మహాదేవ ఉవాచ-। ఇత్యుక్త్వా సహసా దైత్యః ప్రాసాదస్తంభమాత్మనః । తాడయామాస హస్తేన ప్రహ్లాదమిదమబ్రవీత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — అలా చెప్పి, ఆ దైత్యుడు అకస్మాత్తుగా తన చేతితో ప్రాసాదపు స్తంభాన్ని కొట్టి, ప్రహ్లాదునితో ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యకశిపురువాచ- అస్మిన్దర్శయ తం విష్ణుం యది సర్వగతో భవేత్ । అన్యథా త్వాం వధిష్యామి మిథ్యావాక్యప్రలాపినమ్
హిరణ్యకశిపుడు అన్నాడు — ఈ స్తంభంలో విష్ణువును చూపించు, ఆయన నిజంగా అంతటా ఉన్నవాడైతే. లేనిచోట, నీవు అబద్ధం చెప్పేవాడవని, నిన్ను చంపేస్తాను.
రుద్ర ఉవాచ- ఇత్యుక్త్వా సహసా ఖఙ్గమాకృష్య దితిజేశ్వరః । ప్రహ్లాదోరసి చిక్షేప హంతుం ఖఙ్గేన తం రుషా
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు — అలా చెప్పి, దైత్యాధిపతి వెంటనే ఖడ్గాన్ని తీసి, కోపంతో ప్రహ్లాదుని ఛాతీపై దానిని విసిరి, చంపాలని యత్నించాడు.
తస్మిన్క్షణే మహాశబ్దః స్తంభే సంశ్రూయతే భృశమ్ । సంవర్తాశనిసంరావైః ఖమివ స్ఫుటితాంతరమ్
అదే సమయంలో, స్తంభం నుండి భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం వినిపించింది. ఆ శబ్దం ప్రళయ మేఘగర్జనలతో ఆకాశం చీలిపోయినట్టు గట్టిగా మోగింది.
తేన శబ్దేన మహతా దైత్యశ్రోత్రవిఘాతినా । సర్వే నిపాతితా భూమౌ ఛిన్నమూలా ఇవ ద్రుమాః
ఆ మహాశబ్దం దైత్యుల చెవులను పగలగొట్టింది. అందరూ వేర్లతోపాటు నరికిన చెట్లలా నేలపై పడిపోయారు.
బిభ్యంతః సంప్లుతం దైత్యా మేనిరే వై జగత్త్రయమ్ । తతః స్తంభే మహాతేజా నిష్క్రాంతో వై మహాహరిః
భయంతో దైత్యులు చెల్లాచెదురైపోయారు; మూడు లోకాలు నాశనమయ్యాయేమో అనుకున్నారు. ఆ తరువాత స్తంభం నుండి మహాతేజస్సుతో హరిదేవుడు బయటకు వచ్చాడు.
చకార స మహాఘోరం జగత్క్షయనిభం స్వనమ్ । తేన నాదేన మహతా తారకాః పతితా భువి
అతడు భయంకరమైన ఓ గొప్ప అరుపు చేశాడు, అది లోక నాశనాన్ని తలపించేది. ఆ మహా గర్జనతో నక్షత్రాలు భూమిపై పడిపోయాయి.
నృసింహవపురాస్థాయ తత్రైవావిరభూద్ధరిః । అనేకకోటిసూర్య్యాగ్ని తేజసా స సమావృతః
అక్కడ హరి, నరసింహ రూపాన్ని ధరించి, అనేక కోట్లు సూర్యులు, అగ్నులు కలిసిన ప్రకాశంతో వెలిగుతూ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ముఖే పంచాననప్రఖ్యః శరీరే మానుషాకృతిః । దంష్ట్రాకరాలవదనః స్ఫురజ్జిహ్వామ్బరోద్ధతః
ఆయన ముఖం ఐదు సింహాలవంటి రూపంలో, శరీరం మానవ ఆకృతిలో కనిపించింది. ఆయన నోరు భయంకరంగా, పెద్ద దంతాలతో, నాలుక మెరుస్తూ ఆకాశాన్ని తాకింది.
జ్వాలావలితకేశాంతస్తప్తాలాతేక్షణో విభుః । సహస్రబాహుభిర్దీర్ఘైః సర్వాయుధసమన్వితైః
ఆయన జుట్టు అగ్నిజ్వాలలతో మండుతూ, కళ్లలో తాపం ఉన్న బంగారం వలె మెరుస్తూ, సహస్రబాహువులతో, ప్రతి చేతిలో ఆయుధాలతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.
వృతో మేరురివాభాతి బహుశాఖానగాన్వితః । దివ్యమాల్యాంబరధరో దివ్యాభరణభూషితః
అతడు అనేక శాఖలతో ఉన్న వృక్షాలతో చుట్టుముట్టిన మెరు పర్వతంలా ప్రకాశిస్తూ, దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
తస్థౌ నృకేసరీరూపః సంహర్త్తుం సర్వదానవాన్ । తం దృష్ట్వా ఘోరసంకాశం నరసింహం మహాబలమ్
అతడు నరసింహ రూపంలో అన్ని దానవులను సంహరించేందుకు నిలబడ్డాడు. ఆ భయంకరమైన, మహాబలశాలి నరసింహుడిని చూసి,
దగ్ధాక్షిపక్ష్మో దైత్యేంద్రో విహ్వలాంగః పపాత హ । ప్రహ్లాదోఽథ తదా దృష్ట్వా నారసింహోపమం హరిమ్
దైత్యేంద్రుడు, కళ్లపొగలు కాలిపోయి, శరీరం వణికిపోతూ నేలపై పడిపోయాడు. ఆ సమయంలో ప్రహ్లాదుడు, నరసింహుని పోలిన హరిని చూసి,
జయశబ్దేన దేవేశం నమశ్చక్రే జనార్దనమ్ । దదర్శ తస్య గాత్రేషు నృసింహస్య మహాత్మనః ౧౦౦ 6.238.
విజయధ్వని చేస్తూ దేవతల అధినాయకుడైన జనార్దనుని నమస్కరించాడు. ఆ మహాత్ముడైన నరసింహుని శరీరంలో,
లోకాన్సముద్రా న్సద్వీపాన్సురగంధర్వమానుషాన్ । అజాండానాం సహస్రం తు సటాగ్రే తస్య దృశ్యతే
ప్రపంచాలు, సముద్రాలు, ద్వీపాలు, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుషులు, ఇంకా వేల బ్రహ్మాండాలు ఆయన జుట్టు తుదలో కనిపించాయి.
దృశ్యంతే తస్య నేత్రేషు సోమసూర్య్యాదయస్తథా । కర్ణయోరశ్వినౌ దేవౌ దిశశ్చ విదిశస్తథా
ఆయన కళ్లలో చంద్రుడు, సూర్యుడు మొదలైనవి కనిపించాయి; చెవుల్లో అశ్వినీదేవతలు, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు కూడా కనిపించాయి.
లలాటే బ్రహ్మరుద్రౌ చ నభో వాయుశ్చ నాసికే । ఇంద్రాగ్నీ తస్య వక్త్రాంతేజిహ్వాయాం తు సరస్వతీ
ఆయన నుదుటిపై బ్రహ్మ, రుద్రులు; ముక్కులో ఆకాశం, వాయువు; నోటిలో ఇంద్రుడు, అగ్ని; నాలుకపై సరస్వతీ దేవి దర్శనమిచ్చారు.
దంష్ట్రాసు సింహశార్దూలాః శరభాశ్చ మహోరగాః । కంఠే చ దృశ్యతే మేరుః స్కంధేష్వపి మహాద్రయః
ఆయన దంతాల్లో సింహాలు, పులులు, శరభాలు, మహా పాములు; కంఠంలో మెరు పర్వతం, భుజాలపై మహాపర్వతాలు కనిపించాయి.
దేవతిర్య్యఙ్మనుష్యాశ్చ బాహుష్వపి మహాత్మనః । నాభౌ చాస్యాంతరిక్షం చ పాదయోః పృథివీతథా
ఆ మహాత్ముడి చేతుల్లో దేవతలు, జంతువులు, మనుషులు; నాభిలో మధ్యాకాశం; పాదాల వద్ద భూమి కనిపించాయి.
రోమస్వోషధయః సర్వాః పాదపా నఖపంక్తిషు । నిఃశ్వాసేషు చ వేదాశ్చ సాఙ్గోపాఙ్గసమన్వితాః
ఆయన రోమాల్లో అన్ని ఔషధాలు, నఖాల్లో వృక్షాలు; శ్వాసలో అన్ని వేదాలు, వాటి ఉపవేదాలతో సహా ఉన్నాయి.
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా విశ్వేదేవా మరుద్గణాః । సర్వాఙ్గేషు ప్రదృశ్యంతే గంధర్వాప్సరసశ్చ యే
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్గణాలు; ఆయన శరీరమంతా గంధర్వులు, అప్సరసలు కనిపించాయి.
ఇత్థం విభూతయస్తస్య దృశ్యంతే పరమాత్మనః । శ్రీవత్సకౌస్తుభోరస్కం వనమాలావిభూషితమ్
ఇలా పరమాత్ముని మహిమలు దర్శనమిచ్చాయి. ఆయన ఛాతీపై శ్రీవత్స, కౌస్తుభ మణి, వనమాలలతో అలంకారమై ఉన్నాడు.
శంఖచక్రగదాఖఙ్గ శార్ఙ్గాద్యైర్హేతిభిర్యుతమ్ । సర్వోపనిషదామర్థం దృష్ట్వా దైత్యేశ్వరాత్మజః
శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం, శారంగ ధనుస్సు వంటి ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, అన్ని ఉపనిషత్తుల సారాన్ని చూచి, దైత్యేంద్రుని కుమారుడు—
హర్షాశ్రుజలసిక్తాంగః ప్రణనామ ముహుర్ముహుః । దైత్యేంద్రస్తు హరిం దృష్ట్వా క్రోధాన్మృత్యువశే స్థితః
ఆనందబాష్పాలతో శరీరం తడిపించుకొని, పునఃపునః నమస్కరించాడు. కానీ దైత్యేంద్రుడు హరిని చూసి, కోపంతో మరణానికి లోనై నిలబడ్డాడు.
యోద్ధుం ఖఙ్గం సముద్యమ్య నృసింహం తమభిద్రవత్ । అథ దైత్యగణాః సర్వ్వే లబ్ధసంజ్ఞా మహాబలాః
యుద్ధానికి ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి నృసింహుడి మీద దౌడిచాడు. వెంటనే మహాబలమైన దైత్య గణాలంతా, మళ్లీ చైతన్యం పొందినట్టు ముందుకు వచ్చారు.
స్వాన్యాయుధాని చాదాయ హరిం జఘ్నుస్త్వరాన్వితాః । పలాలకాణ్డాని యథా వహ్నౌ క్షిప్తాన్యనేకశః
తమ ఆయుధాలను తీసుకుని, హరిదేవుని మీద వేగంగా దాడి చేశారు. అది పొలంలో గడ్డి ముక్కలు ఎన్నో రకాలుగా అగ్నిలో వేసినట్టు అయింది.
తథైవ భస్మతాం యాంతి మహాస్త్రాణి హరేస్తనౌ । తాన్యనీకాని దైత్యానాం దృష్ట్వా నరహరిస్తదా
అలాగే, ఆ మహాయుద్ధ ఆయుధాలు హరిదేవుని శరీరాన్ని తాకగానే బూడిదగా మారిపోయాయి. దైత్య సైన్యాల పరిస్థితిని చూసిన నృహరిదేవుడు ఆ సమయంలో—
సటైర్దదాహ చ జ్వాలామాలావిరచిత స్ఫుటైః । నృకేసరి సటోద్భూతవహ్నినా దానవా భృశమ్
తన గడ్డాల నుంచి ఉప్పొంగే అగ్నిజ్వాలలతో దానవులను బాగా కాల్చేశాడు. నృకేసరి తన గడ్డలలోంచి వెలువడిన అగ్నితో దైత్యులను భయంకరంగా దహనం చేశాడు.
నిర్భస్మితా గణాః సర్వే నిఃశేషం తదభూద్బలమ్ । ప్రహ్లాదం సానుగం హిత్వా భస్మితే వీక్ష్య తద్బలే
అన్ని దైత్య గణాలు పూర్తిగా బూడిదై, వారి బలం అంతా నశించిపోయింది. ప్రహ్లాదుడు, అతని అనుచరులను వదిలిపెట్టి, మిగతా దైత్య సైన్యాన్ని నాశనం చేసినదాన్ని చూశాడు.
క్రోధాద్దైత్యపతిః ఖఙ్గమాకృష్యాభిప్రపద్యత । ఖఙ్గహస్తం తు దైత్యేంద్రం జగ్రాహైకేన బాహునా
కోపంతో దైత్యపతి తన ఖడ్గాన్ని తీసుకుని ముందుకు దూకాడు. కానీ నృసింహుడు ఒకే చేయితో ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న దైత్యేంద్రుడిని పట్టుకున్నాడు.