్ని తెలియము. నీ మనసులో ఏది పుట్టినా, అది మేము త్వరగా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము.
అశ్వోఽయం నీయతాం తత్ర సితచామరభూషితః । రత్నమాలాతిశోభాఢ్యశ్చందనాదికచర్చితః
ఈ గుర్రాన్ని అక్కడికి తీసుకెళ్లండి. తెల్ల చామరాలతో అలంకరించి, రత్నమాలలతో మెరిసిపోతూ, చందనాది సుగంధాలతో పూసి అందంగా అలంకరించండి.
రాజ్యమాజ్ఞాఫలం స్వామిన్కోశా బహుసమృద్ధయః । వాసాంసి సుమహార్హాణి సూక్ష్మాణి సుగుణాని చ
రాజ్యం, ఆజ్ఞ ఫలితంగా లభించిన సంపద, విరివిగా ఉన్న ఖజానా, ఎంతో విలువైన, నాజూకు, మంచి గుణాలున్న వస్త్రాలు—
చందనం చంద్రకం చైవ వాజినః సుమనోహరాః । హస్తినస్తు మదోద్ధూతా రథాః కాంచనకూబరాః
చందనం, చంద్రకాంతులు, ఆకర్షణీయమైన గుర్రాలు, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు, బంగారు యుక్తులతో కూడిన రథాలు—
విచిత్రతరవర్ణాది నానాభూషణభూషితాః । దాస్యః శతసహస్రం చ దాసాశ్చ సుమనోరమాః
వివిధ రంగులతో, అనేక అలంకారాలతో అలంకరించబడినవీ, లక్షలాది దాసీలు, ఎంతో ఆకర్షణీయమైన దాసులు—
మణయః సూర్యసంకాశా రత్నాని వివిధాని చ । ముక్తాఫలాని శుభ్రాణి గజకుంభభవాని చ
సూర్యుడిలా మెరిసే మణులు, వివిధ రత్నాలు, ఏనుగు దంతాల నుంచి పుట్టిన తెల్ల ముత్యాలు—
విద్రుమాః శతసాహస్రా యద్యద్వస్తుమహోదయమ్ । తత్సర్వం రామచంద్రాయ దేహి రాజన్మహామతే
లక్షలాది పద్మరాగాలు, శుభాన్ని కలిగించే అన్ని వస్తువులు—ఇవన్నీ రామచంద్రునికి సమర్పించండి, ఓ మహాపండిత రాజా!
సుతానస్మాన్కింకరాన్నః సర్వానర్పయ భూపతే । కథం న కురుషేరాజంస్తదధీనం నృపాసనమ్
మా అన్నీ, నీ కుమారులు, సేవకులు—ఇవన్నీ రామునికి సమర్పించు, ఓ భూపతి! రాజాసనం కూడా ఆయనకు అప్పగించడంలో ఏమి సందేహం?
శేష ఉవాచ। ఇతి పుత్రవచః శ్రుత్వా హర్షితోఽభూన్మహీపతిః । ఉవాచ చ సుతాన్వీరాన్స్వవాక్యకరణోద్యతాన్
శేషుడు చెప్పాడు: కుమారుల మాటలు విని, రాజు ఎంతో ఆనందపడి, తన ఆజ్ఞను పాటించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న వీర కుమారులతో మాట్లాడాడు.
రాజోవాచ। ఆనయంతు హయం సర్వే సన్నద్ధాః శస్త్రపాణయః । నానారథపరీవారాస్తతో యాస్యే నృపం ప్రతి
రాజు చెప్పాడు: అందరూ ఆయుధాలు ధరించి, రథాల వలయంతో కూడి, ఆ గుర్రాన్ని తీసుకురావాలి. తర్వాత నేను రాజును దర్శించడానికి వెళ్తాను.
శేష ఉవాచ। ఇతి రాజ్ఞోవచః శ్రుత్వా విచిత్రో దమనస్తథా । సుకేతుః సమరే శూరా జగ్ముస్తస్యాజ్ఞయోద్యతాః
శేషుడు చెప్పాడు: రాజు ఆజ్ఞను విని, విచిత్రుడు, దమనుడు, అలాగే యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి అయిన సుకేతుడు, రాజు ఆదేశంతో సిద్ధంగా బయలుదేరారు.
తే గత్వాథ పురీం శూరా వాజినం సుమనోరమమ్ । సితచామరసంయుక్తం స్వర్ణపత్రాద్యలంకృతమ్
ఆ వీరులు పట్టణానికి వెళ్లి, తెల్ల చామరాలతో అలంకరించబడిన, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే అశ్వాన్ని తీసుకువచ్చారు.
రత్నమాలావిభూషాఢ్యం చిత్రపత్రేణశోభితమ్ । విచిత్రమణిభూషాఢ్యం ముక్తాజాలస్వలంకృతమ్
ఆ గుర్రం రత్నమాలలతో అలంకరించబడి, రంగురంగుల వస్త్రంతో మెరిసిపోతూ, విలక్షణమైన రత్నాభరణాలతో, ముత్యాల జాలితో అలంకరించబడింది.