ముఖసంస్థం సుకేతుం తం లక్ష్మీనిధిరువాచ హ । లక్ష్మీనిధిరువాచ। జనకస్య సుతం విద్ధి లక్ష్మీనిధిరితి స్మృతమ్
ఆ సమయంలో ముఖాముఖిగా ఉన్న సుకేతునికి లక్ష్మీనిధి ఇలా చెప్పాడు: 'నేను జనకుని కుమారుడిని, అందరూ నన్ను లక్ష్మీనిధి అని గుర్తిస్తారు.'
సర్వశస్త్రాస్త్రకుశలం సర్వయుద్ధవిశారదమ్ । ముంచాశ్వం రామచంద్రస్య సర్వదానవదంశితుః
అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని, అన్ని యుద్ధాల్లో నిపుణుడిని. రామచంద్రుని, అన్ని దానవులను సంహరించే వాడి గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టు.
నోచేన్మద్బాణనిర్భిన్నో యాస్యసే యమసాదనమ్ । ఇతి బ్రువంతం వీరాగ్ర్యం సుకేతుః సహసా త్వరన్
లేకపోతే నా బాణాలతో తుప్పబడిపోయి, యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు. అగ్రగణ్య వీరుడు ఇలా చెప్పగానే, సుకేతు వెంటనే వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
సజ్యం చాపం విధాయాశు బాణాన్ముంచన్స్థిరోఽభవత్ । తే బాణాః శితపర్వాణః స్వర్ణపుంఖాః సమంతతః
తన విల్లు సిద్ధం చేసి, బాణాలను వదులుతూ స్థిరంగా నిలబడ్డాడు. ఆ బాణాలు పదునైన అంచులతో, బంగారు పుంఖాలతో చుట్టూ విస్తరించాయి.
దృశ్యంతే వ్యాపినస్తత్ర రణమధ్యే సుదుర్భరాః । తద్బాణజాలం తరసా నిహత్య । లక్ష్మీనిధిశ్చాపమథా తతజ్యమ్ । విధాయ తస్యోరసి బాణషట్కం । ముమోచ తీక్ష్ణం శితపర్వశోభితమ్
ఆ బాణాలు యుద్ధమధ్యంలో విస్తరించి, తట్టుకోలేనివిగా మారాయి. లక్ష్మీనిధి ఆ బాణజాలాన్ని బలంగా ఛేదించి, తన విల్లు మళ్ళీ సిద్ధం చేసి, సుకేతు ఛాతీపై ఆరు పదునైన మెరిసే బాణాలను వదిలాడు.
తద్బాణాః సుభుజభ్రాతుర్హృదయం సంవిదార్య చ । గతాస్తే భువి దృశ్యంతే రుధిరాక్తా మలీమసాః
ఆ బాణాలు బలమైన చేతులున్న సుకేతు హృదయాన్ని చీల్చి, రక్తంతో, మలినంతో కప్పబడి భూమిపై పడ్డాయి.
తద్బాణభిన్నహృదయః సుకేతుః కోపపూరితః । జఘానశరవింశత్యా తీక్ష్ణయా నతపర్వయా
ఆ బాణాలతో హృదయం చీలిపోయిన సుకేతు, కోపంతో నిండిపోయి, ఇరవై పదునైన వంకర బాణాలతో ప్రతిఘాతం ఇచ్చాడు.
ఉభౌ బాణవిభిన్నాంగావుభౌ క్షతజవిప్లుతౌ । సైనికైః పరిదృశ్యంతే కింశుకావివ పుష్పితౌ
ఇద్దరిదీ బాణాలతో చీలిన అవయవాలు, రక్తంతో తడిసిపోయారు. సైనికులు వారిని పుష్పించిన కింశుకవృక్షాల్లా చూస్తున్నారు.
ముంచంతౌ బాణకోటీశ్చ సందధంతౌ త్వరా శరాన్ । న కేనాపి విలక్ష్యేతే లఘుహస్తౌ మహాబలౌ
వారు ఎన్నో బాణాలను వదులుతూ, మరిన్ని వేగంగా సిద్ధం చేస్తూ, ఎవ్వరూ గుర్తించలేరు. వారి చేతులు తేలికగా, బలం అపారం.
కుండలీకృత సచ్చాపౌ వర్షంతౌ బాణధారయా । నవాంబుదావివ దివి శక్రనిర్దేశకారిణౌ
విల్లు వంపుగా పట్టుకుని, బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, ఆకాశంలో కొత్త మేఘాల్లా, ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో నడిచే వారిలా కనిపించారు.
తయోర్బాణా గజాన్వాహాన్నరాఞ్ఛూరాన్విమస్తకాన్ । కుర్వంతః కేవలం దృష్టా న చ సంధానమోక్షయోః
వారి బాణాలు ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషులు, వీరులను తాకుతున్నాయి. కానీ బాణాలు మాత్రమే కనిపించాయి, విల్లు ఎప్పుడు ఎక్కించారో, వదిలారో ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు.
పృథివీ సుభటైః పూర్ణా సకిరీటైః సకుండలైః । ధనుర్బాణకరై రోషసందష్టాధరయుగ్మకైః
భూమి మహావీరులతో, కిరీటాలు, కుండలాలు ధరించినవారితో, విల్లు బాణాలు పట్టుకున్నవారితో, కోపంతో పెదవులు కొరికినవారితో నిండిపోయింది.
తయోః ప్రయుద్ధ్యతోర్దర్పాత్సర్వశస్త్రాస్త్రవేదినోః । యుద్ధం సమభవద్ఘోరం దేవవిస్మాపనం మహత్
అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు గర్వంతో యుద్ధం చేయగా, భయంకరమైన యుద్ధం మొదలై, దేవతలకూ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.
సంమర్దోఽభవదత్యంతం వీరకోటివిదారణః । న కేనచిత్క్వచిద్దృష్టం శరజాలాంతరేంఽబరమ్
ఆ ఘర్షణ అత్యంత ఉగ్రంగా మారి, వీరుల సమూహాలను చీల్చేసింది. బాణజాలాల మధ్య ఆకాశం ఎక్కడా కనిపించలేదు.
తస్మింస్తు సమయే లక్ష్మీనిధిర్వీరోఽరిమర్దనః । బాణాంశ్చాపే సమాధత్త వసుసంఖ్యాన్దృఢాఞ్ఛితాన్
అలాంటి సమయంలో శత్రువులను సంహరించే వీరుడు లక్ష్మీనిధి, తన విల్లుపై అనేక బలమైన పదునైన బాణాలను సిద్ధం చేశాడు.
చతుర్భిస్తురగాన్వీరః సుకేతోరనయత్క్షయమ్ । ఏకేన ధ్వజమత్యుగ్రం చిచ్ఛేద తరసా హసన్
నాలుగు బాణాలతో సుకేతు గుర్రాలను సంహరించాడు. ఒక బాణంతో, నవ్వుతూ, వేగంగా భయంకరమైన ధ్వజాన్ని కోసేశాడు.
ఏకేన సారథేః కాయాచ్ఛిరోభూమావపాతయత్ । ఏకేన చాపం సగుణమచ్ఛినద్రోషపూరితః
ఒక బాణంతో రథసారథి తల నేలపై పడిపోయేలా చేశాడు; ఇంకొక బాణంతో బాణం పెట్టి వదిలిన విల్లు తుడిచేసాడు.
ఏకేన హృది వివ్యాధ సుకేతోర్వేగవాన్నృపః । తత్కర్మాద్భుతముద్వీక్ష్య వీరా విస్మయమాయయుః
మూడో బాణంతో రాజు సుకేతును హృదయంలో గట్టిగా గాయపరిచాడు. ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూసి యోధులందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
సచ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః । మహతీం స గదాం ధృత్వా యోద్ఘుకామోఽభ్యుపేయివాన్
విల్లు, రథం, గుర్రాలు, సారథి లేని వాడు, పెద్ద గదను పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధంగా ముందుకు వచ్చాడు.
తమాయాంతం సమాలక్ష్య గదాయుద్ధవిశారదమ్ । మహత్యా గదయా యుక్తం రథాదవతతార సః
అతడు పెద్ద గదతో వచ్చి, గదా యుద్ధంలో నైపుణ్యం ఉన్నవాడని చూసి, వాడు కూడా తన రథం నుండి దిగాడు.
గదామాదాయ మహతీం సర్వాయసవినిర్మితామ్ । జాతరూపవిచిత్రాంగీం సర్వశోభాపురస్కృతామ్
అతడు పూర్తిగా ఇనుపతో చేసిన, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసే, అందమైన గొప్ప గదను తీసుకున్నాడు.
లక్ష్మీనిధిర్భృశం క్రుద్ధః సుకేతోర్వక్షసి త్వరన్ । తాడయామాస హృదయే గదాం వజ్రాగ్నిసన్నిభామ్
లక్ష్మీనిధి కోపంతో, వేగంగా సుకేతుని ఛాతీపై వజ్రంలా, అగ్నిలా మండే గదతో బలంగా కొట్టాడు.
గదయా తాడితో వీరో నాకంపత మహామునే । మదోన్మత్తో యథా దంతీ బాలేన స్రగ్భిరాహతః
గదతో బలంగా కొట్టినా, ఆ వీరుడు కదలలేదు, మహర్షీ! మదంతో ఉన్న ఏనుగు, పిల్లవాడు పూలమాలలతో కొట్టినట్టు ఏమాత్రం తడబాడలేదు.
ఉవాచ తం స వీరాగ్ర్యో నృపం లక్ష్మీనిధిం తదా । సహస్వైకం ప్రహారం మే యది శూరః పరంతప
అప్పుడు ఆ వీరులలో శ్రేష్ఠుడు లక్ష్మీనిధి మహారాజును చూచి, 'నీవు నిజంగా ధైర్యవంతుడవైతే, నా నుండి ఒక్క దెబ్బను భరించు' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా తాడయామాస లలాటే గదయా భృశమ్ । గదయా తాడితో భాలేఽసృగ్వమన్కుపితో భృశమ్
అలా చెప్పి, అతడు గదతో額ంపై బలంగా కొట్టాడు. అలా కొట్టబడిన లక్ష్మీనిధి భలంలో నుంచి రక్తం పారింది, అతడు తీవ్రమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు.
మూర్ధ్ని తం తాడయామాస గదయా కాలరూపయా । సుకేతురపి తం స్కంధే తాడయామాస ధర్మవిత్
అతడిని కాలంలా భయంకరమైన గదతో తలపై కొట్టాడు; సుకేతు కూడా ధర్మాన్ని తెలిసినవాడై, అతని భుజంపై గదతో బలంగా కొట్టాడు.
ఏవం భృశం ప్రకుపితౌ గదాయుద్ధవిశారదౌ । గదాయుద్ధం ప్రకుర్వాణౌ పరస్పరజయైషిణౌ
ఇలా ఇద్దరూ తీవ్రమైన కోపంతో, గదాయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలిగి, పరస్పరం గెలవాలని పోరాడారు.
అన్యోన్యాఘాతవిమతౌ పరస్పరవధోద్యతౌ । న కోపి తత్ర హీయేత న కో జీయేత సంయుగే
ఒకరిని ఒకరు చంపాలని సంకల్పంతో, పరస్పరం దెబ్బలు ఇచ్చుకుంటూ, ఆ యుద్ధంలో ఎవ్వరూ వెనకడుగు వేయలేదు, ఎవ్వరూ గెలవలేదు.
మూర్ధ్ని భాలే తథా స్కంధే హృది గాత్రేషు సర్వతః । రుధిరౌఘ పరిక్లిన్నౌ మహాబలపరాక్రమౌ
తల, భాలం, భుజం, హృదయం, శరీరమంతా రక్తప్రవాహంతో తడిసిపోయారు, ఆ మహాబలులు పోరాడుతూనే ఉన్నారు.
తదా లక్ష్మీనిధిః క్రుద్ధో గదాముద్యమ్య వేగవాన్ । జగామ ప్రబలం హంతుం హృది రాజానుజం బలీ
అప్పుడు లక్ష్మీనిధి కోపంతో, వేగంగా గదను పైకి ఎత్తి, రాజుని తమ్ముడి హృదయాన్ని గట్టిగా కొట్టేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.