వృతో మేరురివాభాతి బహుశాఖానగాన్వితః । దివ్యమాల్యాంబరధరో దివ్యాభరణభూషితః
అతడు అనేక శాఖలతో ఉన్న వృక్షాలతో చుట్టుముట్టిన మెరు పర్వతంలా ప్రకాశిస్తూ, దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
తస్థౌ నృకేసరీరూపః సంహర్త్తుం సర్వదానవాన్ । తం దృష్ట్వా ఘోరసంకాశం నరసింహం మహాబలమ్
అతడు నరసింహ రూపంలో అన్ని దానవులను సంహరించేందుకు నిలబడ్డాడు. ఆ భయంకరమైన, మహాబలశాలి నరసింహుడిని చూసి,
దగ్ధాక్షిపక్ష్మో దైత్యేంద్రో విహ్వలాంగః పపాత హ । ప్రహ్లాదోఽథ తదా దృష్ట్వా నారసింహోపమం హరిమ్
దైత్యేంద్రుడు, కళ్లపొగలు కాలిపోయి, శరీరం వణికిపోతూ నేలపై పడిపోయాడు. ఆ సమయంలో ప్రహ్లాదుడు, నరసింహుని పోలిన హరిని చూసి,
జయశబ్దేన దేవేశం నమశ్చక్రే జనార్దనమ్ । దదర్శ తస్య గాత్రేషు నృసింహస్య మహాత్మనః ౧౦౦ 6.238.
విజయధ్వని చేస్తూ దేవతల అధినాయకుడైన జనార్దనుని నమస్కరించాడు. ఆ మహాత్ముడైన నరసింహుని శరీరంలో,
లోకాన్సముద్రా న్సద్వీపాన్సురగంధర్వమానుషాన్ । అజాండానాం సహస్రం తు సటాగ్రే తస్య దృశ్యతే
ప్రపంచాలు, సముద్రాలు, ద్వీపాలు, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుషులు, ఇంకా వేల బ్రహ్మాండాలు ఆయన జుట్టు తుదలో కనిపించాయి.
దృశ్యంతే తస్య నేత్రేషు సోమసూర్య్యాదయస్తథా । కర్ణయోరశ్వినౌ దేవౌ దిశశ్చ విదిశస్తథా
ఆయన కళ్లలో చంద్రుడు, సూర్యుడు మొదలైనవి కనిపించాయి; చెవుల్లో అశ్వినీదేవతలు, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు కూడా కనిపించాయి.
లలాటే బ్రహ్మరుద్రౌ చ నభో వాయుశ్చ నాసికే । ఇంద్రాగ్నీ తస్య వక్త్రాంతేజిహ్వాయాం తు సరస్వతీ
ఆయన నుదుటిపై బ్రహ్మ, రుద్రులు; ముక్కులో ఆకాశం, వాయువు; నోటిలో ఇంద్రుడు, అగ్ని; నాలుకపై సరస్వతీ దేవి దర్శనమిచ్చారు.
దంష్ట్రాసు సింహశార్దూలాః శరభాశ్చ మహోరగాః । కంఠే చ దృశ్యతే మేరుః స్కంధేష్వపి మహాద్రయః
ఆయన దంతాల్లో సింహాలు, పులులు, శరభాలు, మహా పాములు; కంఠంలో మెరు పర్వతం, భుజాలపై మహాపర్వతాలు కనిపించాయి.
దేవతిర్య్యఙ్మనుష్యాశ్చ బాహుష్వపి మహాత్మనః । నాభౌ చాస్యాంతరిక్షం చ పాదయోః పృథివీతథా
ఆ మహాత్ముడి చేతుల్లో దేవతలు, జంతువులు, మనుషులు; నాభిలో మధ్యాకాశం; పాదాల వద్ద భూమి కనిపించాయి.
రోమస్వోషధయః సర్వాః పాదపా నఖపంక్తిషు । నిఃశ్వాసేషు చ వేదాశ్చ సాఙ్గోపాఙ్గసమన్వితాః
ఆయన రోమాల్లో అన్ని ఔషధాలు, నఖాల్లో వృక్షాలు; శ్వాసలో అన్ని వేదాలు, వాటి ఉపవేదాలతో సహా ఉన్నాయి.
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా విశ్వేదేవా మరుద్గణాః । సర్వాఙ్గేషు ప్రదృశ్యంతే గంధర్వాప్సరసశ్చ యే
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్గణాలు; ఆయన శరీరమంతా గంధర్వులు, అప్సరసలు కనిపించాయి.
ఇత్థం విభూతయస్తస్య దృశ్యంతే పరమాత్మనః । శ్రీవత్సకౌస్తుభోరస్కం వనమాలావిభూషితమ్
ఇలా పరమాత్ముని మహిమలు దర్శనమిచ్చాయి. ఆయన ఛాతీపై శ్రీవత్స, కౌస్తుభ మణి, వనమాలలతో అలంకారమై ఉన్నాడు.
శంఖచక్రగదాఖఙ్గ శార్ఙ్గాద్యైర్హేతిభిర్యుతమ్ । సర్వోపనిషదామర్థం దృష్ట్వా దైత్యేశ్వరాత్మజః
శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం, శారంగ ధనుస్సు వంటి ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, అన్ని ఉపనిషత్తుల సారాన్ని చూచి, దైత్యేంద్రుని కుమారుడు—
హర్షాశ్రుజలసిక్తాంగః ప్రణనామ ముహుర్ముహుః । దైత్యేంద్రస్తు హరిం దృష్ట్వా క్రోధాన్మృత్యువశే స్థితః
ఆనందబాష్పాలతో శరీరం తడిపించుకొని, పునఃపునః నమస్కరించాడు. కానీ దైత్యేంద్రుడు హరిని చూసి, కోపంతో మరణానికి లోనై నిలబడ్డాడు.
యోద్ధుం ఖఙ్గం సముద్యమ్య నృసింహం తమభిద్రవత్ । అథ దైత్యగణాః సర్వ్వే లబ్ధసంజ్ఞా మహాబలాః
యుద్ధానికి ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి నృసింహుడి మీద దౌడిచాడు. వెంటనే మహాబలమైన దైత్య గణాలంతా, మళ్లీ చైతన్యం పొందినట్టు ముందుకు వచ్చారు.
స్వాన్యాయుధాని చాదాయ హరిం జఘ్నుస్త్వరాన్వితాః । పలాలకాణ్డాని యథా వహ్నౌ క్షిప్తాన్యనేకశః
తమ ఆయుధాలను తీసుకుని, హరిదేవుని మీద వేగంగా దాడి చేశారు. అది పొలంలో గడ్డి ముక్కలు ఎన్నో రకాలుగా అగ్నిలో వేసినట్టు అయింది.
తథైవ భస్మతాం యాంతి మహాస్త్రాణి హరేస్తనౌ । తాన్యనీకాని దైత్యానాం దృష్ట్వా నరహరిస్తదా
అలాగే, ఆ మహాయుద్ధ ఆయుధాలు హరిదేవుని శరీరాన్ని తాకగానే బూడిదగా మారిపోయాయి. దైత్య సైన్యాల పరిస్థితిని చూసిన నృహరిదేవుడు ఆ సమయంలో—
సటైర్దదాహ చ జ్వాలామాలావిరచిత స్ఫుటైః । నృకేసరి సటోద్భూతవహ్నినా దానవా భృశమ్
తన గడ్డాల నుంచి ఉప్పొంగే అగ్నిజ్వాలలతో దానవులను బాగా కాల్చేశాడు. నృకేసరి తన గడ్డలలోంచి వెలువడిన అగ్నితో దైత్యులను భయంకరంగా దహనం చేశాడు.
నిర్భస్మితా గణాః సర్వే నిఃశేషం తదభూద్బలమ్ । ప్రహ్లాదం సానుగం హిత్వా భస్మితే వీక్ష్య తద్బలే
అన్ని దైత్య గణాలు పూర్తిగా బూడిదై, వారి బలం అంతా నశించిపోయింది. ప్రహ్లాదుడు, అతని అనుచరులను వదిలిపెట్టి, మిగతా దైత్య సైన్యాన్ని నాశనం చేసినదాన్ని చూశాడు.
క్రోధాద్దైత్యపతిః ఖఙ్గమాకృష్యాభిప్రపద్యత । ఖఙ్గహస్తం తు దైత్యేంద్రం జగ్రాహైకేన బాహునా
కోపంతో దైత్యపతి తన ఖడ్గాన్ని తీసుకుని ముందుకు దూకాడు. కానీ నృసింహుడు ఒకే చేయితో ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న దైత్యేంద్రుడిని పట్టుకున్నాడు.
పాతయామాస దేవేశో యథా శాఖాం మహానిలః । గృహీత్వా పతితం భూమౌ మహాకాయం నృకేసరీ
దేవతాధిపతి అతన్ని ఒక పెద్ద గాలి కొమ్మను నేలకూల్చినట్టు పడగొట్టాడు. నృకేసరి ఆ భారీ శరీరాన్ని నేలపై పడేసి పట్టుకున్నాడు.
స్వోత్సంగే స్థాపయామాస దదర్శాసౌ ముఖం హరేః । విష్ణునిందాకృతంపాపంతథావైష్ణవదోషజమ్
తన ఒడిలో పెట్టుకుని హరిదేవుని ముఖాన్ని చూశాడు. విష్ణువు మీద చేసిన పాపాన్ని, వైష్ణవ దోషాన్ని అప్పుడు గమనించాడు.
నృసింహస్పర్శనాదేవనిర్భస్మితమభూత్తదా । అథదైత్యేశ్వరస్యాథమహద్గాత్రంనృకేసరీ
నృసింహుని స్పర్శతో వెంటనే అతడు బూడిదైపోయాడు. ఆ తర్వాత నృకేసరి, దైత్యరాజు యొక్క పెద్ద శరీరాన్ని చూశాడు.
నఖేర్విదారయామాసతీక్ష్ణైర్వజ్రనిభైర్ఘనైః । సనిర్మ్మలాత్మాదైత్యేంద్ర పఃశ్యన్సాక్షాన్ముఖం హరేః
వజ్రంలా పదునైన గొప్ప నఖాలతో దాన్ని చీల్చాడు. పవిత్రాత్ముడైన దైత్యేంద్రుడు, హరిదేవుని ముఖాన్ని నేరుగా చూశాడు.
నఖనిర్భిన్నహృదయః కృతార్థో విజహావసూన్ । తద్గాత్రం శతధా భిత్త్వా నఖైస్తీక్ష్ణైర్మహాహరిః
నఖాలతో గుండె చీలిపోయి, తన లక్ష్యం నెరవేరిందని తెలుసుకుని ప్రాణాలు విడిచాడు. మహాహరి పదునైన నఖాలతో ఆ శరీరాన్ని వంద ముక్కలుగా చీల్చాడు.
ఆకృష్యాంత్రాణి దీర్ఘాణి కంఠే సంసక్తవాన్ప్రియాన్ । అథ దేవగణాః సర్వ్వే మునయశ్చ తపోధనాః
పొడవైన ఆంతర్యాలను లాగి తన మెడ చుట్టూ అలంకారంగా వేసుకున్నాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు, తపస్సుతో ఉన్న మునులు అందరూ—
బ్రహ్మరుద్రౌ పురస్కృత్య శనైః స్తోతుం సమాయయుః । తే ప్రసాదయితుం భీతా జ్వలంతం విశ్వతోముఖమ్
బ్రహ్మ, రుద్రులను ముందుగా ఉంచుకుని, నెమ్మదిగా వచ్చి స్తుతించేందుకు ప్రయత్నించారు. భయంతో, అన్ని వైపులా అగ్నిలా మండుతున్న ఆ స్వామిని శాంతింపజేయాలని కోరారు.
మాతరం జగతాం ధాత్రీం చింతయామాసురీశ్వరీమ్ । హిరణ్యవర్ణాం హరిణీం సర్వ్వోపద్రవనాశినీమ్
ప్రపంచానికి తల్లి, పోషకురాలైన పరమేశ్వరిని ధ్యానించారు. బంగారు వర్ణంతో, చక్కని రూపంతో, అన్ని కష్టాలను తొలగించగలదాన్ని ఆలోచించారు.
విష్ణోర్నిత్యానవద్యాంగీం ధ్యాత్వా నారాయణీం శుభామ్ । దేవీసూక్తజపైర్భక్త్యా నమశ్చక్రుః సనాతనీమ్
విష్ణువు భార్య, నిత్యంగా నిందలేని రూపముగల, మంగళకరమైన నారాయణిని ధ్యానించి, దేవీసూక్తాన్ని భక్తితో జపిస్తూ, శాశ్వతమైన అమ్మవారికి నమస్కరించారు.
తైశ్చింత్యమానా సా దేవీ తత్రైవావిరభూత్తదా । చతుర్భుజా విశాలాక్షీ సర్వాభరణభూషితా
అలా ధ్యానించిన వెంటనే ఆ దేవి అక్కడే ప్రత్యక్షమయ్యింది. ఆమెకు నాలుగు చేతులు, విశాలమైన కళ్ళు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.