ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య పుత్రయోర్వీరమానినోః । శోకం త్యక్త్వా మహారాజో యుద్ధాయ మతిమాదధాత్
అలా తన వీరపుత్రుల మాటలు విని, ఆ మహారాజు శోకాన్ని వదిలేసి యుద్ధంపై మనసు పెట్టాడు.
తావపి ప్రతియోద్ధారం వాంచ్ఛంతౌ రణదుర్మదౌ । జగ్మతుః కటకే శత్రోరనంతభటపూరితే
ఆ ఇద్దరూ యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, యుద్ధ మత్తులో, శత్రువుల సైన్యంలో అనేక మంది యోధులతో నిండిన చోటికి ప్రవేశించారు.
రిపుతాపేన దమనో నీలరత్నేన చేతరః । యుయుధాతే రణే వీరౌ ప్రావృషీవ బలాహకౌ
ఒకరు నీలరత్నాన్ని ధరించి, శత్రువుల బాధతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతూ, ఇద్దరూ వీరులు వర్షాకాలంలో మేఘాల్లా యుద్ధంలో పోరాడారు.
రాజా కనకసన్నద్ధే రథే మణివిచిత్రితే । రత్నకూబరశోభాఢ్యే తిష్ఠంశ్చాపధరో బలీ
ఆ రాజు బంగారు అలంకరణలతో, రత్నాలతో అలంకరించబడిన రథంలో, మణికంబంతో మెరిసిపోతూ, ధనుస్సుతో నిలబడి, అపార బలంతో ఉన్నాడు.
యయౌ యోద్ధుం తు శత్రుఘ్నం వీరకోటభిరావృతమ్ । తృణీకుర్వన్మహావీరాన్ధనుర్విద్యావిశారదాన్
అతడు అనేక మంది వీరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న శత్రుఘ్నుడిని యుద్ధానికి ఎదుర్కొనడానికి వెళ్లాడు. అద్భుతమైన ధనుర్విద్యలో నిపుణులైన మహావీరులను కూడా తృణంగా భావించాడు.
తం యోద్ధుమాగతం దృష్ట్వా సుబాహుం రోషపూరితమ్ । పుత్రనాశేన కుర్వంతం సర్వసైన్యవధాదికమ్
పుత్రుని మరణాన్ని ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని, ఆగ్రహంతో నిండిన సుబాహువు, మొత్తం సైన్యాన్ని నాశనం చేయాలని యుద్ధానికి వచ్చాడని చూసారు.
శత్రుఘ్నపార్శ్వసంచారీ హనూమాంస్తముపాద్రవత్ । నఖాయుధో మహానాదం కుర్వన్మేఘ ఇవాహవే
శత్రుఘ్నుడి పక్కన ఉన్న హనుమంతుడు, తన నఖాలను ఆయుధాలుగా చేసుకుని, యుద్ధంలో మేఘంలా గర్జిస్తూ, అతనిపై దూసుకెళ్లాడు.
సుబాహుస్తం హనూమంతమాగచ్ఛంతం మహారవమ్ । ఉవాచ ప్రహసన్వాక్యం రోషపూరితలోచనః
హనుమంతుడు గర్జిస్తూ దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూసి, సుబాహువు కన్నుల్లో కోపం మెరుపులతో, నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
క్వ గతః పుష్కలో హత్వా మత్పుత్రం రణమండలే । పాతయామ్యద్య తస్యాశు శిరో జ్వలితకుండలమ్
నా కుమారుడిని యుద్ధంలో చంపిన పుష్కలుడు ఎక్కడున్నాడు? ఈ రోజు అతని మెరిసే కుండలాలతో ఉన్న తలను వెంటనే నేనే తెంచేస్తాను.
క్వ శత్రుఘ్నో వాహపాలః క్వ చ రామః కుతో భటాః । ప్రాణహంతారమాయాంతం పశ్యంతు ప్రధనే తు మామ్
శత్రుఘ్నుడు, సైన్యాధిపతి ఎక్కడ? రాముడు ఎక్కడ? యోధులు ఎక్కడ? యుద్ధమధ్యంలో ప్రాణహంతకుడైన నన్ను వారు చూడాలి.
ఇతి తద్వాక్యమాకర్ణ్య హనూమాన్నిజగాద తమ్ । శత్రుఘ్నో లవణచ్ఛేత్తా వర్తతే సైన్యపాలకః
ఆ మాటలు విని హనుమంతుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'లవణాసురుని సంహరించిన శత్రుఘ్నుడు సైన్యాన్ని రక్షిస్తూ ఉన్నాడు.'
స కథం ప్రధనే యుధ్యేత్సేవకేఽగ్రే స్థితే నృప । మాం విజిత్య రణే తం చ త్వం గంతాసి నరర్షభ
'రాజా! నేను ముందుండగా, అతను యుద్ధంలో ముందుకు ఎలా వస్తాడు? ముందు నన్ను యుద్ధంలో ఓడించు, ఆ తర్వాత అతని దగ్గరకు వెళ్ళు.'
ఇత్యుక్తవంతం తరసా వివ్యాధ దశసాయకైః । హృది వానరమత్యుగ్రం పర్వతాగ్ర్యమివస్థితమ్
అలా హనుమంతుడు అన్న వెంటనే, సుబాహువు అతని గుండెల్లో పది బాణాలతో వేగంగా గుచ్చాడు. ఆ వానరుడు పర్వత శిఖరంలా నిలబడి ఉన్నాడు.
సబాణానాగతాంస్తాంశ్చ గృహీత్వా కరసంపుటే । చూర్ణయామాస తిలశః శితాన్వైరివిదారణాన్
ఆ పదునైన శత్రువులను చీల్చే బాణాలను హనుమంతుడు తన చేతుల్లో పట్టుకుని, నువ్వుల్లా పొడి చేసేశాడు.
చూర్ణయిత్వా శరాంస్తాంస్తు నినదన్ఘనగర్జితైః । పుచ్ఛేనావేష్ట్య తస్యోచ్చై రథం నిన్యే మహాబలః
అతడు గర్జనలతో, శరీర భాగాల శబ్దంతో ఆ బాణాలను నుఙ్గి, తన తోకతో ఆ రథాన్ని బలంగా చుట్టి, మహా శక్తితో దానిని ఎత్తుకొని పోయాడు.
తదా తం నృపవర్యోఽసావాకాశే స్థిత ఏవ సః । లాంగూలం తాడయామాస శితాగ్రైః సాయకైర్ముహుః
అప్పుడు ఆ రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడు, ఆకాశంలో నిలబడి, పదేపదే పదునైన బాణాలతో అతని తోకను కొట్టాడు.
స తాడితస్తు పుచ్ఛాగ్రే శరైః సన్నతపర్వభిః । ముమోచ తద్రథం దివ్యం కనకేన విచిత్రితమ్
ఆ బాణాలు వంచిన అంచులతో తోక చివరను తాకినప్పుడు, అతడు ఆ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న దివ్య రథాన్ని వదిలేశాడు.
స ముక్తస్తేన తరసా శరైస్తీక్ష్ణైర్జఘాన తమ్ । హనూమంతం కపివరం రోషసంపూరితేక్షణః
ఆ వేగంతో విముక్తమైన రాజు, పదునైన బాణాలతో కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారినవాడై, వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.
హనూమాన్బాణవిచ్ఛిన్నః సర్వత్రరుధిరాప్లుతః । మహారోషం సమాధత్త నృపోపరి కపీశ్వరః
హనుమంతుడు బాణాలతో కోసిపోసి, అంతటా రక్తంతో తడిసి, రాజుపై మహా కోపంతో మండిపడ్డాడు.
గృహీత్వా తస్య దంష్ట్రాభీ రథం హయసమన్వితమ్ । చూర్ణయామస వేగేన తదద్భుతమివాభవత్
అతడు తన దంతాలతో ఆ రాజు రథాన్ని, గుర్రాలతో కలిపి పట్టుకొని, వేగంగా నుఙ్గి వేసాడు. అది నిజంగా అద్భుతంగా కనిపించింది.
స్వరథం భజ్యమానం తు దృష్ట్వా రాజా త్వరన్బలీ । అన్యం రథం సమాస్థాయ యుయుధే తం మహాబలమ్
తన రథం నాశవుతుండటాన్ని చూసిన బలవంతుడైన రాజు, త్వరగా ఇంకో రథాన్ని ఎక్కి, ఆ మహాబలిని ఎదుర్కొంటూ యుద్ధానికి దిగాడు.
పుచ్ఛే ముఖేఽథోరసి చ భుజే చరణయోర్నృపః । జఘాన శరసంధానకోవిదః పరమాస్త్రవిత్
బాణ ప్రయోగంలో నిపుణుడైన, పరమాస్త్రవేత్త అయిన రాజు, అతని తోక, నోరు, ఛాతీ, భుజాలు, కాళ్లపై బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తదా క్రుద్ధః కపివరస్తాడయామాస వక్షసి । పాదేనోత్ప్లుత్య వేగేన రాజ్ఞః సుభటశోభినః
అప్పుడు కోపంతో మండిపడిన వానరశ్రేష్ఠుడు, వేగంగా ఎగిరి, తన కాలితో రాజు ఛాతీపై బలంగా తాకాడు.
స పదా ప్రహతో భూమౌ పపాత కిల మూర్చ్ఛితః । ముఖాద్వమన్నసృక్చోష్ణం శ్వాసపూరప్రవేపితః
ఆ కాలితో తాకబడిన రాజు, భూమిపై మూర్చితుడై పడిపోయాడు. అతని నోటి నుంచి వేడైన రక్తం కారుతూ, శ్వాస బాధతో వణికింది.
తదా ప్రకుపితోఽత్యంతం హనూమాన్ప్రధనాంగణే । అశ్వాన్వీరాన్గజాంశ్చాపి చూర్ణయామాస వేగతః
అప్పుడు హనుమంతుడు, యుద్ధభూమి మధ్యలో తీవ్ర కోపంతో, వేగంగా గుర్రాలు, వీరులు, ఏనుగులను నుఙ్గి వేసాడు.
తదా సుకేతుస్తద్భ్రాతా తథా లక్ష్మీనిధిర్నృపః । ఉభావపి సుసన్నద్ధౌ యుద్ధాయ సముపస్థితౌ
అప్పుడు సుకేతు, అతని తమ్ముడు, లక్ష్మీనిధి అనే రాజు ఇద్దరూ బలమైన కవచాలు ధరించి, కలసి యుద్ధానికి వచ్చారు.
రాజానం మూర్చ్ఛితం దృష్ట్వా ప్రపలాయ్య గతా నరాః । ఇతస్తతో బాణసంఘైః క్షతాః పుష్కలవర్షితైః
రాజు మూర్చితుడై ఉన్నాడని చూసి, యోధులు బాణవర్షాలతో గాయపడి, ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తారు.
తద్భజ్యమానం స్వబలం వీక్ష్య రాజాత్మజో బలీ । దమనః స్తంభయామాస సేతుర్వార్ధిమివోచ్చలమ్
తన సైన్యం నాశవుతుండటాన్ని చూసిన బలవంతుడైన రాజ కుమారుడు దమనుడు, పెరుగుతున్న వరదను ఆనెట్టు మాదిరిగా వారిని ఆపాడు.
తదా తు మూర్చ్ఛితో రాజా స్వప్నమేకం దదర్శ హ । రణమధ్యే కపివరప్రపదాఘాతతాడితః
అప్పుడు మూర్చితుడైన రాజు, యుద్ధ మధ్యలో వానరశ్రేష్ఠుడి కాలితో తాకబడి ఉన్న తనను ఒక కలలో చూశాడు.
రామచంద్రస్త్వయోధ్యాయాం సరయూతీరమండపే । బ్రాహ్మణైర్యాజ్ఞికశ్రేష్ఠైర్బహుభిః పరివారితః
అయోధ్యలో సరయూ తీరం వద్ద ఉన్న మండపంలో, రామచంద్రుడు, అనేక యాజ్ఞిక బ్రాహ్మణులు చుట్టూ ఉండగా కూర్చున్నాడు.