హస్తినః పత్తయశ్చైవ రథారూఢా భయార్దితాః । శరణం త్వాం సమాయాంతి తానీక్షస్వ మహామతే
ఏనుగులు, కాలాళ్లు, రథస్వారులు—all భయంతో నిన్ను ఆశ్రయించడానికి వస్తున్నారు. ఓ జ్ఞానవంతుడా, వారిని చూడవు?
పుత్ర త్వయా వినా సోఢుం కథం శక్తో రణాంగణే । శత్రుఘ్నసాయకాంస్తీక్ష్ణాంశ్చండకోదండనిర్గతాన్
కుమారా! నీవు లేని యుద్ధరంగంలో, శత్రుఘ్నుని బలమైన విల్లు నుండి వచ్చే పదునైన బాణాలను నేను ఎలా తట్టుకోగలను?
అతో మాం తు త్వయా హీనం కో వా పాలయితుం క్షమః । యది త్యక్ష్యసి నిద్రా త్వం జయాయాహం క్షమస్తదా
ఇప్పుడు నీవు లేని నాకు రక్షణ చేయగలవాడు ఎవరు? నీవు నిద్రను వదిలితేనే నాకు విజయసాధన సాధ్యమవుతుంది.
ఇత్థం విలప్య సుభృశం తతాడ హృదయం స్వకమ్ । బహుశః పాణినా రాజా పుత్రదుఃఖేన దుఃఖితః
ఇలా చాలా బాధతో విలపిస్తూ, రాజు తన కుమారుని దుఃఖంతో తన గుండెను ఎన్నోసార్లు చేతితో కొట్టుకున్నాడు.
తదా విచిత్ర దమనౌ స్వ స్వ స్యందనసంస్థితౌ । పితుశ్చరణయోర్నత్వా ఊచతుః సమయోచితమ్
అప్పుడు దమనులు ఇద్దరూ, తమ తమ రథాల్లో నిలబడి, తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి, సందర్భానుకూలంగా మాటలు చెప్పారు.
రాజన్నస్మాసు జీవత్సు కిం దుఃఖం హృది తద్వద । వీరాణాం ప్రధనే మృత్యుర్వాంచ్ఛితో జాయతే మహాన్
రాజా! మేము బ్రతికే ఉన్నప్పుడు, మీ హృదయంలో ఇంకా ఏ దుఃఖం ఉండగలదు? వీరులకు యుద్ధంలో మరణం ఎంతో కోరుకునే భాగ్యంగా పరిగణించబడుతుంది.
ధన్యోఽయం బత చిత్రాంగో యో వీర భువి శోభతే । సకిరీటస్తు సందష్టదంతచ్ఛదయుగః ప్రభుః
బహుళ అదృష్టవంతుడు చిత్రాంగుడు, ఓ వీరా! భూమిపై కిరీటంతో, పటిష్ఠంగా పళ్లను కట్టిపట్టి, మహాశక్తితో వెలుగుతుంటాడు.
కథయాశు కిమద్యైవ కుర్వస్తే కార్యమీప్సితమ్ । శత్రుఘ్నవాహినీం సర్వాం హన్వ ఆవామనాథినీమ్
ఈ రోజు నీవు చేయాలనుకుంటున్న పని ఏమిటో త్వరగా చెప్పు. శత్రుఘ్నుడి సైన్యాన్ని, ఇప్పుడు దిక్కు లేకుండా పోయినదాన్ని, నేనే నాశనం చేయాలా?
అద్యైవ పుష్కలం భ్రాతుర్వధకారిణమాహవే । పాతయావో రథాచ్ఛిత్త్వా శిరోముకుటమండితమ్
ఈ రోజు యుద్ధంలో నీ అన్నను చంపిన పుష్కలుడిని, అతని మణిముకుటంతో ఉన్న తలను వేరు చేసి, రథం మీద నుంచి కింద పడద్దాం.
త్యజ శోకం సుదుఃఖార్తః కథం భాసి మహామతే । ఆజ్ఞాపయావాం మానార్హ కురు యుద్ధే మతిం తథా
నీకు ఎంతటి బాధ ఉన్నా, ఓ మహామతి! శోకాన్ని వదిలేయి. ఇలాంటి మాటలు ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు? యుద్ధంపై మనసు పెట్టి, మాకు ఆజ్ఞాపించు.
ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య పుత్రయోర్వీరమానినోః । శోకం త్యక్త్వా మహారాజో యుద్ధాయ మతిమాదధాత్
అలా తన వీరపుత్రుల మాటలు విని, ఆ మహారాజు శోకాన్ని వదిలేసి యుద్ధంపై మనసు పెట్టాడు.
తావపి ప్రతియోద్ధారం వాంచ్ఛంతౌ రణదుర్మదౌ । జగ్మతుః కటకే శత్రోరనంతభటపూరితే
ఆ ఇద్దరూ యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, యుద్ధ మత్తులో, శత్రువుల సైన్యంలో అనేక మంది యోధులతో నిండిన చోటికి ప్రవేశించారు.
రిపుతాపేన దమనో నీలరత్నేన చేతరః । యుయుధాతే రణే వీరౌ ప్రావృషీవ బలాహకౌ
ఒకరు నీలరత్నాన్ని ధరించి, శత్రువుల బాధతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతూ, ఇద్దరూ వీరులు వర్షాకాలంలో మేఘాల్లా యుద్ధంలో పోరాడారు.
రాజా కనకసన్నద్ధే రథే మణివిచిత్రితే । రత్నకూబరశోభాఢ్యే తిష్ఠంశ్చాపధరో బలీ
ఆ రాజు బంగారు అలంకరణలతో, రత్నాలతో అలంకరించబడిన రథంలో, మణికంబంతో మెరిసిపోతూ, ధనుస్సుతో నిలబడి, అపార బలంతో ఉన్నాడు.
యయౌ యోద్ధుం తు శత్రుఘ్నం వీరకోటభిరావృతమ్ । తృణీకుర్వన్మహావీరాన్ధనుర్విద్యావిశారదాన్
అతడు అనేక మంది వీరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న శత్రుఘ్నుడిని యుద్ధానికి ఎదుర్కొనడానికి వెళ్లాడు. అద్భుతమైన ధనుర్విద్యలో నిపుణులైన మహావీరులను కూడా తృణంగా భావించాడు.
తం యోద్ధుమాగతం దృష్ట్వా సుబాహుం రోషపూరితమ్ । పుత్రనాశేన కుర్వంతం సర్వసైన్యవధాదికమ్
పుత్రుని మరణాన్ని ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని, ఆగ్రహంతో నిండిన సుబాహువు, మొత్తం సైన్యాన్ని నాశనం చేయాలని యుద్ధానికి వచ్చాడని చూసారు.
శత్రుఘ్నపార్శ్వసంచారీ హనూమాంస్తముపాద్రవత్ । నఖాయుధో మహానాదం కుర్వన్మేఘ ఇవాహవే
శత్రుఘ్నుడి పక్కన ఉన్న హనుమంతుడు, తన నఖాలను ఆయుధాలుగా చేసుకుని, యుద్ధంలో మేఘంలా గర్జిస్తూ, అతనిపై దూసుకెళ్లాడు.
సుబాహుస్తం హనూమంతమాగచ్ఛంతం మహారవమ్ । ఉవాచ ప్రహసన్వాక్యం రోషపూరితలోచనః
హనుమంతుడు గర్జిస్తూ దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూసి, సుబాహువు కన్నుల్లో కోపం మెరుపులతో, నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
క్వ గతః పుష్కలో హత్వా మత్పుత్రం రణమండలే । పాతయామ్యద్య తస్యాశు శిరో జ్వలితకుండలమ్
నా కుమారుడిని యుద్ధంలో చంపిన పుష్కలుడు ఎక్కడున్నాడు? ఈ రోజు అతని మెరిసే కుండలాలతో ఉన్న తలను వెంటనే నేనే తెంచేస్తాను.
క్వ శత్రుఘ్నో వాహపాలః క్వ చ రామః కుతో భటాః । ప్రాణహంతారమాయాంతం పశ్యంతు ప్రధనే తు మామ్
శత్రుఘ్నుడు, సైన్యాధిపతి ఎక్కడ? రాముడు ఎక్కడ? యోధులు ఎక్కడ? యుద్ధమధ్యంలో ప్రాణహంతకుడైన నన్ను వారు చూడాలి.
ఇతి తద్వాక్యమాకర్ణ్య హనూమాన్నిజగాద తమ్ । శత్రుఘ్నో లవణచ్ఛేత్తా వర్తతే సైన్యపాలకః
ఆ మాటలు విని హనుమంతుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'లవణాసురుని సంహరించిన శత్రుఘ్నుడు సైన్యాన్ని రక్షిస్తూ ఉన్నాడు.'
స కథం ప్రధనే యుధ్యేత్సేవకేఽగ్రే స్థితే నృప । మాం విజిత్య రణే తం చ త్వం గంతాసి నరర్షభ
'రాజా! నేను ముందుండగా, అతను యుద్ధంలో ముందుకు ఎలా వస్తాడు? ముందు నన్ను యుద్ధంలో ఓడించు, ఆ తర్వాత అతని దగ్గరకు వెళ్ళు.'
ఇత్యుక్తవంతం తరసా వివ్యాధ దశసాయకైః । హృది వానరమత్యుగ్రం పర్వతాగ్ర్యమివస్థితమ్
అలా హనుమంతుడు అన్న వెంటనే, సుబాహువు అతని గుండెల్లో పది బాణాలతో వేగంగా గుచ్చాడు. ఆ వానరుడు పర్వత శిఖరంలా నిలబడి ఉన్నాడు.
సబాణానాగతాంస్తాంశ్చ గృహీత్వా కరసంపుటే । చూర్ణయామాస తిలశః శితాన్వైరివిదారణాన్
ఆ పదునైన శత్రువులను చీల్చే బాణాలను హనుమంతుడు తన చేతుల్లో పట్టుకుని, నువ్వుల్లా పొడి చేసేశాడు.
చూర్ణయిత్వా శరాంస్తాంస్తు నినదన్ఘనగర్జితైః । పుచ్ఛేనావేష్ట్య తస్యోచ్చై రథం నిన్యే మహాబలః
అతడు గర్జనలతో, శరీర భాగాల శబ్దంతో ఆ బాణాలను నుఙ్గి, తన తోకతో ఆ రథాన్ని బలంగా చుట్టి, మహా శక్తితో దానిని ఎత్తుకొని పోయాడు.
తదా తం నృపవర్యోఽసావాకాశే స్థిత ఏవ సః । లాంగూలం తాడయామాస శితాగ్రైః సాయకైర్ముహుః
అప్పుడు ఆ రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడు, ఆకాశంలో నిలబడి, పదేపదే పదునైన బాణాలతో అతని తోకను కొట్టాడు.
స తాడితస్తు పుచ్ఛాగ్రే శరైః సన్నతపర్వభిః । ముమోచ తద్రథం దివ్యం కనకేన విచిత్రితమ్
ఆ బాణాలు వంచిన అంచులతో తోక చివరను తాకినప్పుడు, అతడు ఆ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న దివ్య రథాన్ని వదిలేశాడు.
స ముక్తస్తేన తరసా శరైస్తీక్ష్ణైర్జఘాన తమ్ । హనూమంతం కపివరం రోషసంపూరితేక్షణః
ఆ వేగంతో విముక్తమైన రాజు, పదునైన బాణాలతో కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారినవాడై, వానరశ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.
హనూమాన్బాణవిచ్ఛిన్నః సర్వత్రరుధిరాప్లుతః । మహారోషం సమాధత్త నృపోపరి కపీశ్వరః
హనుమంతుడు బాణాలతో కోసిపోసి, అంతటా రక్తంతో తడిసి, రాజుపై మహా కోపంతో మండిపడ్డాడు.
గృహీత్వా తస్య దంష్ట్రాభీ రథం హయసమన్వితమ్ । చూర్ణయామస వేగేన తదద్భుతమివాభవత్
అతడు తన దంతాలతో ఆ రాజు రథాన్ని, గుర్రాలతో కలిపి పట్టుకొని, వేగంగా నుఙ్గి వేసాడు. అది నిజంగా అద్భుతంగా కనిపించింది.