స గృహ్ణాతు మదీయాద్ధి పాణిపద్మాచ్చ వీటకమ్ । తదా లక్ష్మీనిధిర్వీరో జగ్రాహ క్రౌంచభేదనే
నా పద్మపాణి నుండి దండాన్ని అతడు తీసుకోవాలి. అప్పుడు లక్ష్మీనిధి అనే వీరుడు క్రౌంచవ్యూహాన్ని ఛేదించేందుకు దానిని స్వీకరించాడు.
సర్వశస్త్రాస్త్రవిద్వీరైర్బహుభిః పరివారితః । ఉవాచ వచనం రాజన్యాస్యేఽహం క్రౌంచభేదనే
అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలలో నైపుణ్యం ఉన్న అనేక మంది వీరులతో చుట్టుముట్టబడి, అతడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను యుద్ధంలో క్రౌంచవ్యూహాన్ని ఛేదిస్తాను.'
భార్గవః పూర్వమేవాసీత్క్రౌంచభేత్తా తథా హ్యహమ్ । తథాన్యం వీరమావోచత్కోఽస్య సార్ధం గమిష్యతి
భార్గవుడు ముందుగా క్రౌంచవ్యూహాన్ని ఛేదించాడు. ఇప్పుడు నేనే అలాగే చేస్తాను. తర్వాత మరో వీరుణ్ని అడిగాడు: 'ఇతనితో కలిసి ఎవరు వెళ్తారు?'
పుష్కలః పృష్ఠతస్తస్య యాతుం చక్రే మతిం తతః । రిపుతాపో నీలరత్న ఉగ్రాశ్వో వీరమర్దనః
అప్పుడు పుష్కలుడు అతని వెనుక వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. రిపుతాప, నీలరత్న, ఉగ్రాశ్వ, వీరమర్దనుడు కూడా వెళ్లారు.
సర్వే శత్రుఘ్నసందేశాద్యయుస్తత్క్రౌంచభేదనే । శత్రుఘ్నోఽపి రథస్థశ్చ సర్వాయుధధరః పరః
శత్రుఘ్నుని ఆజ్ఞతో అందరూ ఆ క్రౌంచవ్యూహాన్ని ఛేదించేందుకు వెళ్లారు. శత్రుఘ్నుడు కూడా తన రథంపై అన్ని ఆయుధాలు ధరించి నిలిచాడు.
పృష్ఠతోఽస్య పరీయాయ బహుభిః సైనికైర్వృతః । తదా ప్రచలితౌ దృష్టావన్యోన్యబలవారిధీ
అతను అనేక మంది సైనికులతో చుట్టుముట్టబడి వెనుక నడిచాడు. అప్పుడు రెండు సైన్యాలు ఒకదానికొకటి బలాన్ని, ధైర్యాన్ని కొలుస్తూ ముందుకు కదిలాయి.
ప్రలయం కర్తుముద్యుక్తౌ జగతః సుతరంగిణౌ । తదా భేర్యః సమాజఘ్నురుభయోః సేనయోర్దృఢాః
రెండు గొప్ప నదుల్లా ఉప్పొంగుతున్న ఆ సైన్యాలు ప్రపంచాన్ని నాశనం చేయాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నాయి. అప్పుడు రెండు సైన్యాలలో బేరీలు ఘనంగా మోగాయి.
రణభేర్యః శంఖనాదాః శ్రూయంతే తత్ర తత్ర హ । హేషంతే వాజినస్తత్ర గర్జంతి ద్విరదా భృశమ్
యుద్ధ బేరీలు, శంఖధ్వనులు అక్కడక్కడ వినిపించాయి. అక్కడ గుర్రాలు హీనహీనలాడగా, ఏనుగులు గర్జించాయి.
హుం హుం కుర్వంతి వీరాగ్ర్యా నదంతి రథనేమయః । తత్ర ప్రకుపితాః శూరాః సుబాహుబలదర్పితాః
అగ్రగణ్య వీరులు 'హుం హుం' అని గర్జిస్తూ, రథాల చక్రాలు గర్జిస్తున్నాయి. అక్కడ బలమైన భుజాలు, శక్తిపై గర్వంతో ఉన్న యోధులు కోపంతో నిండిపోయి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
ఛింధి భింధీతి భాషంతో దృశ్యంతే బహవో రణే । ఏవంభూతే రణోద్యుక్తే సైన్యే శత్రుఘ్నవైరిణోః
యుద్ధంలో చాలామంది 'కొట్టు! చీల్చు!' అని అరుస్తూ కనిపిస్తున్నారు. ఇలా యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న సైన్యంలో శత్రువులను ఎదుర్కొనే వారు సిద్ధంగా ఉన్నారు.
ముఖసంస్థం సుకేతుం తం లక్ష్మీనిధిరువాచ హ । లక్ష్మీనిధిరువాచ। జనకస్య సుతం విద్ధి లక్ష్మీనిధిరితి స్మృతమ్
ఆ సమయంలో ముఖాముఖిగా ఉన్న సుకేతునికి లక్ష్మీనిధి ఇలా చెప్పాడు: 'నేను జనకుని కుమారుడిని, అందరూ నన్ను లక్ష్మీనిధి అని గుర్తిస్తారు.'
సర్వశస్త్రాస్త్రకుశలం సర్వయుద్ధవిశారదమ్ । ముంచాశ్వం రామచంద్రస్య సర్వదానవదంశితుః
అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని, అన్ని యుద్ధాల్లో నిపుణుడిని. రామచంద్రుని, అన్ని దానవులను సంహరించే వాడి గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టు.
నోచేన్మద్బాణనిర్భిన్నో యాస్యసే యమసాదనమ్ । ఇతి బ్రువంతం వీరాగ్ర్యం సుకేతుః సహసా త్వరన్
లేకపోతే నా బాణాలతో తుప్పబడిపోయి, యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు. అగ్రగణ్య వీరుడు ఇలా చెప్పగానే, సుకేతు వెంటనే వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
సజ్యం చాపం విధాయాశు బాణాన్ముంచన్స్థిరోఽభవత్ । తే బాణాః శితపర్వాణః స్వర్ణపుంఖాః సమంతతః
తన విల్లు సిద్ధం చేసి, బాణాలను వదులుతూ స్థిరంగా నిలబడ్డాడు. ఆ బాణాలు పదునైన అంచులతో, బంగారు పుంఖాలతో చుట్టూ విస్తరించాయి.
దృశ్యంతే వ్యాపినస్తత్ర రణమధ్యే సుదుర్భరాః । తద్బాణజాలం తరసా నిహత్య । లక్ష్మీనిధిశ్చాపమథా తతజ్యమ్ । విధాయ తస్యోరసి బాణషట్కం । ముమోచ తీక్ష్ణం శితపర్వశోభితమ్
ఆ బాణాలు యుద్ధమధ్యంలో విస్తరించి, తట్టుకోలేనివిగా మారాయి. లక్ష్మీనిధి ఆ బాణజాలాన్ని బలంగా ఛేదించి, తన విల్లు మళ్ళీ సిద్ధం చేసి, సుకేతు ఛాతీపై ఆరు పదునైన మెరిసే బాణాలను వదిలాడు.
తద్బాణాః సుభుజభ్రాతుర్హృదయం సంవిదార్య చ । గతాస్తే భువి దృశ్యంతే రుధిరాక్తా మలీమసాః
ఆ బాణాలు బలమైన చేతులున్న సుకేతు హృదయాన్ని చీల్చి, రక్తంతో, మలినంతో కప్పబడి భూమిపై పడ్డాయి.
తద్బాణభిన్నహృదయః సుకేతుః కోపపూరితః । జఘానశరవింశత్యా తీక్ష్ణయా నతపర్వయా
ఆ బాణాలతో హృదయం చీలిపోయిన సుకేతు, కోపంతో నిండిపోయి, ఇరవై పదునైన వంకర బాణాలతో ప్రతిఘాతం ఇచ్చాడు.
ఉభౌ బాణవిభిన్నాంగావుభౌ క్షతజవిప్లుతౌ । సైనికైః పరిదృశ్యంతే కింశుకావివ పుష్పితౌ
ఇద్దరిదీ బాణాలతో చీలిన అవయవాలు, రక్తంతో తడిసిపోయారు. సైనికులు వారిని పుష్పించిన కింశుకవృక్షాల్లా చూస్తున్నారు.
ముంచంతౌ బాణకోటీశ్చ సందధంతౌ త్వరా శరాన్ । న కేనాపి విలక్ష్యేతే లఘుహస్తౌ మహాబలౌ
వారు ఎన్నో బాణాలను వదులుతూ, మరిన్ని వేగంగా సిద్ధం చేస్తూ, ఎవ్వరూ గుర్తించలేరు. వారి చేతులు తేలికగా, బలం అపారం.
కుండలీకృత సచ్చాపౌ వర్షంతౌ బాణధారయా । నవాంబుదావివ దివి శక్రనిర్దేశకారిణౌ
విల్లు వంపుగా పట్టుకుని, బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, ఆకాశంలో కొత్త మేఘాల్లా, ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో నడిచే వారిలా కనిపించారు.
తయోర్బాణా గజాన్వాహాన్నరాఞ్ఛూరాన్విమస్తకాన్ । కుర్వంతః కేవలం దృష్టా న చ సంధానమోక్షయోః
వారి బాణాలు ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషులు, వీరులను తాకుతున్నాయి. కానీ బాణాలు మాత్రమే కనిపించాయి, విల్లు ఎప్పుడు ఎక్కించారో, వదిలారో ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు.
పృథివీ సుభటైః పూర్ణా సకిరీటైః సకుండలైః । ధనుర్బాణకరై రోషసందష్టాధరయుగ్మకైః
భూమి మహావీరులతో, కిరీటాలు, కుండలాలు ధరించినవారితో, విల్లు బాణాలు పట్టుకున్నవారితో, కోపంతో పెదవులు కొరికినవారితో నిండిపోయింది.
తయోః ప్రయుద్ధ్యతోర్దర్పాత్సర్వశస్త్రాస్త్రవేదినోః । యుద్ధం సమభవద్ఘోరం దేవవిస్మాపనం మహత్
అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు గర్వంతో యుద్ధం చేయగా, భయంకరమైన యుద్ధం మొదలై, దేవతలకూ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.
సంమర్దోఽభవదత్యంతం వీరకోటివిదారణః । న కేనచిత్క్వచిద్దృష్టం శరజాలాంతరేంఽబరమ్
ఆ ఘర్షణ అత్యంత ఉగ్రంగా మారి, వీరుల సమూహాలను చీల్చేసింది. బాణజాలాల మధ్య ఆకాశం ఎక్కడా కనిపించలేదు.
తస్మింస్తు సమయే లక్ష్మీనిధిర్వీరోఽరిమర్దనః । బాణాంశ్చాపే సమాధత్త వసుసంఖ్యాన్దృఢాఞ్ఛితాన్
అలాంటి సమయంలో శత్రువులను సంహరించే వీరుడు లక్ష్మీనిధి, తన విల్లుపై అనేక బలమైన పదునైన బాణాలను సిద్ధం చేశాడు.
చతుర్భిస్తురగాన్వీరః సుకేతోరనయత్క్షయమ్ । ఏకేన ధ్వజమత్యుగ్రం చిచ్ఛేద తరసా హసన్
నాలుగు బాణాలతో సుకేతు గుర్రాలను సంహరించాడు. ఒక బాణంతో, నవ్వుతూ, వేగంగా భయంకరమైన ధ్వజాన్ని కోసేశాడు.
ఏకేన సారథేః కాయాచ్ఛిరోభూమావపాతయత్ । ఏకేన చాపం సగుణమచ్ఛినద్రోషపూరితః
ఒక బాణంతో రథసారథి తల నేలపై పడిపోయేలా చేశాడు; ఇంకొక బాణంతో బాణం పెట్టి వదిలిన విల్లు తుడిచేసాడు.
ఏకేన హృది వివ్యాధ సుకేతోర్వేగవాన్నృపః । తత్కర్మాద్భుతముద్వీక్ష్య వీరా విస్మయమాయయుః
మూడో బాణంతో రాజు సుకేతును హృదయంలో గట్టిగా గాయపరిచాడు. ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూసి యోధులందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
సచ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః । మహతీం స గదాం ధృత్వా యోద్ఘుకామోఽభ్యుపేయివాన్
విల్లు, రథం, గుర్రాలు, సారథి లేని వాడు, పెద్ద గదను పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధంగా ముందుకు వచ్చాడు.
తమాయాంతం సమాలక్ష్య గదాయుద్ధవిశారదమ్ । మహత్యా గదయా యుక్తం రథాదవతతార సః
అతడు పెద్ద గదతో వచ్చి, గదా యుద్ధంలో నైపుణ్యం ఉన్నవాడని చూసి, వాడు కూడా తన రథం నుండి దిగాడు.